परमेश्वरले अब्राहामलाई किन आफ्नो छोरा मार्न भन्नुभयो?
तब परमेश्वरले भन्नुभयो, “तैँले माया गरेको, तेरो एक मात्र छोरा, इसहाकलाई लिएर मोरीयाहको भूमिमा जा। म तँलाई जुन डाँडा देखाउनेछु, त्यहाँ त्यसलाई होमबलिको रूपमा चढा।”( उत्पत्ति 22:2 )
यो सबै कसरी सुरु भयो…
परमेश्वरको प्रतिज्ञा
आउनुहोस्, विगतमा फर्केर वर्षौं अघि भएका घटनाहरू हेरौँ। त्यस बेला परमेश्वरले अब्राहामलाई दिनुभएका प्रतिज्ञाहरूमाथि यहाँ एउटा चिन्तन छ।
म त्यसलाई आशिष् दिनेछु, र म निश्चय तँलाई त्यसबाट एउटा छोरा दिनेछु। म त्यसलाई आशिष् दिनेछु, र त्यो धेरै जातिकी आमा हुनेछे; त्यसबाट जाति-जातिका राजाहरू उत्पन्न हुनेछन्।” तब परमेश्वरले भन्नुभयो, “तेरी पत्नी साराले तेरो निम्ति एउटा छोरा जन्माउनेछे; र तैँले त्यसको नाम इसहाक राख्नू। म त्यससित र त्यसपछिका सन्तानका निम्ति मेरो करार अनन्तको करारको रूपमा स्थापित गर्नेछु। तर मेरो करारचाहिँ म इसहाकसँग नै स्थापित गर्नेछु, जसलाई साराले आउँदो साल यही समयमा तेरो निम्ति जन्माउनेछे।”( उत्पत्ति 17:16,19,21 )
परमेश्वरले सारालाई जन्मिने एक मात्र छोरा इसहाकसँग करार स्थापित गर्ने वचन दिनुहुन्छ। यो प्रतिज्ञा इसहाक जन्मनुअघि नै दिइएको थियो, जसले इसहाकको जीवन जोगाउने परमेश्वरको स्पष्ट अभिप्राय देखाउँछ। तर आउनुहोस्, परमेश्वरको प्रतिज्ञाप्रति अब्राहामले कस्तो प्रतिक्रिया जनाए, हेरौँ।
अब्राहामले परमेश्वरको सन्देशमा विश्वासको कमी देखाउँछन्।
तब अब्राहाम भुइँमा घोप्टो परे; अनि हाँसेर मनमनै भने, “के एक सय वर्ष पुगेको मानिसको पनि छोरा जन्मला र? के नब्बे वर्ष पुगेकी साराले पनि बच्चा जन्माउलिन् र?”( उत्पत्ति 17:17 )
अब्राहामका कामहरूले परमेश्वरमाथि बलियो विश्वास झल्काउँदैनन्।
अब्राहामले अझै पनि परमेश्वरमाथि भरोसा गर्दैनन्।
पछि परमेश्वरले अब्राहामलाई आफ्नो प्रतिज्ञा दोहोर्याउनुभयो। यस पटक अब्राहामले कुनै शङ्का व्यक्त गरेनन्, तर साराले गरिन्।
उहाँहरूमध्ये एक जनाले भने, “निश्चय नै म आउँदो वर्ष यसै समयमा तिमीकहाँ फर्किआउनेछु; तब तिम्री पत्नी साराको साथमा एउटा छोरा हुनेछ।” अब साराले चाहिँ यो कुरा अब्राहामको पछिल्तिर भएको पालको प्रवेशद्वारबाट सुनिरहेकी थिइन्। अब्राहाम र सारा निकै बुढाबुढी भइसकेका थिए; अनि साराको बच्चा जन्माउने उमेर पनि कटिसकेको थियो। यसकारण सारा मनमनै हाँसिन् र भनिन्, “म बुढी भइसकेकी छु, र मेरा पति पनि वृद्ध भइसक्नुभएको छ; अब के मलाई साँच्चै यो सुख प्राप्त होला?” तब याहवेहले अब्राहामलाई भन्नुभयो, “म बुढी भइसकेकीले के साँच्चै बच्चा जन्माउन सकुँली र? भन्दै सारा किन हाँसी?( उत्पत्ति 18:10-13 )
के अब हामी भन्न सक्छौँ कि अब्राहामले साँच्चै परमेश्वरमाथि विश्वास गर्छन्? यदि गर्थे भने, परमेश्वरले आफ्नो प्रतिज्ञा दोहोर्याउनुपर्ने थिएन। यसबाहेक, अर्को पदले देखाउँछ कि अब्राहामले अझै परमेश्वरमाथि भरोसा गर्दैनन्, किनकि सारा आफ्नी बहिनी हुन् भनी झूट बोलेर उनले गरारका राजा अबीमेलेकलाई छल्छन्। यसले देखाउँछ कि आफ्नो मृत्युले परमेश्वरको प्रतिज्ञा पूरा हुनमा बाधा पुग्ला भनी अब्राहाम डराएका थिए, किनकि उनी नभए इसहाक हुने थिएनन्।
अनि त्यहाँ अब्राहामले आफ्नी पत्नी साराको विषयमा, “यिनी मेरी बहिनी हुन्” भने, तब गरारका राजा अबीमेलेकले सारालाई झिकाए र तिनलाई लगे।( उत्पत्ति 20:2 )
अब्राहामले जवाफ दिए, “ ‘यस ठाउँमा पक्कै पनि परमेश्वरको भय छैन, र मेरी पत्नीको कारण तिनीहरूले मलाई मार्लान् भनी मैले सोचेँ।’( उत्पत्ति 20:11 )
एक वर्षपछि परमेश्वरले आफ्नो प्रतिज्ञा पूरा गर्नुभयो र आश्वासन दिनुभएझैँ अब्राहामलाई एउटा छोरा दिनुभयो। के यस घटनाले परमेश्वरमाथिको अब्राहामको विश्वास बदल्यो?
परमेश्वरमाथि अब्राहामको विश्वास असाधारण रूपमा बलियो थियो भन्ने प्रमाण – हाम्रो कल्पनाभन्दा पनि बढी।
वर्षौंपछि, इसहाक हुर्किसकेपछि, परमेश्वरले अब्राहामसँग एउटा स्तब्ध पार्ने माग गर्नुभयो। अचम्मको कुरा, अब्राहामले तुरुन्तै प्रतिक्रिया जनाए र परमेश्वरले आज्ञा गर्नुभएअनुसार ठ्याक्कै गरे। साराबाट जन्मेका आफ्ना एक मात्र सन्तान, छोरा इसहाकलाई अब्राहामले गहिरो प्रेम गरे तापनि उनले उनलाई परमेश्वरबाट रोकेर राखेनन्।
तब परमेश्वरले भन्नुभयो, “तैँले माया गरेको, तेरो एक मात्र छोरा, इसहाकलाई लिएर मोरीयाहको भूमिमा जा। म तँलाई जुन डाँडा देखाउनेछु, त्यहाँ त्यसलाई होमबलिको रूपमा चढा।” भोलिपल्ट बिहानै अब्राहाम उठे, र आफ्नो गधामा काठी कसे। अनि तिनले सेवकहरूमध्ये दुई जनालाई र आफ्नो छोरा इसहाकलाई आफ्नो साथमा लगे। तिनले होमबलिका निम्ति पर्याप्त दाउरा काटिसकेपछि परमेश्वरले तिनलाई भन्नुभएको त्यस ठाउँतिर हिँडे। जब तिनीहरू परमेश्वरले भन्नुभएको त्यस ठाउँमा आइपुगे, तब अब्राहामले त्यहाँ एउटा वेदी बनाए; र त्यसमाथि दाउरा मिलाएर राखे। अनि तिनले आफ्नो छोरा इसहाकलाई बाँधे, र वेदीमा दाउरामाथि राखे। तब अब्राहामले आफ्नो छोरालाई मार्न भनी हात छुरीतिर अगि बढाए।( उत्पत्ति 22:2,3,9,10 )
अनि उनले भने, “त्यस केटामाथि हात नउठा। त्यसलाई केही नगर्। तँ परमेश्वरको डर मान्ने मानिस रहेछस् भनी अब मलाई थाहा भयो; किनकि आफ्नो एक मात्र छोरालाई बलिदान चढाउनदेखि तँ पछि हटिनस्।”( उत्पत्ति 22:12 )
बाइबलको यो क्षण गहिरो महत्त्वको छ, केवल यसका नैतिक पक्षहरूका कारण होइन, जसले प्रायः मानिसहरूको ध्यान खिच्छ।
सर्वप्रथम, यो माग गर्नुअघि नै परमेश्वरले अब्राहामलाई – उनका क्षमता र सीमाहरूसहित – पूर्ण रूपमा चिन्नुहुन्थ्यो। त्यसै गरी, कुनै पनि काम वा कुरा हुनुअघि नै परमेश्वरले हरेक व्यक्तिलाई पहिलेदेखि नै जान्नुहुन्छ।
तपाईंले मेरो उठाइ र मेरो बसाइ जान्नुहुन्छ; तपाईंले टाढैबाट मेरो विचार बुझ्नुहुन्छ। तपाईंले मेरो हिँडाइ र मेरो सुताइ जान्नुहुन्छ; मेरा सबै मार्गहरूसँग तपाईं परिचित हुनुहुन्छ। मेरो जिब्रोमा कुनै शब्द आउनअगि नै, हे याहवेह, तपाईंले त्यो सम्पूर्ण रूपले जान्नुहुन्छ।( भजनसंग्रह 139:2-4 )
सँगसँगै, अब्राहामको परमेश्वरमाथि अटल विश्वास छ, र परमेश्वरका प्रतिज्ञाहरू पूरा हुनेछन् भन्नेमा उनी निश्चित छन्। इसहाक र उनका सन्तानसँग करार स्थापित गर्ने आफ्नो वचन परमेश्वरले पालन गर्नुहुनेछ भनी उनी निःसन्देह बुझ्छन्। त्यसैले अब्राहामको दृढ विश्वासअनुसार इसहाक त्यसै नष्ट हुन सक्दैनन्। मृत्यु भइहाले पनि, परमेश्वरले इसहाकलाई फेरि जीवित पार्न वा आफ्नो प्रतिज्ञाअनुरूप हस्तक्षेप गर्न सक्नुहुन्छ भनी अब्राहाम भरोसा गर्छन्। आफू र इसहाक दुवै फर्कनेछौँ भनेर अब्राहामले यो अटल भरोसा व्यक्त गर्छन्, र परमेश्वर आफैँले आवश्यक बलिदानको प्रबन्ध गर्नुहुनेछ भनी आशा गर्छन्।
तब अब्राहामले आफ्ना सेवकहरूलाई भने, “म र यो केटो अलिक पर जानेछौँ, र तिमीहरूचाहिँ यहीँ गधासँग बस। हामी आराधना गर्नेछौँ, र तिमीहरूकहाँ फर्केर आउनेछौँ।”( उत्पत्ति 22:5 )
तब इसहाकले आफ्ना बुबा अब्राहामलाई भने, “बुबा!” अब्राहामले जवाफ दिए, “भन्, मेरो छोरा!” इसहाकले भने, “आगो र दाउरा त यहाँ छन्, तर होमबलिका लागि थुमाचाहिँ कहाँ छ त?” अब्राहामले जवाफ दिए, “हेर् छोरा, परमेश्वरले नै होमबलिको निम्ति थुमा जुटाइदिनुहुनेछ।” त्यसपछि ती दुवै सँगसँगै हिँड्दै अगि बढे।( उत्पत्ति 22:7-8 )
परमेश्वरले चुन्नुभएका व्यक्तिको विश्वासको गहिराइ देखाउन अब्राहामको विश्वासको यो उदाहरण बाइबलका पाठक हामीसामु राखिएको छ। यसले अब्राहामका कामहरू र विश्वासको हामी सबैका निम्ति कत्ति ठूलो महत्त्व छ भन्ने कुरालाई जोड दिन्छ।
अनि तेरा सन्तानहरूद्वारा पृथ्वीका सबै राष्ट्रहरूले आशिष् पाउनेछन्; किनकि तैँले मेरो आज्ञापालन गरेको छस्।”( उत्पत्ति 22:18 )
अब्राहामले आफ्नो छोराको बलिदान गरेनन्; बरु परमेश्वरले नै आफ्नो पुत्रको बलिदान गर्नुभयो…
अन्त्यमा आफ्नो छोरा जीवित हुनेछन् भनी अब्राहामले विश्वास गरे तापनि, कसरी र कहिले भन्ने कुरा उनलाई थाहा थिएन। एक अर्थमा, परमेश्वरले तोक्नुभएको पहाडसम्मको तीन दिनको लामो यात्राभरि इसहाक अब्राहामका निम्ति “मरेका” थिए, र यात्राको अन्त्यमा तेस्रो दिन “जीवित भए”। यो हृदयस्पर्शी समानताले परमेश्वरका पुत्र येशूको क्रूसमा टाँगिएको र पुनरुत्थानको सम्झना गराउँछ, जो क्रूसमा टाँगिनुभयो र तेस्रो दिन जीवित हुनुभयो।
तेस्रो दिनमा अब्राहामले आँखा उठाएर हेरे, र टाढैबाट त्यस ठाउँलाई देखे।( उत्पत्ति 22:4 )
अनि उहाँ गाडिनुभयो र धर्मशास्त्रअनुसार तेस्रो दिनमा पुनर्जीवित हुनुभयो।( 1 कोरिन्थी 15:4 )
आफ्नो छोराको बलिदान गर्न अब्राहामलाई तयार पार्ने गहिरो प्रेम र परमेश्वरको भय नबुझी, हामीप्रति परमेश्वरको प्रेम बुझ्न हामीलाई गाह्रो हुन सक्छ। परमेश्वरले पनि हाम्रो उद्धारका निम्ति क्रूस सहन आफ्ना एक मात्र पुत्रलाई दिनुभयो।
किनकि परमेश्वरले संसारलाई यस्तो प्रेम गर्नुभयो, कि उहाँले आफ्ना अद्वितीय पुत्रलाई बलिदानका लागि दिनुभयो, ताकि उहाँमाथि विश्वास गर्ने कोही पनि नाश नहोस्, तर त्यसले अनन्त जीवन पाओस्।( यूहन्ना 3:16 )