ઈશ્વરે ઇબ્રાહિમને તેના દીકરાને મારી નાખવાનું કેમ કહ્યું?

2પછી ઈશ્વરે કહ્યું, “તારો એકનો એક દીકરો, ઇસહાક, જેના પર તું ખૂબ પ્રેમ કરે છે, તેને લઈને મોરિયા દેશમાં જા. અને ત્યાંના પર્વતોમાંના હું તને બતાવું તે પર તું તેનું દહનીયાર્પણ કર.”

( ઉત્પ 22:2 )

આ બધું કેવી રીતે શરૂ થયું…

ઈશ્વરનું વચન

ચાલો ભૂતકાળમાં પાછા જઈએ અને વર્ષો પહેલાં બનેલી ઘટનાઓ પર નજર કરીએ. અહીં તે વચનો પર એક ચિંતન છે, જે ઈશ્વરે તે સમયે ઇબ્રાહિમને આપ્યાં હતાં.

16હું તેને આશીર્વાદ આપીશ અને હું તેના દ્વારા તને દીકરો આપીશ. હું તેને આશીર્વાદ આપીશ અને તે દેશજાતિઓની માતા થશે. તેનાં સંતાનોમાંથી દેશજાતિઓના રાજાઓ થશે.”

19ઈશ્વરે કહ્યું, “ના, પણ તારી પત્ની સારા તારા માટે એક દીકરાને જન્મ આપશે અને તું તેનું નામ ઇસહાક પાડશે. તેની સાથે તેના પછીના તેના વંશજોને માટે હું મારો કરાર સદાના કરાર તરીકે સ્થાપીશ.

21વળી ઇસહાક કે જેને આવતા વર્ષે નિયુક્ત કરેલા સમયે સારા તારે સારુ જન્મ આપશે, ત્યારે હું તેની સાથે મારો કરાર સ્થાપીશ.”

( ઉત્પ 17:16,19,21 )

ઈશ્વર ઇસહાક સાથે કરાર સ્થાપવાનું વચન આપે છે, જે સારાથી જન્મનાર એકમાત્ર દીકરો હતો. આ વચન ઇસહાકના જન્મ પહેલાં આપવામાં આવ્યું હતું, જે બતાવે છે કે ઈશ્વરનો સ્પષ્ટ હેતુ ઇસહાકનું જીવન સાચવવાનો હતો. પરંતુ ચાલો જોઈએ કે ઇબ્રાહિમે ઈશ્વરના વચન પ્રત્યે કેવો પ્રતિભાવ આપ્યો.

ઇબ્રાહિમ ઈશ્વરના સંદેશમાં વિશ્વાસનો અભાવ બતાવે છે.

17પછી ઇબ્રાહિમ જમીન સુધી નમી પડીને હસ્યો અને પોતાના મનમાં બોલ્યો, “જે સો વર્ષનો છે તેને શું દીકરો થાય ખરો? નેવું વર્ષની સારાને શું દીકરો જન્મે ખરો?”

( ઉત્પ 17:17 )

ઇબ્રાહિમનાં કાર્યો ઈશ્વરમાં દૃઢ વિશ્વાસ દર્શાવતાં નથી.

ઇબ્રાહિમ હજુ પણ ઈશ્વર પર ભરોસો રાખતો નથી.

પછીથી ઈશ્વરે ઇબ્રાહિમને પોતાનું વચન ફરીથી કહ્યું. આ વખતે ઇબ્રાહિમે કોઈ શંકા વ્યક્ત ન કરી, પણ સારાએ કરી.

10યહોવાહે તેને કહ્યું, “હું ચોક્કસ વસંતમાં તારી પાસે પાછો આવીશ અને જો, તારી પત્ની સારાને દીકરો થશે.” તેની પાછળ જે તંબુનું બારણું હતું, ત્યાંથી સારાએ તે વાત સાંભળી.

11હવે ઇબ્રાહિમ તથા સારા વૃદ્ધ હતાં અને તેઓને ઘણાં વર્ષ થયાં હતાં. જે ઉંમરમાં સ્ત્રીઓ બાળકોને જન્મ આપે છે, તે ઉંમર, સારા વટાવી ચૂકી હતી. 12તેથી સારા મનોમન હસી પડી. તેણે ખુદને કહ્યું, “હું વૃદ્ધ થઈ ગઈ છું અને મારો પતિ પણ વૃદ્ધ છે, તો પછી કેવી રીતે પુત્ર જન્મે અને હર્ષ થાય?”

13ઈશ્વરે ઇબ્રાહિમને કહ્યું, “શા માટે સારા એમ કહેતાં હસી કે, ‘શું હું ખરેખર મારી વૃદ્ધાવસ્થામાં બાળકને જન્મ આપી શકીશ?’

( ઉત્પ 18:10-13 )

શું હવે આપણે કહી શકીએ કે ઇબ્રાહિમ ખરેખર ઈશ્વરમાં વિશ્વાસ રાખે છે? જો રાખતો હોત, તો ઈશ્વરને પોતાનું વચન ફરી કહેવાની જરૂર ન પડત. વધુમાં, પછીની કલમ બતાવે છે કે ઇબ્રાહિમ હજુ પણ ઈશ્વર પર ભરોસો રાખતો નથી, કારણ કે તે સારા પોતાની બહેન છે એવું ખોટું કહીને ગેરારના રાજા અબીમેલેખને છેતરે છે. આ બતાવે છે કે ઇબ્રાહિમને ડર હતો કે તેનું મૃત્યુ ઈશ્વરના વચનની પૂર્ણતાને જોખમમાં મૂકી શકે, કારણ કે તેના વિના ઇસહાક ન હોત.

2ઇબ્રાહિમે પોતાની પત્ની સારા વિષે કહ્યું, “તે મારી બહેન છે.” તેથી ગેરારના રાજા અબીમેલેખે માણસો મોકલીને સારાને બોલાવી લીધી.

( ઉત્પ 20:2 )

11ઇબ્રાહિમે કહ્યું, “કેમ કે મને લાગ્યું, ‘નિશ્ચે આ જગ્યાએ ઈશ્વરનો ભય રખાતો નથી અને તેઓ મારી પત્નીના લીધે મને મારી નાખશે, એવું સમજીને મેં એમ કર્યું”

( ઉત્પ 20:11 )

એક વર્ષ પછી ઈશ્વરે પોતાનું વચન પૂરું કર્યું અને ખાતરી આપ્યા પ્રમાણે ઇબ્રાહિમને દીકરો આપ્યો. શું આ ઘટનાએ ઈશ્વરમાં ઇબ્રાહિમના વિશ્વાસને બદલી નાખ્યો?

પુરાવો કે ઈશ્વરમાં ઇબ્રાહિમનો વિશ્વાસ અસાધારણ રીતે દૃઢ હતો, આપણી કલ્પનાથી પણ વધારે.

વર્ષો પછી, જ્યારે ઇસહાક મોટો થયો, ત્યારે ઈશ્વરે ઇબ્રાહિમ પાસે આઘાતજનક માંગ કરી. આશ્ચર્યની વાત એ છે કે ઇબ્રાહિમે તરત જ પ્રતિભાવ આપ્યો અને ઈશ્વરે જે આજ્ઞા આપી હતી તે જ બરાબર કર્યું. ઇબ્રાહિમ પોતાના દીકરા ઇસહાકને, સારાથી થયેલા પોતાના એકમાત્ર સંતાનને, ઊંડો પ્રેમ કરતો હતો, છતાં તેણે તેને ઈશ્વરથી રોકી રાખ્યો નહિ.

2પછી ઈશ્વરે કહ્યું, “તારો એકનો એક દીકરો, ઇસહાક, જેના પર તું ખૂબ પ્રેમ કરે છે, તેને લઈને મોરિયા દેશમાં જા. અને ત્યાંના પર્વતોમાંના હું તને બતાવું તે પર તું તેનું દહનીયાર્પણ કર.”

3તેથી ઇબ્રાહિમ વહેલી સવારે ઊઠ્યો અને તેણે ગધેડા પર જીન બાંધ્યું. તેના બે યુવાન ચાકરોને તથા દીકરા ઇસહાકને તેની સાથે લીધા. દહનીયાર્પણને સારુ લાકડાં પણ લીધાં. ઈશ્વરે જે જગ્યા બતાવી હતી ત્યાં તેઓ ગયા.

9જે જગ્યા વિશે ઈશ્વરે તેમને કહ્યું હતું, ત્યાં તેઓ પહોંચ્યા ત્યારે ઇબ્રાહિમે ત્યાં વેદી બનાવી અને તેના પર લાકડાં ગોઠવ્યાં. પછી તેના દીકરા ઇસહાકને બાંધીને તેને વેદી પરનાં લાકડાં પર મૂક્યો.

10ઇબ્રાહિમે તેના દીકરાને મારવાને માટે હાથમાં છરો લીધો.

( ઉત્પ 22:2,3,9,10 )

12દૂતે તેને કહ્યું, “તારા દીકરા પર તારો હાથ ઉગામીશ નહિ અને તેને કશી ઈજા કરીશ નહિ, કેમ કે મને ખાતરી થઈ છે કે તેં તારા એકનાએક દીકરાને, મારાથી પાછો રાખ્યો નથી. તું ઈશ્વરની બીક રાખે છે.”

( ઉત્પ 22:12 )

બાઇબલની આ ક્ષણ ખૂબ મહત્ત્વની છે, ફક્ત તેના નૈતિક પાસાંઓને કારણે નહિ, જે સામાન્ય રીતે લોકોનું ધ્યાન ખેંચે છે.

સૌ પ્રથમ, આ માંગ કરતાં પહેલાં ઈશ્વર ઇબ્રાહિમને સંપૂર્ણપણે ઓળખતા હતા, તેની ક્ષમતાઓ અને મર્યાદાઓ સહિત. એ જ રીતે, ઈશ્વર દરેક વ્યક્તિને તેના કોઈ પણ કાર્ય કે શબ્દ પહેલાં જ અગાઉથી જાણે છે.

2મારું બેસવું તથા મારું ઊઠવું તમે જાણો છો;

તમે મારા વિચારો વેગળેથી સમજો છો.

3જ્યારે હું સૂઈ જાઉં છું, ત્યારે તમે મારા માર્ગોનું અવલોકન કરો છો;

તમે મારા બધા માર્ગોના માહિતગાર છો.

4કેમ કે, હે યહોવાહ, તમે મારા મુખની

બધી વાતો પૂરેપૂરી જાણો છો.

( ગી.શા. 139:2-4 )

તે જ સમયે, ઇબ્રાહિમને ઈશ્વરમાં અડગ વિશ્વાસ છે અને તેને ખાતરી છે કે ઈશ્વરનાં વચનો પૂરાં થશે. તે નિઃશંકપણે સમજે છે કે ઈશ્વર ઇસહાક અને તેના વંશજો સાથે કરાર સ્થાપવાનું પોતાનું વચન પાળશે. તેથી ઇબ્રાહિમની દૃઢ માન્યતા મુજબ ઇસહાક એમ જ નાશ પામી શકે નહિ. જો મૃત્યુ થાય, તો પણ ઇબ્રાહિમ ભરોસો રાખે છે કે ઈશ્વર ઇસહાકને ફરી જીવતો કરી શકે છે અથવા પોતાના વચનને અનુરૂપ રીતે દરમિયાનગીરી કરી શકે છે. ઇબ્રાહિમ આ અડગ ભરોસો ત્યારે વ્યક્ત કરે છે જ્યારે તે કહે છે કે તે અને ઇસહાક બંને પાછા આવશે, અને આશા રાખે છે કે ઈશ્વર પોતે જરૂરી બલિદાનની વ્યવસ્થા કરશે.

5ઇબ્રાહિમે તેના જુવાનોને કહ્યું, “તમે અહીં ગધેડા પાસે રહો, હું તથા ઇસહાક ત્યાં ઉપર જઈશું. અમે અર્પણ કરીને તમારી પાસે પાછા આવીશું.”

( ઉત્પ 22:5 )

7ઇસહાકે તેના પિતા ઇબ્રાહિમને કહ્યું, “મારા પિતા” અને તેણે કહ્યું, “બોલ, મારા દીકરા, હું આ રહ્યો.” તેણે કહ્યું, “જુઓ, અહીં અગ્નિ તથા લાકડાં તો છે, પણ દહનીયાર્પણને માટે ઘેટું ક્યાં છે? 8ઇબ્રાહિમે કહ્યું, “મારા દીકરા, દહનીયાર્પણને સારુ ઈશ્વર પોતે ઘેટું પૂરું પાડશે.” અને તેઓ આગળ ચાલ્યા.

( ઉત્પ 22:7-8 )

ઇબ્રાહિમના વિશ્વાસનું આ ઉદાહરણ આપણી સમક્ષ, એટલે કે બાઇબલના વાચકો સમક્ષ, એટલા માટે મૂકવામાં આવ્યું છે કે ઈશ્વરે પસંદ કરેલી વ્યક્તિના વિશ્વાસની ઊંડાઈ સ્પષ્ટ થાય. તે બતાવે છે કે ઇબ્રાહિમનાં કાર્યો અને વિશ્વાસનું આપણા સૌ માટે કેટલું મોટું મહત્ત્વ છે.

18તારા વંશજોથી પૃથ્વીના સર્વ લોક આશીર્વાદિત થશે, કેમ કે તેં મારું કહ્યું માન્યું છે.”

( ઉત્પ 22:18 )

ઇબ્રાહિમે પોતાના દીકરાનું બલિદાન આપ્યું નહિ; પરંતુ ઈશ્વરે પોતાના દીકરાનું બલિદાન આપ્યું…

ઇબ્રાહિમ માનતો હતો કે અંતે તેનો દીકરો જીવતો રહેશે, છતાં કેવી રીતે અને ક્યારે તે જાણતો ન હતો. એક અર્થમાં, ઈશ્વરે નક્કી કરેલા પર્વત સુધીની ત્રણ દિવસની લાંબી મુસાફરી દરમિયાન ઇસહાક ઇબ્રાહિમ માટે “મૃત” હતો, અને મુસાફરીના અંતે ત્રીજા દિવસે “સજીવન થયો”. આ હૃદયસ્પર્શી સમાનતા ઈશ્વરના દીકરા ઈસુના વધસ્તંભ અને પુનરુત્થાનની યાદ અપાવે છે, જેમને વધસ્તંભે જડવામાં આવ્યા અને જેઓ ત્રીજા દિવસે સજીવન થયા.

4ત્રીજા દિવસે ઇબ્રાહિમે દૂરથી તે જગ્યાને નિહાળી.

( ઉત્પ 22:4 )

4વળી શાસ્ત્રવચનો પ્રમાણે ઈસુને દફનાવવામાં આવ્યા; અને ત્રીજે દિવસે તેઓ સજીવન થયા.’”

( 1 કરિં. 15:4 )

જે ઊંડા પ્રેમ અને ઈશ્વરના ભયે ઇબ્રાહિમને પોતાના દીકરાનું બલિદાન આપવા તૈયાર કર્યો, તે સમજ્યા વિના આપણા પ્રત્યેનો ઈશ્વરનો પ્રેમ સમજવો આપણને મુશ્કેલ લાગી શકે. ઈશ્વરે પણ આપણા ઉદ્ધાર માટે વધસ્તંભ સહન કરવા પોતાનો એકનો એક દીકરો આપ્યો.

16કેમ કે ઈશ્વરે માનવજગત પર એટલો બધો પ્રેમ કર્યો કે તેમણે પોતાનો એકનો એક દીકરો આપ્યો, એ સારુ કે જે કોઈ તેમના પર વિશ્વાસ કરે તેનો નાશ ન થાય પણ તે અનંતજીવન પામે.

( યોહ. 3:16 )