Nor da Jesus, eta zergatik da hain garrantzitsua?
Nor da Jesus?
Gizakia? Profeta bat? Jainkoaren Semea, ala Jainkoa bera? Benetan ba al dago zerbait berezia harengan?
Eraikitzaileek baztertutako giltzarria izan zen, Torako adituek errefusatua, gizateria estropezu eragin zuen harria. Eta hala ere, lurrean bizi izan den pertsonarik ospetsuena bihurtu zen. Haren bizitzak eta irakaspenek gizateria hiru erlijio abrahamiko handitan banatu zuten.
Zer du bereziki gizateriarentzat egin zuenak? Nola gertatu zen, eta zergatik? Ikus dezagun.
Aspaldi agindutako zerbitzaria
Jesus baino 700 urte lehenago, Isaias profetak Jainkoaren «Zerbitzari» etorkizun bat deskribatu zuen. Ikusi zer nolako indarra agindu zuen.
1 Huna ene cerbitzaria; nic lagunduren dut: huna ene hautetsia; hunen baithan du laket ene arimac; hunen gainean eçarri dut ene izpiritua; çucembidea ekarriren du jendaietara.2 Ez du oihuric eguinen, nor-nor-den ez da beguiratuco, eta haren minçoa ez da campoetan ençunen.3 kanabera hautsia ez du lehertuco, eta ketan den mitcha ez du iraunguico; cintasunean emanen dio çucenari bere bidea.4 Ez da içanen ez gobel, ez nahasi, çucentasuna lurraren gainean jar deçan arteo; eta irlac haren leguearen iguri egonen dira.( ISAIASEN PROFECIA 42:1-4 )
5 Hau dio Jainco Jaunac, ceruac creatu eta hedatu, lurra eta hartan sorcen direnac fincatu dituenac; lurraren gainean den populuari hatsa, eta lurra oinaz çaphatzen dutenei bicia eman diotenac:6 Nic, Jaunac, deithu çaitut çucentasunean, eta hartu dut çure escua, eta çaindu çaitut; eta eman çaitut populuarequilaco batasunçat, eta jendaien arguitzat;7 Idec detzatzun itsuen beguiac, estecatic athera lothua dena eta presondeguitic ilhumbeetan jarriac direnac.( ISAIASEN PROFECIA 42:5-7 )
Oihurik egiten ez duen Zerbitzaria ez zen jendeak salbatzaile batengandik espero zuena. Haren indarra leuntasunetik etorriko zen, eta nazio bat baino zabalagoa zen misio batetik: «nazioen argia». Isaiasek gerra eta erbestealdiaren garaian idatzi zuen, itxaropena hauskorra zenean, eta bertso hauek juduen eskrituretako promesarik estimatuenetako bat bihurtu ziren.
Bonusik gabe
Orain Isaiasek Zerbitzariaren bide osoa deskribatzen du, eta sorpresa da zein arrunt hasten den.
13 Huna non ene cerbitzaria adigarriz içanen den bethea; handi, goretsi, guciz ospetsu içanen da.14 Nola içan baitzare hainitzençat baldigarri, hala ospegabecoa içanen da guiçonen artean haren itchura, eta guiçasemeen artean haren ara.15Asco jendaqui urztaturen ditu erregueec haren aitzinean iduquiren dute beren ahoa; ecen haren berria içan ez dutenec ikusiren dute; eta hartazco aiphuric aditu ez dutenec, beguira egonen çaizco.( ISAIASEN PROFECIA 52:13-15 )
2 Eta çuhamuxca bat beçala, eta lur agorreticaco ondo bat beçala iganen da haren aitzinean; ez du itchuraric, ez edertasunic; eta ikusi dugu, eta etzen beguicoa, eta haren irritsean guelditu gare.( ISAIASEN PROFECIA 53:2 )
Hau da istorioaren bihotza: Jesus etorri zen bonusik gabe. Bibliak ez du haren aurpegiaren edo gorputzaren deskribapenik ematen, eta Isaiasek ez du esaten haren itxuran ezer jendea erakartzeko zenik. 52:14ko itsuskeriak gurutzeak hari egindakoa deskribatzen du, ez haren itxura arrunta. Ez zuen ahots durunditsurik, ez jauregi erregerik, ez aberastasunik, ez armadarik. Irabazi zuen guztia maitasunaren, egiaren eta apaltasunaren bidez irabazi zuen. Horregatik iristen da haren istorioa oraindik ere inolako bonusik ez duten pertsonengana: pobreengana, ahaztuengana, arruntengana. Inoiz oharkabean sentitu bazara, ikusi nola hasi zen hura.
Mespretxatua, baina gure mina eramaten
Itsaso Hilaren idazkiek Isaiasen kopia bat dute, 2.000 urte baino gehiagokoa, beraz hitz hauek Jesus jaio aurretik idatzi ziren, ziur.
3 Arbuiagarri eta guiçonetaric azquena, guiçon oinhacetsu eta gaitzaren berri çaquiena iduritu çaicu; eta haren beguithartea estalia beçala cen eta arbuiatua cen, eta hargatic ez dugu cerbaitençat iduqui.4 Eguiazqui berac hartu ditu gure erkidurac, eta gure oinhaceac ekarri; eta guc iduqui dugu leguensu bat beçala, Jaincoac jo eta aphaldu duen bat beçala.5 Hura aldiz gure tzarquerien gatic içan da çaurthua, gure gaixtaquerien gatic içan da phorrocatua; baquea ekarri behar çarocun gaztigua haren gainera da orori, eta haren uspelcadurac gaitu sendatu.6 Gu guciac ardiac beçala errebelatu guinen, cein bere bidera ceihertu guinen; eta Jaunac gu gucien tzarqueria haren gainean eçarri du.( ISAIASEN PROFECIA 53:3-6 )
7 Sacrificiotan escainia içan da, berac hala nahi baitzuen, eta ez du idequi ahoa. Ardi bat beçala hilcera eramama içanen da, eta bildotsa iduri moztailearen aitzinean ixilic eta ahoa idequi gabe egonen da.8 Hesturaz hil da, eta juiamenduz. Norc aiphaturen du haren ganicaco iraulguia? Ecen bicidunen lurretic içan da ebaquia. Ene populuaren gaixtaqueria gatic jo içan dut.9 Eta emanen diozca gaixtaguinac hobiaren ordain, eta aberatsa haren heriotzearen sari; ceren ez baitu gaixtaqueriaric eguin, eta cimarkua ez baitzen haren ahoan.( ISAIASEN PROFECIA 53:7-9 )
11 Cer-ere haren arimac bilhatu baitu bere nekeaz, ikusiren du hura eta aseco da. Ene cerbitzari prestuac asco bere jaquitatearen bidez prestu atheraturen ditu, eta berac ekarriren ditu hequien bekatuac.12Hargatic bere çathitzat emanen diozcat hainitz guiçon; eta hazcarren buluzquinac bereciren ditu, ceren dioen heriotzeari eman bere bicia, eta içan den gaixtaguinequin ekarria, eta jasan dituen hainitzen bekatuac eta othoitz eguin leguea hausten çutenençat.( ISAIASEN PROFECIA 53:11-12 )
Isaiasen «askok» eta «gaizkileak» gu guztiok gara. Irudia da min dutenen lekuan jartzea aukeratzen duen norbaiten irudia, eta haiek jasan ezin dutena eramatekoa. Lehen kristauek kapitulu hau Jesusi buruz zela irakurri zuten; judu irakurle askok Israeli buruz zela ulertu dute. Besterik gabe, arretaz irakur dezakegu eta hitz egiten utzi.
Dabiden leinuko errege bat
Beste bi promesak osatzen dute erretratua: Dabiden familiako errege zuzen bat, eta eraikitzaileek baztertuko zuten harri bat.
5 Hara non heldu diren egunac, dio Jaunac, eta Dabidi eraiquiren diot ondoco prestu bat; eta erregue bat erreguinaturen da, eta çuhurra içanen da; eta lurraren gainean çucenari emanen dio bere bidea eta çucentasima beguiratuco du.( JEREMIASEN PROFECIA 23:5 )
22 Etche-eguileec ez onhetsi harria, hura bilhacatu da izquina-harri.23 Jaunac eguin du hori, eta gure beguiençat da miresgarri.( PSALMOAC 117:22-23 )
Eraikitzaileek harriak landu egiten zituzten eraikinaren izkinarako, bi horma elkarrekin eusten duen harrirako. Baztertutako harri bat dena eusten duen pieza bihurtzea irudi harrigarria da, Jesus baino mende asko lehenago idatzia. Erromesek abesten zuten Jerusalemera igotzean, eta haren garaiko guztiek buruz zekiten.
Pribilegiorik gabe jaioa
Jesus Dabiden leinuan jaio zen, baina askuan, eta Nazareten hazi zen, jende gutxik ohartzen zen herrixka batean. Lukasek artzainak aipatzen ditu, lekuko apalenak, bere lehen bisitari gisa. Hona nola ikusi zuten bere bizilagunek urte batzuk geroago.
55Ezta haur charpanter-seme? ezta horren ama Maria deitzen, eta horren anayeac Iacques eta Ioses eta Simon eta Iuda?56Eta horren arrebác eztirade guciac gu baithan? nondic bada huni gauça hauc gucioc?57Eta scandalizatzen ciraden hartan. Eta Iesusec erran ciecén, Ezta Prophetaric ohore gabe bere herrian eta bere etchean baicen.( MATEO 13:55-57 )
20Eta diotsó Iesusec, Aceriec çulhoac citié eta ceruco choriéc ohatzeac, baina guiçonaren Semeac eztic non bere buruä reposa deçan.( MATEO 8:20 )
«Arotzaren semea» esateko modu bat zen: «zehazki badakigu nor zaren». Haien ezagutasuna oztopo bihurtu zen. Jesus berak ez zuen etxerik. Familia pobre batean jaioa, ia hogeita hamar urte eman zituen ezkutuan, bere lan publikoa hasi aurretik.
Askok estropezu egin zuten harria
6Halacotz contenitzen-ere da Scripturán, Huná, eçarten dut Sionen, har cantoin principala, elegitua eta preciosoa: eta hartan sinhesten duena ezta confus içanen.7Hurá da bada ohore çuen sinhesten duçuenón: baina sinhesten eztutenen, harri edificaçaléc arbuyatu vkan dutena cantoineco principal eguin içan da, eta behaztopamendutaco harri, eta trebucamendutaco harri.8Cein trebucatzen baitirade hitzaren contra desobedient diradelaric: hartaco ordenatu-ere dirade.( 1 PEDRO 2:6-8 )
Pedrok, Jesusen lagunik hurbilenetako batek, hau idatzi zuen berak ere gaitzespena ikusi ondoren, eta lehenago aurkitu dugun giltzarriaren salmo bera aipatzen du. Estropezu egin zutenak ez ziren gaiztoak; Mesias mota ezberdin bat espero zuten.
Mundua banandu zuen harria
Hona zergatik banandu zuen gizon batek mundua. Hiru fede handiren sustraiak Abrahamengan daude, eta bakoitzak modu ezberdinean erantzuten dio «nor da Jesus?» galderari. Judaismoak ez du Mesiastzat onartzen eta oraindik Mesias etortzearen zain dago. Islamak profeta eta Mesias gisa ohoratzen du eta haren itzulera espero du, baina ez du onartzen Jainkoaren Semea denik ez gurutzean hil zenik. Kristautasunak Jainkoaren Seme eta Salbatzaile gisa aitortzen du. Horrela, haren bizitzak eta irakaspenek gizateria hiru erlijio abrahamiko nagusitan banatu zuten, eta gaitzespena gaur egun ere hor dago.
Kristauak harritzen duena da hori iragarrita zegoela. Judu eta kristauek partekatzen dituzten eskriturek, Itun Zaharrak, jada esana zuten agindutako zerbitzaria mespretxatua eta baztertua izango zela, Isaias 53an eta 118. salmoan ikusi dugun bezala. Isaiasek nortzuk estropezu egingo zuten ere izendatu zuen, eta Joanek, berak ere judu izanik, hala gertatu zela kontatzen digu:
14 Eta hura çuençat içanen da sainduesgarri; aldiz Israelgo bi etcheençat, behaztopa-harri eta trebuca-harri; eta Jerusalemen daudenençat, arte bat eta hequien xahugarri.15 Eta hequietaric asco behaztopatuco, eta erorico, eta phorroscatuco dira; eta artean sarthuco, eta atzemanac içanen dira.( ISAIASEN PROFECIA 8:14-15 )
11Beretara ethorri içan da, eta beréc eztute hura, recebitu.( JOAN 1:11 )
Israel eta Juda ziren gehien itxaron zuten herria. Jesusek atsekabetu zuen hori, baina hemen dituen azken hitzak ez dira agur bat:
37Ierusalem, Ierusalem, Prophetác hiltzen eta hiregana igorriac lapidatzen dituaná, cembatetan bildu nahi vkan ditut hire haourrac, oilloac bere chitoac hegalen azpira biltzen dituen beçala, eta ezpaituc nahi vkan?38Horrá, guelditzen çaiçue çuen etchea desert.39Ecen badiotsuet, eznauçue ikussiren hemendic harát derraqueçueno, Benedicatu delaIaunaren icenean ethorten dena.( MATEO 23:37-39 )
Profetek ezagutza egun bat ere agintzen dute, baztertua azkenean zer den ikusiko den egunean:
10 Eta Dabiden etchearen eta Jerusalemdarren gainera ixurico dut graciazco eta othoitzezco izpiritua; eta beguiraturen darotade niri, itzatu dutenari, eta itzatu dutena deithorez deithoraturen dute haur bakar baten gainera deithoratzen denean beçala, eta minez egonen dire lehen-sorthu bat hilcen denean eguiten ohi den beçala.( ÇACARIASEN PROFECIA 12:10 )
Beraz, kristauentzat banaketa ez da porrota. Hasieratik istorioaren parte izan zen, eta istorioa ez da amaitu. Fede guztietako gure bizilagunak errespeta ditzakegu, eta, hala ere, guztiak leunki gonbida ditzakegu berriro begiratzera. Orduan, nor da Bibliaren arabera? Hona bere erantzuna, kontuan hartzeko opari gisa eskainia, inoiz eskakizun gisa ez.
Benetan nor den
1HATSEAN cen Hitza, eta Hitza cen Iaincoa baithan, eta Iainco cen Hitza.2Hitz haur cen hatsean Iaincoa baithan.3Gauça guciac Hitz harçaz eguin içan dirade: eta hura gabe deus ezta eguin, eguin denic.14Eta Hitza haragui eguin içan da, eta habitatu içan da gure artean, (eta contemplatu vkan dugu haren gloriá, gloriá diot Aitaganic engendratu bakoitzarena beçala) gratiaz eta eguiaz bethea( JOAN 1:1-3,14 )
15Cein baita Iainco inuisiblearen imaginá, gauça creatu guciac baino lehen iayoa.16Ecen hartan creatu içan dirade ceruètan eta lurrean diraden gauça guciac, visibleac eta inuisibleac, nahiz-biz Thronoac, nahiz Dominationeac, nahiz Principaltassunac, nahiz Puissançác, gauça guciac, diot, harçaz eta harengatic, creatu içan dirade.17Eta bera gauça guciac baino lehen da, eta gauça guciac harçaz consistitzen dirade.( KOLOSARREI 1:15-17 )
16Eta duda gabe, handi duc pietatearen mysterioa: ecen Iaincoa manifestatu içan dela haraguian, iustificatu dela Spirituan, ikussi içan dela Aingueruèz, predicatu içan çayela Gentiley, sinhetsi içan dela munduan, goiti recebitu içan dela gloriara.( 1 TIMOTEORI 3:16 )
Joanek bere Ebanjelioa begibistako lekuko gisa idatzi zuen, Paulok Kolosasko elizari idatzi zion, eta 1 Timoteoko lerroa lehen kristau himno bat izan daiteke. Hiru idazle, sinesmen bakarra: Egileak berak giza bizitzan sartu zen, bere gose eta malko guztiekin. Paulok Kolosarrei gutuna kartzelan idatzi zuen, eta horrek Jesusen handitasunari buruzko bere konfiantza are harrigarriago egiten du. «Lehen-sortua» hor maila eta ohorean lehena esan nahi du, ez lehenengo sortua. Horregatik deitzen diote kristauek Jesusi Jainkoaren Semea.
Handienak azken lekua aukeratu zuen
6Ceinec Iaincoaren formán celaric ezpaitu estimatu harrapatze Iaincoaren bardin içatea: 7 Badaric-ere bere buruä ezdeustu vkan du, cerbitzari forma harturic, guiçonén irudico eguin içanic, eta formaz eriden içanic guiçon beçala:8Bere buruä beheratu vkan du obedient eguin içanic heriorano, are herio crutzecorano.( FILIPOARREI 2:6-8 )
3Daquialaric Iesusec gauça gucia eman drauzcala hari Aitác escuetara, eta bera Iaincoaganic ilki dela, eta Iaincoganat ioaiten dela:4Iaiquiten da affaritetic, eta vtziten du arropá: eta harturic longerabat, guerrica cedin harçaz.5Guero eçar ceçan vr bacin batetara, eta has cedin discipuluen oinén ikutzen, eta guerricatua cen oihalaz ichucatzen.( JOAN 13:3-5 )
12Bada ikuci cituenean hayén oinac, eta bere arropac harçara hartu cituenean, berriz mahainean, iarriric erran ciecén, Badaquiçue cer eguin drauçuedan ?13Çuec deitzen nauçue, Magistrua eta Iauna, eta vngui dioçue: ceren bainaiz.14Baldin beraz nic ikuci baditut çuen oinac Iauna eta Magistrua naicelaric, çuec-ere behar drauzteçue elkerri oinac ikuci.15Ecen exemplu eman vkan drauçuet, nic çuey eguin drauçuedan beçala, çuec-ere daguiçuen.( JOAN 13:12-15 )
Jesusen garaian, oinak garbitzea zerbitzari xeheenaren lana zen, eta ikasleek garrantzitsuena nor zen eztabaidatzen ari ziren. Filipoarrei 2k erakusten du erregearen erosotasuna uztea aukeratu zuela; goiko gelak erakusten du aukera hori nolakoa zen eskuoihal eta ontzi batekin. Haren erreinuan, handitasuna norbait zenbat makurtzeko prest dagoen horrek neurtzen du.
Zerbitzatzen eta barkatzen
45Ecen guiçonaren Semea-ere ezta ethorri cerbitzatu içatera, baina cerbitzatzera, eta bere viciaren anhitzengatic rançoinetan emaitera.( MARKOS 10:45 )
34Eta Iesusec erraiten çuen, Aitá, barka iecec: ecen etzeaquie cer eguiten dutén. Guero haren abillamenduac partituric, çorte egotz ceçaten.( LUKAS 23:34 )
Markosen hitzak Jesusek bere bizitzari buruz egin zuen azalpenetik datoz. Lukasenak gurutzetik beretik datoz, non bidegabekeria jasaten zuenak errukia eskatu zuen bidegabekeria egiten ziotenentzat. Bere borreroak barkatzen dituen maitasuna urria da edozein garaitan.
Zer egin zuen, eta zergatik
13Ceinec deliuratu baiquaitu ilhumbearen botheretic eta eraman bere Seme maitearen resumara.14Ceinetan baitugu redemptionea haren odolaz, baita, bekatuén barkamendua.( KOLOSARREI 1:13-14 )
18Eta hura da Eliça gorputzaren buruä, eta hatsea, eta hiletarico lehen iayoa: gauça gucietan lehen lekua eduqui deçançát.19Ecen Aitáren placer ona içan da complimendu gucia hartan habita ledin:20Eta harçaz reconcilia litzan gauça guciac beregana, pacificaturic haren crutzeco odolaz hambat ceruän nola lurrean diraden gauçác.( KOLOSARREI 1:18-20 )
16Ecen hala Iaincoac onhetsi vkan du mundua, non bere Seme bakoitza eman vkan baitu, hura baithan sinhesten duenic gal eztadin, baina vicitze eternala duençát.17Ecen eztu igorri Iaincoac bere Semea mundura, mundua condemna deçançát, baina mundua harçaz salua dadinçát.( JOAN 3:16-17 )
8Baina certificatzen du bere charitatea gu baithara Iaincoac, ceren oraino bekatutara abandonnatuac guinela, Christ guregatic hil içan baita.( ERROMATARREI 5:8 )
«Bere gurutzeko odolaren bidezko bakea»ren esanahia da Jesusek bere bizia bere nahiz eman zuela, eta hirugarren egunean berpiztu izanak erakutsi zuela heriotzak ez duela azken hitza. Kristauentzat, hau da istorio osoaren muina: Jainkoak berak ordaintzen du guregana iristearen prezioa. Jende askok gurutzea tragedia gisa soilik ikusten du; idazle hauek historiako maitasun-ekintzarik handiena ikusi zuten. Ohartu bertso guztietako motiboaz: ez haserrea, ez betebeharra, maitasuna baizik, oraindik urrun geunden bitartean eskainia.
Goratua
9Halacotz Iaincoac-ere hura subiranoqui goratu vkan du, eta icen-bat eman vkan drauca icen gucién gaineco denic:10Iesusen icenean ceruètacoén eta lurrecoén eta luppecoén belhaun gucia gur dadinçát:11Eta mihi guciac confessa deçan ecen Iaun dela Iesus Christ, Iainco Aitaren glorián.( FILIPOARREI 2:9-11 )
Bonusik gabe etorri zenak ohore gorena jasotzen du, ez indarrez, Aitaren eskutik baizik. Apaltasuna ez zen inoiz ahulezia izan, eta ez zen gurutzean amaitu; Erregearen bidea izan zen hasieratik. Belaun guztiak makurtzea aitortza pozgarriaren irudia da, hasieran jasan zuen gaitzespenaren kontrakoa.
Ate irekia
Mende hauen ostean, nor den Jesus galdera da inork egin dezakeen pertsonalena. Ongi etorri zara Ebanjelioak poliki irakurtzera, galderak egitera eta zeuk ikustera. Jesusek ez du inoiz bortxatzen. Gonbidatu besterik ez du egiten. Bibliaren azken liburuan, ez du atea bota. Hots egiten du, eta itxaroten du gu barrutik irekitzeko, prest gaudenean.
20Huná, borthan niagoc, eta bulkatzen diát: baldin cembeitec ençun badeça ene voza, eta borthá irequi badieçat, sarthuren nauc harengana eta affalduren nauc harequin eta hura enequin.( APOKALIPSIA 3:20 )