Her şey önceden belirlenmiş midir?

İnsanlığın ya da kendi hayatlarımızın üzerine geliyormuş gibi görünen sıkıntıları okuyunca çaresiz hissetmek, yapılabilecek hiçbir şey yokmuş gibi düşünmek kolaydır. Bazılarımız sessizce, hayattaki her şeyin zaten belirlendiği ve hiçbir çabanın bunu değiştirmeyeceği sonucuna varır. Ama gerçekten öyle mi?

Kutsal Kitap bize daha yumuşak bir tablo sunar. Tanrı’nın bizzat duyurduğu felaketler de, vaat ettiği bereketler de her zaman söylendiği gibi gerçekleşmez. Çoğu zaman bunlar insanların nasıl karşılık verdiğine bağlıdır. Tanrı’nın peygamber Yeremya’ya söylediklerine bakın:

7Bir ulustan ve bir krallıktan, onu söküp yıkmak ve yok etmek için söz ettiğim anda, 8eğer hakkında konuştuğum ulus kötülüğünden dönerse, onlara yapmayı düşündüğüm kötülükten tövbe ederim.

( YEREMYA 18:7-8 )

9Bir ulustan ve bir krallıktan, onu kurup dikmek için söz ettiğim anda, 10eğer gözümde kötü olanı yaparlarsa, sözümü dinlemezlerse, onlara iyilik edeceğimi söylediğim iyilikten tövbe ederim."

( YEREMYA 18:9-10 )

Tanrı, duyurularının kilitli bir kapı olmadığını söylüyor. Onlar daha çok, tercihlerimizin duyulduğu açık bir konuşmaya benzer.

Dinleyen bir kent

En bilinen örnek Ninova’dır. Yunus kısa ve korkutucu bir haber getirdi, halk da bunu yüreğine aldı:

4Yona bir günlük yolculukla kente girmeye başladı ve haykırıp, “Kırk gün içinde Ninova yıkılacak!” dedi.

5Ninova halkı Tanrı'ya inandı; oruç ilan ettiler ve büyüğünden küçüğüne kadar çula sarındılar.

7Kral ve ileri gelenlerinin buyruğuyla Ninova'da bir bildiri yayınladı ve şöyle dedi: "Ne insan ne de hayvan, ne sığır ne de koyun hiçbir şey tatmasın; ne otlasınlar, ne de su içsinler. 8Ancak hem insan hem de hayvan, çul sarınıp Tanrı'ya güçlü bir şekilde feryat etsinler. Evet, herkes kötü yolundan ve ellerindeki zorbalıktan dönsün. 9Kim bilir? Belki Tanrı döner ve vazgeçer, kızgın öfkesinden döner de, mahvolmayız."

( YONA 3:4-5,7-9 )

Kralın sözlerindeki alçakgönüllülüğe dikkat edin: “Kim bilir? Belki Tanrı yine de kararından döner.” Hiçbir güvencesi yoktu, yalnızca umudu vardı. Ve bu umut karşılık buldu:

10Tanrı onların işlerini, kötü yollarından dönmüş olduklarını gördü. Tanrı onlara yapacağını söylediği felaketten vazgeçti ve onu yapmadı.

( YONA 3:10 )

Tanrı bizi neden uyarır?

Tanrı’nın neden uyardığını sormaya değer. Bir felaket önlenemiyorsa uyarı yalnızca acı getirirdi. Oysa uyarı bir davettir. Tanrı, Yeremya aracılığıyla kendi yüreğini açıkladı:

3Belki dinlerler ve herkes kötü yolundan döner de, yaptıkları kötülük yüzünden ben de kendilerine yapmayı tasarladığım kötülükten vazgeçerim.'”

( YEREMYA 26:3 )

13"Şimdi bu yüzden yollarınızı ve işlerinizi düzeltin ve Tanrınız Yahve'nin sözüne itaat edin; o zaman Yahve size karşı söylediği kötülükten vazgeçecek.

( YEREMYA 26:13 )

Tanrı sıkıntı getirmek istemez. Dinlenmeyi umar. Ne yazık ki sabrı her zaman karşılık bulmaz:

7"Benden kork" dedim. "Ders al"; ve onun için belirlediğim her şeye göre meskeni kesilip atılmayacaktır. Ama onlar erken davranıp bütün işlerini bozdular.

( SEFANYA 3:7 )

Peygamberlere de bu konuda bir görev verilmişti. Onlar insanları korkutmak için değil, zamanında geri dönebilmeleri için onlara fırsat tanımak için oradaydı:

6Bir kentte boru çalınır da

halk korkmaz mı?

Bir kentin başına kötülük gelir de

Yahve onu yapmamış olur mu?

7Gerçekten Efendi Yahve,

hizmetkârları peygamberlere sırrını açmadıkça hiçbir şey yapmaz.

( AMOS 3:6-7 )

Alçakgönüllülük sonucu değiştirir

Kutsal Kitap bu örüntüyü, çok yoldan sapmış kişilerde bile gösterir. İsrail’in en sıkıntılı yöneticilerinden biri olan Kral Ahab alçakgönüllü oldu ve Tanrı bunu fark etti:

27Ahav bu sözleri duyunca giysilerini yırttı, çul giydi, oruç tuttu, çulda yattı ve umutsuzca dolaştı.

28Yahve’nin sözü Tişbeli Eliya’ya geldi ve şöyle dedi: 29“Ahav’ın önümde nasıl alçaldığını görüyor musun? Çünkü o, önümde kendisini alçalttı, ben de onun günlerinde kötülüğü getirmeyeceğim; ama oğlunun gününde onun evi üzerine kötülüğü getireceğim.”

( 1. KRALLAR 21:27-29 )

Aynı şey Kral Rehavam ve Yahuda’nın önderleriyle de oldu:

5Peygamber Şemaya, Rehovam'ın ve Şişak yüzünden Yeruşalem'de toplanmış olan Yahuda beylerinin yanına geldi ve onlara şöyle dedi: "Yahve şöyle diyor, 'Beni bıraktınız, bu yüzden ben de sizi Şişak'ın eline bıraktım.'"

6Sonra İsrael beyleri ve kral kendilerini alçalttılar ve, "Yahve adildir" dediler.

7Yahve onların kendilerini alçalttıklarını görünce, Yahve'nin sözü Şemaya'ya geldi ve şöyle dedi: "Kendilerini alçalttılar. Onları yok etmeyeceğim, ama onlara biraz kurtuluş vereceğim ve öfkem Şişak'ın eliyle Yeruşalem'in üzerine dökülmeyecektir.

( 2. TARİHLER 12:5-7 )

Her iki öyküde de alçakgönüllü bir yürek, gelmekte olanı yumuşattı.

Bu bizim için ne anlama geliyor?

Kutsal Kitap’ta Tanrı’nın, insanların karşılığına göre hem bereketler hem de sıkıntılar konusunda yolunu değiştirdiğine dair pek çok örnek vardır. Bu, kendi hayatımıza ve çevremizdeki insanlara açık gözlerle bakmaya bizi çağırır. Belki Tanrı bizimle doğrudan Kutsal Kitap aracılığıyla konuşuyordur. Belki de karşılaştığımız koşullar aracılığıyla dolaylı yoldan konuşuyordur. Bazı koşullar bize bir şey öğretmek için düzenlenmiş olabilir. Onlardan ders alırsak, kim bilir, ileride daha ağır bir dersten kurtulabiliriz.

Ve düzeltme geldiğinde, sevgi dolu bir elden gelir:

5Size çocuklarım diye seslenen şu öğüdü unuttunuz:

“Oğlum, Efendi’nin terbiyesini hafife alma,

O’nun tarafından azarlandığında gevşeme.

6Çünkü Efendi sevdiği kişiyi terbiye eder,

kabul ettiği her oğulu cezalandırır.”ÖZDEYİŞLER 3:11-12

( İBRANİLER 12:5-6 )

Bu yüzden umutsuzluğa kapılmamıza gerek yok. Gelecek bir duvar değil, bir yoldur ve biz o yolda Tanrı’yla birlikte yürümeye çağrılıyoruz.