Чаму Бог здаецца такім жорсткім да людзей?

У Старым Запавеце мы чытаем шмат гісторый пра людзей і цэлыя народы, якія сутыкаліся з цяжкімі наступствамі. Гэтыя гісторыі часта пакідаюць на сэрцы цяжар і ціхае пытанне: няўжо Бог сапраўды такі жорсткі? Гэта шчырае пытанне, і яно заслугоўвае шчырага, нястрымнага погляду.

Зусім іншы свет

Давайце пачнём з таго, каб прыгадаць, наколькі іншым быў старажытны свет. Гэта было небяспечнае месца. Жорсткасць была ўсюды, жыццё было кароткім, а для большасці людзей яшчэ і вельмі цяжкім. Што б мы ні думалі пра тыя часы, чытаць пра іх трэба, маючы гэты вобраз перад вачыма.

У той свет Бог абраў адзін народ, каб той данёс Ягоную волю да іншых і ўвёў сярод людзей закон і парадак. Ізраіль атрымаў Тору і Божую апеку, што вылучыла гэты народ як святы прыклад для ўсяго свету. На працягу многіх стагоддзяў Бог цярпліва зноў і зноў імкнуўся вывесці чалавецтва да чагосьці лепшага.

Варта заўважыць, як далёка зайшло чалавецтва з тых часоў, калі дзяцей спальвалі на ахвярніках, а здзекі, рабства і несправядлівасць былі звычайнай з'явай. Бог кіруе ўсім, але Ён усё роўна хоча, каб людзі раслі. Ён не жадае нас знішчыць. Ён хоча прывесці нас да лепшай будучыні. І, як паказвае гісторыя, вельмі цяжка скіраваць чалавечыя сэрцы да дабрыні, сумленнасці і бескарыслівасці, бо людзі раз-пораз вяртаюцца да старой цемры.

Паглядзім, што кажуць прарокі, у тым парадку, у якім яны жылі, і дазволім іхнім уласным словам паказаць, што адбывалася.

Амос: перасцярога пра жорсткасць паміж людзьмі

Амос прамаўляў у восьмым стагоддзі да нашай эры спачатку да народаў вакол Ізраіля, а потым і да самога Ізраіля. Ён пачынае з таго, як яны абыходзіліся адно з адным. Амон, суседні народ, пайшоў вайной, каб пашырыць свае межы, і зрабіў нешта жахлівае з найбольш бездапаможнымі:

13Так кажа Гасподзь: за тры злачынствы сыноў Амонавых і за чатыры не пашкадую іх, бо яны расьціналі цяжарных у Галаадзе, каб пашырыць межы свае.

( АМОСА 1:13 )

Потым Амос звяртаецца да Божага народа. Яны таксама былі вінаватыя, і спіс, што ідзе далей, гаворыць пра грошы і ўладу, якія выкарыстоўваліся супраць бедных:

6Так кажа Гасподзь: за тры злачынствы Ізраіля і за чатыры не пашкадую яго, бо прадаюць праўдзівага за срэбра і беднага - за пару сандаляў.

7Прагнуць, каб пыл зямны быў на галаве ў бедных, і шлях паслухмяных скрыўляюць; нават бацька і сын ходзяць да адной жанчыны, каб няславіць сьвятое імя Маё.

( АМОСА 2:6-7 )

Ерамія: доўгае цярпенне і смутак

Ерамія быў прарокам у Ерусаліме ў апошнія дзесяцігоддзі перад тым, як горад упаў перад Вавілонам, прыкладна ў 600 годзе да нашай эры. Многія з ягонага народа перайшлі да пакланення Ваалу і Малоху, і дзяцей прыносілі ў ахвяру на ахвярніках. Звярніце ўвагу, як пра гэта гаворыць Бог. Гэтага Ён ніколі не загадваў і нават не думаў пра такое:

5і насыпалі вышыні Ваалу, каб паліць сыноў сваіх агнём на цэласпаленьне Ваалу, чаго Я не загадваў і не казаў, і чаго Мне нават наўме ня было;

( ЕРАМІІ 19:5 )

Прарок таксама апісвае зямлю, што пакутавала з-за таго, як жылі яе людзі:

10бо зямля напоўнена пералюбцамі, бо плача зямля ад праклёнаў; пасохлі пашы ў пустыні, і імкненьне іхняе - зло, і сіла іхняя - няпраўда,

( ЕРАМІІ 23:10 )

Далей Ерамія нагадвае людзям, як даўно Бог размаўляе з імі. Дваццаць тры гады ён перасцерагаў іх, і Бог пасылаў да яго іншых прарокаў:

3ад трынаццатага года Ёсіі сына Амонавага, цара Юдэйскага, да гэтага дня, - вось ужо дваццаць тры гады, - было мне слова Гасподняе, і я з самае раніцы прамаўляў вам, - і вы ня слухалі.

4Гасподзь пасылаў да вас усіх рабоў Сваіх прарокаў, з самае раніцы пасылаў, - і вы ня слухалі і ня прыхілялі вуха свайго, каб слухаць.

5Вам казалі: «адвярнецеся кожны ад благога шляху свайго і ад благіх дзеяў сваіх і жывеце на зямлі, якую Гасподзь даў вам і бацькам вашым адвеку навечна;

( ЕРАМІІ 25:3-5 )

Наступствы, калі яны прыйшлі, не павінны былі стаць канцом гісторыі. Бог даў Свайму народу гэтае абяцанне клопату разам з выпраўленнем:

11бо Я з табою, кажа Гасподзь, каб ратаваць цябе: Я цалкам вынішчу ўсе народы, сярод якіх расьсеяў цябе, а цябе ня зьнішчу; я буду караць цябе ў меру, але непакараным не пакіну цябе.

( ЕРАМІІ 30:11 )

Ён таксама тлумачыць, чаму выпраўленне было патрэбнае, гаворачы далікатна з людзьмі, якія адчувалі боль і не разумелі яго:

15Што ты енчыш пра раны твае, пра жорсткасьць хваробы тваёй? за мноства беззаконьняў тваіх Я зрабіў табе гэта, бо грахі твае памножыліся.

( ЕРАМІІ 30:15 )

І ёсць абяцанне, што некалі ўсё набудзе сэнс:

24Палымяны гнеў Госпада не адвернецца, пакуль Ён ня зьдзейсьніць і ня спраўдзіць намераў сэрца Свайго. У апошнія дні зразумееце гэта.

( ЕРАМІІ 30:24 )

У наступным раздзеле мы бачым сэрца ўсяго гэтага. Нават выпраўляючы Ізраіль, Бог гаворыць пра гэты народ так, як бацька гаворыць пра любае дзіця:

20Ці не дарагі ў Мяне сын Яфрэм? ці ня любае дзіця? бо, як толькі загавару пра яго, заўсёды зь любоўю ўспамінаю пра яго; нутроба Мая абураецца за яго; умілажалюся зь яго, кажа Гасподзь.

( ЕРАМІІ 31:20 )

Людзі ў часы Ерамії казалі, што дзеці пакутуюць за тое, што зрабілі іхнія бацькі. Бог адказвае, што кожны чалавек адказвае за свой уласны выбар:

30а кожны будзе паміраць за сваё ўласнае беззаконьне; хто будзе есьці кіслы вінаград, у таго на зубах і аскома будзе.

( ЕРАМІІ 31:30 )

Пазней, калі Ерусалім быў гатовы ўпасці, Ерамія зноў казаў пра ахвярнікі ў даліне Бен-Гінном, дзе дзяцей прыносілі ў ахвяру богу Малоху, і Божы смутак з гэтай нагоды ясна відаць:

35Зладзілі капішчы Ваалу ў даліне сыноў Эномавых, каб праводзіць праз агонь сыноў сваіх і дачок сваіх у гонар Малоху, чаго Я не загадваў ім, і Мне ў галаву ня прыходзіла, каб яны рабілі гэтую гідоту, уводзячы ў грэх Юду.

( ЕРАМІІ 32:35 )

Езэкііль: прычыны, выкладзеныя адкрыта

Езэкііль быў прарокам сярод людзей, якіх ужо вывезлі з Ерусаліма ў Вавілон. Ягоныя пасланні апісваюць, што адбывалася ў горадзе. Спачатку — карціна зямлі, поўнай гвалту:

23Зрабі ланцуг, бо зямля гэтая напоўнена крывавымі зладзействамі, і горад поўны гвалту.

( ЕЗЭКІІЛЯ 7:23 )

Людзі таксама казалі сабе, што Бог не бачыць і не клапоціцца. Бог адказвае, што бачыць усё:

9І сказаў Ён мне: бязбожнасьць дому Ізраілевага і Юдавага вялікая, вельмі вялікая; і зямля гэтая поўная крыві, і горад поўны крыўды; бо яны кажуць: «пакінуў Гасподзь зямлю гэтую, і ня бачыць Гасподзь».

( ЕЗЭКІІЛЯ 9:9 )

Езэкііль папярэджвае пра цяжкія прысуды, што надыходзяць на Ерусалім, і пра нечаканую мэту ў іх: ацалелыя прыйдуць у Вавілон, і іхнія расказы пакажуць выгнаннікам, што нішто не адбылося без прычыны.

21Бо так кажа Гасподзь Бог: калі і чатыры кары Мае - меч і голад, і лютых зьвяроў і згубную пошасьць - пашлю на Ерусалім, каб зьнішчыць у ім людзей і быдла,

22і тады застанецца ў ім рэшта, сыны і дочкі, якія будуць выведзены адтуль; вось, яны выйдуць да вас, і вы ўбачыце паводзіны іх і дзеі іхнія і суцешыцеся ў тым бедстве, якое Я навёў на Ерусалім, ва ўсім, што Я навёў на яго.

23Яны суцешаць вас, калі вы ўбачыце паводзіны іх і дзеі іхнія; і ўведаеце, што Я ня марна зрабіў усё тое, што зрабіў у ім, кажа Гасподзь Бог.

( ЕЗЭКІІЛЯ 14:21-23 )

Бог таксама кажа пра тое, што Ягоных уласных дзяцей прыносілі ў ахвяру ідалам, і Ён успрымаў гэта як здраду:

20І ўзяла сыноў тваіх і дочак тваіх, якіх ты нарадзіла Мне, і прыносіла ў ахвяру, каб яны іх зьелі. Ці мала было табе блудадзейнічаць?

21Але ты і сыноў Маіх заколвала і аддавала ім, праводзячы іх праз агонь.

( ЕЗЭКІІЛЯ 16:20-21 )

І Ён нагадвае людзям пра Содам, горад, вядомы сваім лёсам. Названая прычына можа здзівіць. Гэта быў не толькі гвалт, але і ганарлівасць, дастатак і адварочванне ад бедных:

49Вось, у чым была беззаконнасьць Садомы, сястры тваёй і дочак яе: у ганарлівасьці, перасычанасьці і гультайстве, і яна рук беднага і ўбогага не падтрымлівала,

50І заганарыліся яны і рабілі мярзоты перад абліччам Маім, і, убачыўшы гэта, Я адкінуў іх.

( ЕЗЭКІІЛЯ 16:49-50 )

Нарэшце Езэкііль пералічвае адно за адным злачынствы, што напоўнілі Ерусалім: кіраўнікоў, якія забівалі, ўдоў і сірот, якім чынілі крыўду, ілжывыя абвінавачванні, што прыводзілі невінаватых на смерць, і жорсткасць унутры сям'і:

6Вось начальнікі ў Ізраіля, кожны ў меру сілы сваёй, былі ў цябе, каб праліваць кроў.

7У цябе бацьку і маці ліхасловяць прыхадню, чыняць крыўду сярод цябе, сірату і ўдаву ўціскаюць у цябе.

8Сьвятыняў Маіх ты не паважаеш і суботы Мае парушаеш.

9Паклёпнікі знаходзяцца ў цябе, каб праліваць кроў, і на горах ядуць у цябе ідалаахвярнае, сярод цябе чыняць мярзоту.

10Галізну бацькі адкрываюць у цябе, жанчыну ў час ачышчэньня нячыстасьці яе гвалцяць у цябе.

11Той чыніць мярзоту з жонкаю блізкага свайго, той апаганьвае нявестку сваю, той гвалціць сястру сваю, дачку бацькі свайго.

12Хабар бяруць у цябе, каб праліваць кроў; ты бярэш рост і ліхву і гвалтам вымагаеш карысьлівае ў блізкага твайго, а Мяне забыў, кажа Гасподзь Бог.

( ЕЗЭКІІЛЯ 22:6-12 )

Што мы можам з гэтага ўзяць

Калі мы чытаем гэтыя ўрыўкі па парадку, вобраз праяўляецца ўсё выразней. Бяды, што прыйшлі, мелі перад сабой доўгія папярэджанні. Яны наступілі пасля сапраўднай жорсткасці, асабліва да слабых і маленькіх. І прыйшлі яны ад Бога, Які гаворыць пра Свой народ як пра любых дзяцей, Які не ўцешваецца тым, што выпраўляе іх, і Які не перастае абяцаць будучыню пасля гэтага.

Былі вельмі цяжкія часы, калі Бог імкнуўся вярнуць людзей і зрабіць гэты свет лепшым. З тых часоў мы прайшлі доўгі шлях, і ўсё ж сярод нас і сёння шмат чаго трэба паправіць.

Пакуты — частка гэтага зламанага свету, і Новы Запавет не хавае гэтага. Ён таксама кажа нам, што Бог не стаяў ад іх удалечыні. У Ісусе Ён увайшоў у іх, і тыя, хто ідзе за Ім, адкрываюць, што нават цяжкасці могуць паказаць Ягонае жыццё:

10заўсёды носім у целе мёртвасьць Госпада Ісуса, каб і жыцьцё Ісусава адкрылася ў целе нашым.

( 2 КАРЫНФЯНАЎ 4:10 )

Магчыма, лепшы адказ на пытанні, якія ўзнікаюць пасля гэтых старонак, — пакорлівы: чытаць не спяшаючыся, давяраць, што Божае цярпенне большае, чым мы можам убачыць, і прасіць Яго, каб зрабіў нас удзельнікамі гэтага выпраўлення.