Bakit tila napakalupit ng Diyos sa mga tao?

Sa Lumang Tipan, nababasa natin ang maraming kuwento ng mga tao at ng buong bansang humarap sa mabibigat na kahihinatnan. Madalas na iniiwan tayo ng mga kuwentong ito na may bigat sa puso at may tahimik na tanong: tunay nga bang napakalupit ng Diyos? Isa itong tapat na tanong, at karapat-dapat itong tingnan nang tapat at hindi nagmamadali.

Isang lubhang naiibang mundo

Simulan natin sa pag-alala kung gaano kaiba ang sinaunang mundo. Hindi ito isang ligtas na lugar. Laganap ang kalupitan, maikli ang buhay, at para sa karamihan ay napakahirap din nito. Anuman ang isipin natin tungkol sa mga panahong iyon, dapat natin itong basahin nang taglay ang larawang iyon sa isip.

Sa mundong iyon, pumili ang Diyos ng isang bansa upang dalhin ang Kanyang kalooban sa iba at magdala ng batas at kaayusan sa mga tao. Ibinigay sa Israel ang Torah at ang mismong pag-aaruga ng Diyos, na naghiwalay sa bansa bilang banal na halimbawa para sa iba pang bahagi ng mundo. Sa loob ng maraming siglo, matiyagang sinubukan ng Diyos nang paulit-ulit na akayin ang sangkatauhan tungo sa isang mas mabuti.

Karapat-dapat pansinin kung gaano na kalayo ang nalakbay ng sangkatauhan mula noon, mula sa mga panahong sinusunog ang mga bata sa mga altar, at karaniwan ang pang-aabuso, pang-aalipin at kawalang-katarungan. Kontrolado ng Diyos ang lahat, ngunit nais pa rin Niyang lumago ang mga tao. Hindi Niya nais na lipulin tayo. Nais Niya tayong dalhin sa mas magandang kinabukasan. At gaya ng ipinakikita ng kasaysayan, napakahirap ibaling ang puso ng tao sa kabaitan, katapatan at kawalang-pag-iimbot, sapagkat paulit-ulit na bumabalik ang mga tao sa dating kadiliman.

Tingnan natin ang sinasabi ng mga propeta, ayon sa pagkakasunud-sunod ng kanilang panahon, at hayaan nating ang kanilang sariling mga salita ang magpakita ng nangyayari.

Amos: babala tungkol sa kalupitan ng tao sa kapwa

Nagsalita si Amos noong ikawalong siglo BC, sa mga bansang nakapalibot sa Israel at pagkatapos ay sa Israel mismo. Sinimulan niya sa kung paano nila tinatrato ang isa't isa. Ang Ammon, isang karatig-bansa, ay nakipagdigma upang palawakin ang kanilang hangganan at gumawa ng kakila-kilabot sa pinakamahihina:

13Ito ang sinasabi ng Panginoon tungkol sa Amon:

“Dahil sa paulit-ulit na pagkakasala

ng mga Amonita,

parurusahan ko sila.

Sapagkat nilaslas nila ang tiyan

ng mga buntis sa Gilead

nang salakayin nila ito,

upang mapalawak ang kanilang lupain.

( Amos 1:13 )

Pagkatapos ay bumaling si Amos sa sariling bayan ng Diyos. Nagkasala rin sila, at ang sumusunod na listahan ay tungkol sa pera at kapangyarihang ginagamit laban sa mahihirap:

6Ito ang sinasabi ng Panginoon tungkol sa Israel:

“Dahil sa paulit-ulit na pagkakasala

ng mga taga-Israel,2:6 Israel: Noong mahati sa dalawang kaharian ang Israel (1 Hari 2), ang isa ay tinawag na Israel at ang isa ay Juda.

parurusahan ko sila.

Sapagkat ipinagbibili nila bilang alipin

ang mga taong walang kasalanan

dahil lamang sa kanilang utang.

Ginagawa rin nila ito sa mga mahihirap

kahit na isang pares lang na sandalyas

ang utang.

7Ginigipit nila ang mga mahihirap

at hindi binibigyan ng katarungan.

Mayroon sa kanila na mag-amang

nakikipagtalik sa iisang babae.

Dahil dito nilalapastangan nila

ang aking banal na pangalan.

( Amos 2:6-7 )

Jeremias: mahabang pagtitiis at isang kalungkutan

Naglingkod si Jeremias bilang propeta sa Jerusalem sa huling mga dekada bago bumagsak ang lungsod sa Babilonia, noong mga 600 BC. Marami sa kanyang bayan ang bumaling sa pagsamba kay Baal at Molec, at inihahandog ang mga bata sa mga altar. Pansinin kung paano nagsasalita ang Diyos tungkol dito. Ito ay isang bagay na hindi Niya kailanman iniutos, at hindi pa man lang Niya naisip:

5Nagtayo sila ng mga sambahan para kay Baal, at sinunog nila roon ang mga anak nila bilang mga handog sa kanya. Hindi ko ito iniutos sa kanila, ni hindi man lang ito pumasok sa isip ko.

( Jeremias 19:5 )

Inilalarawan din ng propeta ang isang lupaing naghihirap dahil sa pamumuhay ng mga tao nito:

10Puno na ang lupain ng mga taong sumasamba sa mga diyos-diyosan,23:10 sumasamba sa mga diyos-diyosan: Sa literal, nakikiapid sa mga babae o mga lalaki.

dahil gumagawa ng kasamaan ang mga propeta

at nagmamalabis sa kanilang kapangyarihan.

At dahil ditoʼy isinumpa ng Panginoon ang lupain,

kaya natuyo at nalanta ang mga tanim.

( Jeremias 23:10 )

Pagkatapos ay ipinaalala ni Jeremias sa bayan kung gaano katagal nang nagsasalita ang Diyos sa kanila. Sa loob ng dalawampu't tatlong taon, binalaan niya sila, at nagpadala ang Diyos ng iba pang mga propeta bago pa siya:

3Sa loob ng dalawampuʼt tatlong taon mula nang ikalabintatlong taon ng paghahari ni Josias na anak ni Haring Amon ng Juda hanggang ngayon, ang Panginoon ay nakikipag-usap sa akin. At patuloy ko namang sinasabi sa inyo ang ipinasasabi niya, pero hindi kayo nakinig. 4At kahit na patuloy pang nagpapadala sa inyo ang Panginoon ng mga lingkod niyang propeta, hindi nʼyo pa rin pinansin at hindi rin kayo nakinig. 5Sinabi ng Panginoon sa pamamagitan nila, “Talikuran na ninyo ang mga masasama ninyong pag-uugali at gawain upang patuloy kayong manirahan magpakailanman sa lupaing ito na ibinigay ko sa inyo at sa mga ninuno ninyo.

( Jeremias 25:3-5 )

Ang mga kahihinatnan, nang dumating, ay hindi nilayong maging wakas ng kuwento. Ibinigay ng Diyos sa Kanyang bayan ang pangakong ito ng pag-aaruga kasabay ng pagtutuwid:

11Akoʼy kasama ninyo at ililigtas ko kayo,’

sabi ng Panginoon.

Lubusan kong wawasakin

ang mga bansa

kung saan ikinalat ko kayo

pero hindi ko ito gagawin sa inyo.

Ngunit hindi rin ito nangangahulugang

hindi ko kayo parurusahan.

Didisiplinahin ko kayo nang nararapat.”

( Jeremias 30:11 )

Ipinaliliwanag din Niya kung bakit kailangan ang pagtutuwid, na mahinahong nagsasalita sa mga taong nakadama ng sakit at hindi ito naunawaan:

15Huwag kayong dadaing

na hindi na gumagaling

ang sugat ninyo.

Pinarusahan ko kayo dahil napakatindi

at napakarami ng inyong kasalanan.

( Jeremias 30:15 )

At may pangako na balang araw ay mauunawaan ang lahat:

24Hindi mawawala ang matinding

poot ng Panginoon

hanggaʼt hindi niya nagagawa

ang kanyang balak gawin.

At sa mga huling araw,

mauunawaan ninyo ito.”

( Jeremias 30:24 )

Sa susunod na kabanata, nakikita natin ang puso sa likod ng lahat. Kahit habang itinutuwid ang Israel, nagsasalita ang Diyos tungkol sa bansa gaya ng pagsasalita ng magulang tungkol sa minamahal na anak:

20Sumagot ang Panginoon,

“Kayong mga mamamayan ng Efraim

ay aking minamahal na mga anak.

Kahit palagi akong nagsasalita laban sa inyo,

nalulugod pa rin ako sa inyo.

Nananabik ako

at nahahabag sa inyo.

( Jeremias 31:20 )

Sinasabi noon ng mga tao sa panahon ni Jeremias na nagdurusa ang mga anak dahil sa ginawa ng kanilang mga magulang. Sumasagot ang Diyos na bawat tao ay may pananagutan sa sarili niyang mga pagpili:

30Sa halip, kung sino ang kumain ng maasim na ubas, siya lang ang makakalasa ng asim nito. Ang taong nagkasala lang ang siyang mamamatay.”

( Jeremias 31:30 )

Nang maglaon, nang malapit nang bumagsak ang Jerusalem, muling nagsalita si Jeremias tungkol sa mga altar sa Libis ng Ben-Hinom, kung saan inihahandog ang mga bata sa diyos na si Molec, at malinaw ang dalamhati ng Diyos tungkol dito:

35Nagtayo sila ng mga sambahan para kay Baal sa Lambak ng Ben-hinom at doon din nila inihahandog ang kanilang mga anak kay Molec. Hindi ko sila inutusan ng ganoon. Ni hindi sumagi sa isipan ko na gagawin nila itong kasuklam-suklam na bagay na siyang naging dahilan ng pagkakasala ng mga taga-Juda.

( Jeremias 32:35 )

Ezekiel: inilatag ang mga dahilan

Si Ezekiel ay isang propeta sa gitna ng mga taong dinala na mula sa Jerusalem patungong Babilonia. Inilalarawan ng kanyang mga mensahe ang nangyayari sa lungsod. Una, isang larawan ng lupaing puno ng karahasan:

23“ ‘Bibihagin ang aking mga mamamayan

dahil puro patayan

at puno ng karahasan

ang kanilang lungsod.

( Ezekiel 7:23 )

Sinabi rin ng mga tao sa kanilang sarili na hindi nakikita o hindi nagmamalasakit ang Diyos. Sumasagot ang Diyos na nakikita Niya ang lahat:

9Sumagot siya sa akin, “Sukdulan na ang kasalanan ng mga mamamayan ng Israel at Juda. Sukdulan na ang patayan sa lungsod at wala nang katarungan. Sinasabi pa nilang, ‘Hindi na tayo pinapansin ng Panginoon, itinakwil na niya ang Israel.’

( Ezekiel 9:9 )

Binabalaan ni Ezekiel ang mabibigat na hatol na darating sa Jerusalem, at ang nakagugulat na layunin nito: darating sa Babilonia ang mga nakaligtas, at ang kanilang mga kuwento ay magpapakita sa mga destiyero na walang nangyari nang walang dahilan.

21“Ako, ang Makapangyarihang Panginoon ay nagsasabi na magiging kahabag-habag ang Jerusalem kapag ipinadala ko na sa kanila ang apat na mabibigat na parusa – ang digmaan, taggutom, mababangis na hayop at mga karamdaman – na papatay sa mga mamamayan nila at mga hayop. 22Ngunit may makakaligtas sa kanila na dadalhin dito sa Babilonia upang isama sa inyo bilang mga bihag. Makikita ninyo ang masasamang ugali nila at gawa, at mawawala ang sama ng loob ninyo sa akin sa pagpaparusa ko sa Jerusalem. 23Oo, mawawala ang sama ng loob ninyo kapag nakita ninyo ang pag-uugali nila at mga gawa, at maiintindihan ninyo na tama ang ginawa ko sa mga taga-Jerusalem. Ako, ang Makapangyarihang Panginoon, ang nagsasabi nito.”

( Ezekiel 14:21-23 )

Nagsasalita rin ang Diyos tungkol sa Kanyang sariling mga anak na inihahandog sa mga diyus-diyosan, na naramdaman Niya bilang pagtataksil:

20“Inihandog mo ang mga anak natin sa iyong mga diyos-diyosan upang kainin. Hindi ka pa ba nasisiyahan sa pagpapagamit mo sa kanila? 21Pinatay mo pa ang mga anak ko at inihandog sa mga diyos-diyosan.

( Ezekiel 16:20-21 )

At ipinaaalala Niya sa bayan ang Sodoma, isang lungsod na bantog sa sinapit nito. Maaaring ikagulat ang ibinigay na dahilan. Hindi lamang karahasan, kundi pagmamataas, kaginhawahan, at pagtalikod sa mga mahihirap:

49Ang kasalanan ng kapatid mong Sodoma ay pagmamataas. Siya at ang mga anak niyang babae ay sagana sa pagkain at maunlad ang buhay, pero hindi sila tumulong sa mahihirap at mga nangangailangan. 50Sa pagmamataas nila, gumawa sila ng kasuklam-suklam sa paningin ko, kaya pinarusahan ko sila katulad nga ng nakita mo.

( Ezekiel 16:49-50 )

Sa wakas, isa-isang inilista ni Ezekiel ang mga kasamaang pumuno sa Jerusalem: mga lider na pumatay, mga balo at ulilang inapi, mga maling paratang na nagpadala sa mga inosente sa kamatayan, at kalupitan sa loob ng pamilya:

6“ ‘Tingnan mo ang mga pinuno ng Israel na nakatira sa iyo, ginagamit nila ang kapangyarihan nila sa mga pagpatay. 7Hindi na iginagalang ang mga magulang sa iyong lugar. Ang mga dayuhang naninirahan sa lugar moʼy kinikikilan, at ang mga biyuda at mga ulila ay hindi tinatrato nang mabuti. 8Hindi mo iginagalang ang mga bagay na itinuturing kong banal, pati ang Araw ng Pamamahinga na ipinatutupad ko sa iyo ay nilapastangan mo. 9May mga tao diyan na nagsisinungaling upang ipapatay ang iba. Mayroon ding kumakain ng mga inihandog sa mga diyos-diyosan sa sambahan sa mga bundok at gumagawa ng malalaswang gawain. 10Mayroon ding mga tao diyan na sumisiping sa asawa ng kanyang ama o sa babaeng may buwanang dalaw na itinuturing na marumi. 11Mayroon ding sumisiping sa asawa ng iba, o nilalapastangan ang manugang niyang babae, o sa kapatid niyang babae. 12Ang iba ay nagpapasuhol upang pumatay ng tao, ang iba ay nagpapatubo ng labis, at ang iba ay nagiging mayaman dahil mukhang pera. Kinalimutan na nila ako, sabi ng Makapangyarihang Panginoon.

( Ezekiel 22:6-12 )

Ang matututuhan natin dito

Kapag binasa natin ang mga talatang ito ayon sa pagkakasunud-sunod, lalong lumilinaw ang larawan. Ang mga kaguluhang dumating ay nauna ng mahahabang babala. Sumunod ang mga ito sa tunay na kalupitan, lalo na sa mahihina at sa mga bata. At nagmula ang mga ito sa isang Diyos na nagsasalita tungkol sa Kanyang bayan bilang Kanyang mga minamahal na anak, na hindi nalulugod sa pagtutuwid sa kanila, at patuloy na nangangako ng kinabukasan pagkatapos nito.

Nagkaroon ng napakahirap na mga panahon, nang kumikilos ang Diyos upang ibalik ang mga tao at gawing mas mabuting lugar ang mundong ito. Malayo na ang ating narating mula noon, ngunit marami pa ring dapat ayusin sa atin ngayon.

Bahagi ng sirang mundong ito ang pagdurusa, at hindi ito itinatago ng Bagong Tipan. Sinasabi rin nitong hindi nanatiling malayo ang Diyos dito. Kay Jesus, pumasok Siya rito, at natutuklasan ng mga sumusunod sa Kanya na kahit ang hirap ay maaaring magpakita ng Kanyang buhay:

10Sa aming paghihirap, patuloy na nakikibahagi ang aming katawan sa kamatayan ni Hesus, upang sa pamamagitan nito ay makita rin ang buhay ni Hesus sa aming katawan.

( 2 Mga Taga-Corinto 4:10 )

Marahil ang pinakamainam na tugon sa mga tanong na ibinabangon ng mga pahinang ito ay mapagpakumbaba: magbasa nang dahan-dahan, magtiwalang higit ang pagtitiis ng Diyos kaysa sa nakikita natin, at hilingin sa Kanyang gawin tayong bahagi ng pagsasaayos.