Overslaan en naar de inhoud gaan

Jakob worstelde met God en won. Wat betekent dat?

Jakob worstelt bij het ochtendgloren met een goddelijke bode en houdt zich vastberaden en nederig aan hem vast, als symbool van volharding in het geloof en de zegen die hij van God ontvangt.

Toen Jakob onderweg was naar huis om zijn broer Ezau te ontmoeten, worstelde hij de hele nacht met God, en bij het aanbreken van de dag werd hem gezegd dat hij had gewonnen. Wat betekent dat? Hoe kan een gewoon mens van God winnen?

De nacht bij de rivier

Jakob keerde terug na twintig jaar weg te zijn geweest. Hij was ooit van huis gevlucht omdat Ezau hem wilde doden. Nu hoorde hij dat Ezau hem met een leger tegemoet kwam:

6De boodschappers keerden na enige tijd terug met het nieuws dat Esau hen tegemoet kwam met een leger van vierhonderd man! 7Jakob verbleekte van schrik. Hij deelde zijn huishouden met de kudde en de kamelen in twee groepen en zei:
( Genesis 32:6-7 )

Die nacht liet Jakob zijn gezin de rivier de Jabbok oversteken en bleef hij alleen achter:

24En daar vocht Iemand met hem tot het dag werd. 25En toen de Ander merkte dat Hij het gevecht niet kon winnen, sloeg Hij Jakob op de heup zodat het gewricht uit de kom schoot. 26Toen zei de Ander: ‘Laat Mij los, want het wordt dag.’ Maar Jakob hijgde: ‘Ik laat U niet los, voordat U mij hebt gezegend.’ 27‘Hoe heet u?’ vroeg de Ander. ‘Jakob,’ was het antwoord. 28‘Zo zult u niet langer heten,’ vertelde de Ander hem. ‘Voortaan heet u Israël, want u hebt met God en de mensen gestreden en overwonnen.’
( Genesis 32:24-28 )

Let op wat het verhaal zegt. Er staat niet dat Jakob God overmeesterde. De man kon de strijd niet beëindigen, en met een enkele aanraking van de heup liet hij zien wie werkelijk sterker was. Wat Jakob won, was een zegen, omdat hij niet losliet voordat hij die ontving. Om te begrijpen waarom deze nacht zo belangrijk is, moeten we zien wie Jakob was geweest, en de profeet Hosea helpt ons daarbij.

Hosea houdt een spiegel voor

Hosea leefde vele eeuwen later en sprak tot Israël, het volk dat van Jakob afstamde en van God was afgedwaald. Hij vertelde Jakobs leven opnieuw, zodat ze zichzelf erin konden herkennen:

3Maar de Here gaat ook tegen Juda een proces beginnen. Jakob zal eveneens een terechte straf krijgen voor zijn wandaden. 4Bij zijn geboorte vocht hij met zijn broer en als volwassen man streed hij tegen God. 5Ja, hij worstelde met de Engel en won. Onder tranen smeekte hij Hem om zijn zegen. Daar in Betel heeft hij God ontmoet. En God sprak met hem. 6De Here, de God van de hemelse legers die Here heet, sprak met hem. 7Ga toch terug naar God. Laat uw leven leiden door het principe van de liefde en rechtvaardigheid. En verwacht altijd veel van Hem die uw God is.
( Hosea 12:3-7 )

Hosea noemt de worsteling en het gesmeed van plannen, maar hij herinnert er ook aan dat Jakob weende en smeekte. Hij eindigt met een uitnodiging, niet met een oordeel: ‘keer terug naar uw God.’

Een leven van grijpen

Jakobs naam hangt samen met het moment van zijn geboorte, toen hij met de hand om de hiel van zijn tweelingbroer ter wereld kwam. Voordat de tweeling werd geboren, had God hun moeder iets gezegd dat hier van belang is:

23Hij vertelde haar: ‘De zonen in uw baarmoeder zullen twee vijandige volken voortbrengen. De ene zal sterker zijn dan de andere, de oudste zal de dienaar van de jongste zijn!’
( Genesis 25:23 )

Jakob hoefde geen plannen te smeden om te ontvangen wat God al had bepaald. Maar dat deed hij wel. Hij kocht Ezau’s eerstgeboorterecht terwijl zijn broer van de honger omkwam:

31Jakob antwoordde: ‘Dat kun je krijgen, maar dan moet je mij wel je eerstgeboorterecht verkopen!’ 32Esau zei daarop: ‘Wat heb je aan een eerstgeboorterecht als je omvalt van de honger? Daar kun je ook niet van eten. Je mag het hebben.’ 33Jakob zei: ‘Zweer dan dat je het aan mij zult verkopen!’ Toen zwoer Esau het en stond zo alle rechten die hij als oudste zoon had, af aan Jakob.
( Genesis 25:31-33 )

Later bedroog hij zijn blinde vader Izak door zich voor Ezau uit te geven, om de zegen te ontvangen die voor de eerstgeborene bestemd was:

19‘Ik ben Esau, uw oudste zoon. Ik heb gedaan wat u mij hebt gevraagd. Hier is het gerecht dat u graag wilde hebben. Ga even rechtop zitten en eet het, zodat u mij kunt zegenen.’
( Genesis 27:19 )

Toen hij voor zijn oom Laban werkte, vond hij een slimme manier om zijn eigen kudden ten koste van Laban te vergroten. Laban had hem ook oneerlijk behandeld, maar Jakob beantwoordde sluwheid met sluwheid:

41Jakob ging zelfs nóg verder! Hij lette erop dat alleen de sterke en gezonde dieren met behulp van de geschilde takken paarden. 42Bij de zwakkere dieren gebruikte hij de takken niet. Zo waren de zwakke jonge dieren voor Laban en de sterkere voor Jakob.
( Genesis 30:41-42 )

En uiteindelijk verliet hij Labans huis in het geheim, zonder afscheid te nemen:

20Jakob verdween met al zijn bezittingen (Rachel stal stiekem haar vaders huisgoden), 21stak de rivier de Eufraat over en zette koers naar het gebied aan de voet van het Gilead-gebergte.
( Genesis 31:20-21 )

Dit alles gebeurde nadat God in een droom tot hem had gesproken en had beloofd bij hem te zijn:

15Ja, Ik zal bij u blijven en u beschermen, waar u ook gaat of staat. Ik zal u veilig terugbrengen naar dit land en voortdurend aan uw zijde blijven, net zolang tot Ik u alles heb gegeven wat Ik u heb beloofd.’
( Genesis 28:15 )

Jakob vertrouwde die belofte niet. Hij probeerde de zegen op eigen kracht veilig te stellen.

Worstelen tegen de weg

In die zin worstelde Jakob al lang voor die nacht bij de rivier tegen God. Hij verzette zich tegen de weg die God voor hem had uitgezet en probeerde het doel langs zijn eigen route te bereiken. Koning David beschrijft in een psalm over de prijs van verzet tegen God en de opluchting van vergeving wat God in plaats daarvan aanbiedt:

8‘Ik, de Here, laat u zien
welke weg u moet gaan.
Ik geef u raad
en houd mijn oog op u gericht.
9Gedraag u dus niet als een paard of een muildier,
dat met bit en teugels in bedwang moet worden gehouden.
Dat wil Ik niet.’
( Psalmen 32:8-9 )

God wil ons niet meesleuren als een koppig dier. Hij biedt aan ons te leiden, als wij Hem dat toestaan.

Hij vroeg, en God gaf

Toch weigerde Jakob los te laten tot hij gezegend was, en God gaf hem de zegen. Hij kreeg een nieuwe naam, Israël, en zijn twaalf zonen werden de twaalf stammen van een heel volk. Toen hij Ezau eindelijk ontmoette, verdween zijn grootste angst:

4Maar Esau rende op hem af en omarmde hem! Ze kusten elkaar en huilden.
( Genesis 33:4 )

Maar het volk dat zijn naam droeg, volgde vaak zijn oude patroon: afdwalen, worstelen, en dan terugkeren. Eeuwen later sprak God daarover door Jesaja:

2Maar mijn eigen volk is een ongehoorzaam en dwars volk, waarnaar Ik de hele dag mijn handen uitgestrekt houd, het volgt zijn eigen slechte paden en gedachten. 3Elke dag smijt het Mij beledigingen in het gezicht door in de tuinen afgoden te aanbidden en reukwerk te verbranden op de daken. 4’s Nachts begeven zij zich tussen de graven en grotten om boze geesten te vereren, zij eten varkensvlees en ander verboden voedsel.
( Jesaja 65:2-4 )

Gods armen waren ‘de hele dag’ open. Dat is hetzelfde geduld die Jakob bij de rivier ontmoette.

Een Zoon die niet worstelde

Vele jaren later verscheen er één persoon die zich niet tegen Gods weg verzette. In de nacht voor zijn dood bad Jezus in een tuin en vroeg of het lijden dat voor Hem lag van Hem weggenomen kon worden. Daarna gaf Hij zich over aan het plan van de Vader:

39Hij ging een paar stappen verderop en knielde met zijn gezicht op de grond en bad: ‘Vader! Als het mogelijk is, laat deze beker dan aan Mij voorbijgaan. Maar niet wat Ik wil moet gebeuren, maar wat U wilt.’
( Mattheüs 26:39 )

Waar Jakob worstelde om zijn zin te krijgen, gaf Jezus de Zijne op. In Hem zien we hoe de weg eruitziet als hij zonder strijd wordt bewandeld.

Wat dit voor ons betekent

Wij hoeven dus niet met God te worstelen. David schreef over wat het hem kostte om zich te verzetten, en over wat hij vond toen hij eindelijk ophield zich te verbergen:

3Zolang ik mijn zonde niet beleed,
kwijnde ik weg.
Ik was de hele dag tot tranen toe bewogen.
4Dag en nacht voelde ik
hoe U tot mijn geweten sprak.
Ik schrompelde in elkaar als bij grote hitte.
5Toen heb ik U al mijn zonden beleden
en niets voor U verborgen gehouden.
Ik zei: ‘Ik zal de Here alles opbiechten’
en toen hebt U mijn schuld vergeven.
( Psalmen 32:3-5 )

Dat is de uitnodiging die Hosea aan Israël herhaalde: keer terug. En het boek Spreuken zegt het eenvoudig:

5Vertrouw met heel je hart op de Here en verwacht het niet van je eigen verstand.
6Laat God delen in alles wat je doet, dan kan Hij je levensweg bepalen.
( Spreuken 3:5-6 )

Net als Jakob kunnen wij een lange nacht door God worden vastgehouden. Het goede nieuws is dat Hij in die worsteling niet onze tegenstander is. Hij is Degene aan wie wij in werkelijkheid om de zegen vragen.

Het Boek (HTB)