Gaan direk na hoofinhoud

Wat beteken dit: "Hou jou vyande lief"?

'n Grysharige man in 'n groen jas met 'n pelskraag hou 'n oop boek vas en kyk peinsend op na die lug.

'n Gebod wat onmoontlik klink

Ons kan ons naaste, ons gesin en ons vriende liefhê. Maar wat beteken dit om 'n vyand lief te hê? En moet ons dit regtig doen?

Maar Ek sê vir julle: Julle moet jul vyande liefhê; seën die wat vir julle vervloek, doen goed aan die wat vir julle haat, en bid vir die wat julle beledig en julle vervolg;
( Matteus 5:44 )

In teorie klink dit nie maklik nie, en in die praktyk kan dit amper onmoontlik lyk. Is dit dan regtig nodig? Kom ons kyk hoe Jesus self dit verduidelik.

Maar Ek sê vir julle: Julle moet jul vyande liefhê; seën die wat vir julle vervloek, doen goed aan die wat vir julle haat, en bid vir die wat julle beledig en julle vervolg; sodat julle kinders kan word van julle Vader wat in die hemele is; want Hy laat sy son opgaan oor slegtes en goeies, en Hy laat reën op regverdiges en onregverdiges. Want as julle liefhet die wat vir julle liefhet, watter loon het julle? Doen die tollenaars nie ook dieselfde nie? En as julle net jul broeders groet, wat besonders doen julle dan? Doen die tollenaars nie ook so nie? Wees julle dan volmaak soos julle Vader in die hemele volmaak is.
( Matteus 5:44-48 )

Jesus wys na iets wat ons elke dag sien: die son kom op en die reën val op almal, die goeies en die slegtes ewe veel. Ons en ons vyande is in dieselfde wonderlike wêreld geplaas, met dieselfde landskappe en dieselfde varse lug. God se liefde is wyer as ons afkeer, en Jesus nooi ons uit om daarin te deel.

Ons vyande is ook iemand se kinders

As ons dieper kyk, sien ons dat die mense wat ons vyande noem, 'n ma en 'n pa gehad het, soos ons, of hulle hulle geken het of nie. Hulle is waarskynlik ewe lief gehad as ons.

Hier is 'n aanhaling uit 'n Sherlock Holmes-storie deur Arthur Conan Doyle, waar 'n suster rou oor haar broer, een van die gevaarlikste misdadigers in die land:

"Vir die hele wêreld was hy die man van geweld, half dier en half demoon; maar vir haar het hy altyd die klein, eiewillige seuntjie van haar eie kinderjare gebly, die kind wat aan haar hand vasgeklou het."

Kan ons vyand iemand wees wat deur iemand anders diep liefgehad word?

Stel jou voor hoe ons hemelse Vader die lewe gegee het aan die mens wat ons nou 'n vyand noem. Hy het vir hom gesorg in sy ma se skoot, hom gebore laat word, en deur al die jare klere, kos en water voorsien. Nou wag Hy dat sy verlore kind terugkom, weer glimlag en sê: "Pa!" God het hom net so lief as wat Hy ons liefhet.

Liefde begin met ken

Daar is nog iets wat liefde moontlik maak: kennis. Ons kan nie iemand liefhê wat ons nie ken nie. Dit geld selfs vir God. As ons Hom nie werklik ken nie, eindig ons deur 'n onduidelike beeld lief te hê wat ons ons as God voorstel, en daardie beeld kan baie ver van Hom af wees. Daarom het Jesus gesê:

En dit is die ewige lewe, dat hulle U ken, die enige waaragtige God, en Jesus Christus wat U gestuur het.
( Johannes 17:3 )

En dit is wat God vir ons gedoen het. Hy weet alles van ons, selfs ons slegste kant, en het ons nogtans liefgehad toe ons ver van Hom af was.

Want as ons, terwyl ons nog vyande was, met God versoen is deur die dood van sy Seun, veel meer sal ons deur sy lewe gered word nou dat ons versoen is.
( Romeine 5:10 )

Dieselfde geld vir ons vyande. As ons hulle wil liefhê, moet ons hulle eers leer ken. Maar nie deur die nuus, gerugte of wat ander mense sê nie. Dié wys ons gewoonlik net die slegste oomblikke, of 'n prentjie wat iemand geskets het. Die Bybel waarsku teen antwoord gee voordat ons geluister het, en nooi ons uit om vinnig te wees om te luister:

Hy wat antwoord gee voordat hy gehoor het, vir hom sal dit 'n sotheid en 'n skande wees.
( Spreuke 18:13 )
So dan, my geliefde broeders, elke mens moet gou wees om te hoor, stadig om te praat, stadig om toornig te word.
( Jakobus 1:19 )

Kom ons probeer dus hulle hart en hulle storie ken. Wat het hulle deurgemaak? Waarvoor is hulle bang? Wat is daar agter die eienskappe wat hulle ons vyand gemaak het? Baie dikwels is daar pyn, vrees of 'n wond agter die hardheid.

Soms kan ons nie hulle ware storie kry nie, omdat die persoon ver weg is of nie met ons wil praat nie. In daardie geval kan ons nog een ding doen: ons kan ons 'n storie voorstel wat agter daardie persoon kan lê. Miskien het hulle sonder liefde grootgeword. Miskien is hulle seergemaak en beskerm hulle hulself. Miskien is hulle geleer om iets te glo wat vir hulle reg lyk. Ons weet nie, en ons hoef dit nie as feit te beweer nie. Maar aangesien so 'n storie moontlik is vir iemand wat ons nie ten volle ken nie, is dit beter om hierdie vriendelike verklaring in gedagte te hou as om die persoon net as "die vyand" te behandel. En as ons ooit die ware storie leer ken, sal ons gereed wees om te luister.

Dit beteken nie dat ons skade verskoon of bly waar ons nie veilig is nie. Ons kan iemand liefhê en steeds ons afstand hou wanneer dit nodig is. Liefde en wysheid gaan saam.

Mense wat hulle vyande liefgehad het

Kom ons onthou hoe Dawid die lewe van Saul gespaar het, die koning wat hom aanhou jag het om hom dood te maak. Dawid het 'n kans gehad om dit te beëindig, en hy het iets anders gesien. Hy het 'n koning gesien wat deur God gesalf is, nie net 'n vyand nie.

Toe hy kom by die skaapkrale langs die pad waar 'n spelonk was, het Saul daar ingegaan om sy voete te bedek, terwyl Dawid en sy manne agter in die spelonk sit. En die manne van Dawid sê aan hom: Kyk, dit is die dag dat die HERE aan u sê: Nou gee Ek jou vyand in jou hand, en maak met hom soos goed is in jou oë. Toe staan Dawid op en sny stilletjies die slip van Saul se mantel af. Maar daarna het Dawid se gewete hom gepla, omdat hy die slip van Saul afgesny het, en hy het aan sy manne gesê: Mag die HERE my bewaar dat ek so iets aan my heer, die gesalfde van die HERE, sou doen om my hand teen hom uit te steek; want hy is die gesalfde van die HERE.
( 1 Samuel 24:4-7 )

Toe het Dawid vir Saul vertel wat in sy hart was:

Die HERE sal oordeel tussen my en u, en die HERE sal my aan u wreek; maar my hand sal teen u nie wees nie. Soos die spreekwoord van die voorvaders sê: Uit die goddelose gaan goddeloosheid uit. Maar my hand sal nie teen u wees nie.
( 1 Samuel 24:13-14 )

Jesus is die grootste voorbeeld. Dit is wat Hy gesê het oor die mense wat Hom mishandel en gekruisig het:

En Jesus sê: Vader, vergeef hulle, want hulle weet nie wat hulle doen nie. En hulle het sy klere verdeel en die lot daaroor gewerp.
( Lukas 23:34 )

Stefanus, wat gestenig is omdat hy die waarheid gespreek het, het iets baie soortgelyks gesê terwyl hy besig was om te sterf:

En toe hulle dit hoor, was hulle woedend in hul harte en het teen hom op die tande gekners. Maar hy was vol van die Heilige Gees en het die oë na die hemel gehou en die heerlikheid van God gesien en Jesus wat staan aan die regterhand van God. En hy het gesê: Kyk, ek sien die hemele geopend en die Seun van die mens aan die regterhand van God staan. Maar hulle het met 'n groot stem geskreeu en hulle ore toegestop en soos een man op hom aangestorm. En hulle het hom buitekant die stad uitgewerp en hom gestenig; en die getuies het hulle klere neergelê by die voete van 'n jongman met die naam van Saulus. En hulle het Stéfanus gestenig terwyl hy die Here aanroep en sê: Here Jesus, ontvang my gees! En hy het op sy knieë neergeval en met 'n groot stem uitgeroep: Here, reken hulle hierdie sonde nie toe nie! En met dié woorde het hy ontslaap.
( Handelinge 7:54-60 )

Wanneer ons hierdie verhaal lees, sien ons onsself gewoonlik nie onder die Joodse leiers nie. Maar wat as ons soms soos hulle is? Hulle het probeer om getrou te wees aan die wet, en hulle het dit gehaat om ontbloot te word. Ons hou ook nie daarvan om reggehelp te word nie, en ons is nie sondeloos nie. Stefanus het nie net moordenaars gesien nie. Hy het mense gesien wat nie verstaan het wat hulle doen nie, en wat genade nodig gehad het. In baie opsigte is ons soos hulle, en hulle soos ons.

As jy dus woede gevoel het toe jy hierdie verhaal gelees het, is dit natuurlik. En nou kan jy 'n ander vraag probeer: wat kon in hulle harte gewees het? Begrip verskoon nie wat hulle gedoen het nie. Dit maak liefde moontlik, net soos God hulle liefhet.

'n Eerste stap

Paulus gee eenvoudige, praktiese raad oor hoe om te begin. Liefde vir 'n vyand hoef nie met groot gevoelens te begin nie. Dit kan begin met 'n klein daad van vriendelikheid.

As jou vyand dan honger het, gee hom iets om te eet; as hy dors het, gee hom iets om te drink, want sodoende sal jy op sy hoof vurige kole ophoop. Laat jou nie deur die kwaad oorwin nie, maar oorwin die kwaad deur die goeie.
( Romeine 12:20-21 )

Miskien het jy nou iemand in gedagte. Jy kan vandag begin: bid vir daardie persoon, leer 'n bietjie meer oor hulle lewe, of stel jou voor wat hulle moontlik deurgemaak het. En vra God om jou te help om hulle te sien soos Hy hulle sien. Liefde is geduldig en vriendelik, en dit groei met oefening.

Die liefde is lankmoedig en vriendelik; die liefde is nie jaloers nie; die liefde praat nie groot nie, is nie opgeblase nie, handel nie onwelvoeglik nie, soek nie sy eie belang nie, word nie verbitterd nie, reken die kwaad nie toe nie, is nie bly oor die ongeregtigheid nie, maar is bly saam met die waarheid. Dit bedek alles, glo alles, hoop alles, verdra alles.
( 1 Korintiërs 13:4-7 )