परमेश्वर मानिसहरूप्रति किन यति क्रूर देखिनुहुन्छ?
पुरानो नियममा हामी धेरै मानिसहरू र सम्पूर्ण राष्ट्रहरूले कठोर परिणाम भोग्नुपरेका कथाहरू पढ्छौँ। यी कथाहरूले प्रायः हाम्रो मनमा भार छोडिदिन्छन्, र एउटा शान्त प्रश्न उठाउँछन्: के परमेश्वर साँच्चै यति क्रूर हुनुहुन्छ? यो इमानदार प्रश्न हो, र यसलाई इमानदार र शान्त रूपमा हेर्नु उचित छ।
एउटा एकदमै फरक संसार
पहिले प्राचीन संसार कति फरक थियो भनेर सम्झौँ। त्यो सुरक्षित ठाउँ थिएन। क्रूरता जताततै थियो, जीवन छोटो थियो, र धेरैजसो मानिसका लागि त्यो निकै कठिन पनि थियो। ती समयबारे हामीले जे सोचे पनि, यही चित्र मनमा राखेर हामीले ती पढ्नुपर्छ।
त्यस संसारमा परमेश्वरले आफ्नो इच्छा अरूसम्म पुर्याउन र मानिसहरूबीच व्यवस्था र शान्ति ल्याउन एउटा राष्ट्र छान्नुभयो। इस्राएललाई तोराह र परमेश्वरको आफ्नै हेरचाह दिइयो, जसले त्यस राष्ट्रलाई बाँकी संसारका लागि पवित्र उदाहरणका रूपमा अलग गर्यो। धेरै शताब्दीसम्म परमेश्वरले धैर्यपूर्वक बारम्बार मानवजातिलाई अझ राम्रो कुरातर्फ डोर्याउने प्रयास गर्नुभयो।
त्यसबेलादेखि मानवजाति कति अगाडि बढेको छ भनेर ध्यान दिनु लायक छ। त्यसबेला बालबालिकालाई वेदीमा जलाइन्थ्यो, र दुर्व्यवहार, दासत्व र अन्याय सामान्य कुरा थिए। परमेश्वर सबै कुराको नियन्त्रणमा हुनुहुन्छ, तैपनि उहाँ मानिसहरू बढ्न सकून् भन्ने चाहनुहुन्छ। उहाँ हामीलाई नष्ट गर्न चाहनुहुन्न। उहाँ हामीलाई राम्रो भविष्यतर्फ डोर्याउन चाहनुहुन्छ। र इतिहासले देखाएझैँ, मानव हृदयलाई दया, इमानदारी र निस्वार्थतातर्फ मोड्न धेरै गाह्रो छ, किनकि मानिसहरू पुरानै अन्धकारमा फर्किरहन्छन्।
अगमवक्ताहरू जुन क्रममा बाँचे, त्यही क्रममा तिनीहरूले के भन्छन् हेरौँ, र के भइरहेको थियो भनेर तिनीहरूकै शब्दले देखाओस्।
आमोस: मानिसहरूबीचको क्रूरताबारे चेतावनी
आमोसले ईसापूर्व आठौँ शताब्दीमा इस्राएल वरिपरिका राष्ट्रहरूलाई र त्यसपछि इस्राएललाई नै बोले। उनी तिनीहरूले एकअर्कासँग गरेको व्यवहारबाट सुरु गर्छन्। छिमेकी राष्ट्र अम्मोनले आफ्नो सिमाना बढाउन युद्ध गरेको थियो र सबैभन्दा कमजोरहरूमाथि भयानक काम गरेको थियो:
याहवेह यसो भन्नुहुन्छ: “अम्मोनका तीन वटा पापहरूका कारण, अथवा चारै वटा पापहरूका कारण म त्यसलाई दण्ड नदिई छोड्नेछैनँ। किनकि अम्मोनले आफ्ना सिमानाहरू बढाउनका निम्ति गिलादका गर्भवती स्त्रीहरूका पेट तरवारले चिरिदियो।( आमोस 1:13 )
त्यसपछि आमोस परमेश्वरका आफ्नै जनतातर्फ फर्कन्छन्। तिनीहरू पनि दोषी थिए, र त्यसपछिको सूची गरिबहरूविरुद्ध पैसा र शक्तिको प्रयोगबारे छ:
याहवेह यसो भन्नुहुन्छ: “इस्राएलका तीन वटा पापहरूका कारण, अथवा चार वटा पापहरूका कारण म त्यसलाई दण्ड नदिई छोड्नेछैनँ। तिनीहरूले निर्दोषलाई चाँदीमा, र खाँचोमा परेकाहरूलाई एक जोर जुत्तामा बेच्छन्। तिनीहरूले भुइँको धुलोमा कुल्चेझैँ गरिबका टाउकोमाथि कुल्चन्छन्; अनि अत्याचारमा परेकाहरूलाई न्याय दिँदैनन्। बुबा र छोराले एउटै स्त्रीलाई प्रयोग गर्छन्; अनि यसरी मेरो पवित्र नामलाई अपवित्र बनाउँछन्।( आमोस 2:6-7 )
यर्मिया: लामो धैर्य, र एक शोक
यर्मियाले बेबिलोनको हातमा पर्नुअघिका अन्तिम दशकहरूमा, करिब ईसापूर्व ६०० तिर, यरूशलेममा अगमवक्ताको सेवा गरे। उनका धेरै जनता बाल र मोलेकको पूजातिर फर्केका थिए र बालबालिकालाई वेदीमा चढाइन्थ्यो। परमेश्वरले यसबारे कसरी बोल्नुहुन्छ ध्यान दिनुहोस्। यो उहाँले कहिल्यै भन्नुभएको थिएन, र उहाँको मनमा कहिल्यै आएको पनि थिएन:
तिनीहरूले आफ्ना छोराछोरीहरू बाल-देवताको आगोमा बलिदान चढाउनलाई देवस्थानहरूमा बाल देवताका थानहरू बनाएका छन्, जुन कुरा मैले कहिल्यै आज्ञा दिएको थिइनँ, अथवा बताएको थिइनँ, न त यो कुरा कहिल्यै मेरो मनमै आएको थियो।’( यर्मिया 19:5 )
अगमवक्ताले आफ्ना मानिसहरूको बाँच्ने तरिकाका कारण पीडा भोगिरहेको एउटा देशको पनि वर्णन गर्छन्:
सारा देश व्यभिचारीहरूले भरिएको छ; श्रापको कारण देशका मानिसहरू शोक गर्दैछन्; अनि उजाडस्थानका खर्कहरू सुकेका छन्। तिनीहरूका अगमवक्ताहरू दुष्ट मार्ग पछ्याउँछन्, र तिनीहरूको शक्ति अन्यायको लागि प्रयोग गर्छन्।( यर्मिया 23:10 )
त्यसपछि यर्मियाले परमेश्वरले कति लामो समयदेखि तिनीहरूसँग बोलिरहनुभएको थियो भनेर सम्झाउँछन्। तेइस वर्षसम्म उनले तिनीहरूलाई चेतावनी दिएका थिए, र उनीभन्दा अघि परमेश्वरले अरू अगमवक्ताहरू पठाउनुभएको थियो:
यहूदाका राजा आमोनका छोरा, योशियाहको तेह्रौँ वर्षदेखि आजको दिनसम्म, तेईस वर्ष भयो—आजको दिनसम्म याहवेहको वचन मकहाँ आएको छ; अनि म तिमीहरूसित बारम्बार बोलिरहेको छु, तर तिमीहरूले ध्यान दिएर सुनेका छैनौ। अनि याहवेहले आफ्ना सबै सेवकहरू अर्थात् अगमवक्ताहरूलाई तिमीहरूकहाँ बारम्बार पठाउनुभए तापनि तिमीहरूले सुनेका छैनौ, अथवा ध्यानै दिएका छैनौ। अगमवक्ताहरूले भने, “तिमीहरू हरेक आफ्ना दुष्ट मार्गहरू र तिमीहरूका खराब चालचलनहरूबाट फर्क; अनि याहवेहले तिमीहरू र तिमीहरूका पितापुर्खाहरूलाई दिनुभएको देशमा तिमीहरू सदाकालको निम्ति बस्न पाउनेछौ।( यर्मिया 25:3-5 )
परिणामहरू आउँदा ती कथाको अन्त्य हुन खोजिएका थिएनन्। परमेश्वरले आफ्ना जनतालाई सुधारसँगै हेरचाहको यो प्रतिज्ञा दिनुभयो:
म तेरो साथमा छु, र तँलाई बचाउनेछु,’ याहवेह घोषणा गर्नुहुन्छ। ‘मैले तँलाई जुन राष्ट्रहरूको बीचमा छरपस्ट पारेँ, ती राष्ट्रहरूलाई सम्पूर्ण रूपले नाश गरे तापनि म तँलाईचाहिँ पूर्ण रूपले नाश गर्नेछैनँ। तर म तँलाई विनादण्ड चाहिँ छोड्नेछैनँ; म तँलाई न्यायपूर्वक दण्ड दिनेछु।’( यर्मिया 30:11 )
सुधार किन आवश्यक थियो भनेर पनि उहाँले बताउनुहुन्छ, पीडा महसुस गर्ने तर त्यो नबुझ्ने मानिसहरूसँग कोमलतापूर्वक बोल्दै:
तँ आफ्नो घाउले गर्दा र तेरो निको नहुने पीडाको निम्ति किन रुन्छस्? तेरो ठूलो अपराध र धेरै पापहरूका कारण मैले तँसँग यी कुराहरू गरेको हुँ।( यर्मिया 30:15 )
र एक दिन सबै कुरा अर्थपूर्ण हुनेछ भन्ने प्रतिज्ञा पनि छ:
जबसम्म याहवेहले उहाँको हृदयको उद्देश्यहरू पूर्ण रूपमा पूरा गर्नुहुन्न, तबसम्म उहाँको भयानक रिस शान्त हुनेछैन। आउने दिनहरूमा तिमीहरूले यो कुरा बुझ्नेछौ।( यर्मिया 30:24 )
अर्को अध्यायमा हामी यी सबैको पछाडिको हृदय देख्छौँ। इस्राएललाई सुधार्दै गर्दा पनि परमेश्वरले त्यस राष्ट्रबारे आमाबुबाले आफ्नो प्यारो सन्तानबारे बोलेझैँ बोल्नुहुन्छ:
याहवेह घोषणा गर्नुहुन्छ, के एफ्राइम मैले मन पराएको बालक, मेरो प्यारो छोरा होइन र? मैले त्यसको विरुद्धमा बोले तापनि म अझै पनि त्यसको याद गर्छु। यसकारण मेरो हृदय त्यसको निम्ति तड्पिन्छ; म त्यसलाई निश्चय नै दया देखाउनेछु।( यर्मिया 31:20 )
यर्मियाको समयका मानिसहरू भन्ने गर्थे कि आमाबुबाले गरेको कामको दुःख छोराछोरीले भोग्छन्। परमेश्वरले जवाफ दिनुहुन्छ कि हरेक व्यक्ति आफ्नै छनौटको जिम्मेवार हुन्छ:
त्यसको सट्टामा, हरेक मानिस उसको आफ्नै पापको कारणले मर्नेछ; जसले अमिलो अङ्गुर खान्छ, त्यसकै दाँत कुँडिनेछ।( यर्मिया 31:30 )
पछि, यरूशलेम पतन हुन लाग्दा, यर्मियाले बेन-हिन्नोमको उपत्यकाका वेदीहरूबारे फेरि बोले, जहाँ मोलेक देवतालाई बालबालिकाको बलि दिइन्थ्यो, र त्यसबारे परमेश्वरको शोक स्पष्ट छ:
तिनीहरूले आफ्ना छोराछोरीहरूलाई मोलेख देवतालाई बलिदान चढाउनलाई बेन-हिन्नोमको खोल्सामा बालको निम्ति अग्ला ठाउँ वा देवस्थानहरू बनाए। तिनीहरूले यस्ता घिनलाग्दा पापहरू गर्न, न त मैले तिनीहरूलाई कहिल्यै आज्ञा गरेको थिएँ, न त यस्तो कुरा मेरो मनमा नै थियो।( यर्मिया 32:35 )
यहेजकेल: कारणहरू खुलाइएका
यहेजकेल यरूशलेमबाट पहिल्यै बेबिलोन लगिएका मानिसहरूका बीचका अगमवक्ता थिए। उनका सन्देशहरूले सहरमा त्यहाँ के भइरहेको थियो भनेर वर्णन गर्छन्। पहिले, हिंसाले भरिएको देशको चित्र:
“ ‘साङ्लाहरू तयार गर्! किनकि देश रक्तपातले भरिएको छ, र सहर हिंसाले भरिएको छ।( इजकिएल 7:23 )
मानिसहरूले आफैँलाई पनि भन्थे कि परमेश्वरले देख्नुहुन्न र वास्ता गर्नुहुन्न। परमेश्वरले जवाफ दिनुहुन्छ कि उहाँले सबै देख्नुहुन्छ:
उहाँले मलाई भन्नुभयो, “इस्राएल र यहूदाका मानिसहरूका पाप अत्यन्तै धेरै छन्; देश रक्तपातले र सहर अन्यायले भरिएको छ। तिनीहरू भन्छन्, ‘याहवेहले देशलाई त्याग्नुभएको छ; याहवेहले देख्नुहुन्न।’( इजकिएल 9:9 )
यहेजकेलले यरूशलेममा आउन लागेका कठोर न्यायको, र तिनमा रहेको एउटा आश्चर्यजनक उद्देश्यको चेतावनी दिन्छन्: बाँचेकाहरू बेबिलोन आउनेछन्, र तिनीहरूका कथाले निर्वासितहरूलाई देखाउनेछन् कि कारणबिना केही भएको थिएन।
“किनकि प्रभु याहवेह यसो भन्नुहुन्छ: मैले यरूशलेमको विरुद्धमा मेरा चार वटा डरलाग्दा दण्डहरू—तरवार, अनिकाल, जङ्गली पशुहरू र रूढी; अनि त्यस देशका मानिसहरू र तिनीहरूका पशुहरू मार्नलाई पठाउँदा झन् कति खराब होला! तापनि त्यहाँ केही छोडिनेछन्—छोराहरू र छोरीहरू, जो त्यस देशबाट निकालिनेछन्। तिनीहरू तिमीहरूकहाँ आउनेछन्; अनि जब तिमीहरूले तिनीहरूका चाल र कामहरू देख्नेछौ, तब मैले यरूशलेममाथि ल्याएका सर्वनाशहरूको बारेमा तिमीहरूले सान्त्वना पाउनेछौ—मैले त्यस सहरमाथि ल्याएको हरेक विपत्तिको निम्ति सान्त्वना पाउनेछौ। तिनीहरूका चाल र तिनीहरूका कामहरू देखेर तिमीहरूले सान्त्वना पाउनेछौ; किनकि तिमीहरूले जान्नेछौ, कि मैले त्यस देशमा विनाकारण केही गरेको थिइनँ, प्रभु याहवेह घोषणा गर्नुहुन्छ।”( इजकिएल 14:21-23 )
परमेश्वर आफ्नै सन्तानलाई मूर्तिहरूलाई चढाइएको बारेमा पनि बोल्नुहुन्छ, जुन उहाँले विश्वासघातका रूपमा महसुस गर्नुभयो:
“ ‘तैँले मेरा निम्ति जन्माएका छोराछोरीहरू लिएर मूर्तिहरूका निम्ति भोजनको रूपमा बलिदान गरिस्। के यो तेरो वेश्यावृत्ति पर्याप्त थिएन? तैँले मेरा छोराछोरीहरूलाई मारेर मूर्तिहरूलाई बलि चढाइस्।( इजकिएल 16:20-21 )
र उहाँले मानिसहरूलाई सदोमको सम्झना गराउनुहुन्छ, जुन सहर आफ्नो विनाशका लागि प्रसिद्ध छ। दिइएको कारण आश्चर्यजनक लाग्न सक्छ। त्यो केवल हिंसा थिएन, तर घमण्ड, सुखचैन, र गरिबहरूबाट मुख फर्काउनु थियो:
“ ‘अब तेरी बहिनी सदोमको पाप यस्तो थियो: त्यो र त्यसका छोरीहरू अहङ्कारी थिए; अनि पेटभरि खान्थे र लापर्बाही जिउँथे। तिनीहरूले गरिब र खाँचोमा परेकाहरूलाई वास्ता गर्दैनथिए। तिनीहरू अहङ्कारी थिए, र तिनीहरूले मेरो सामु घिनलाग्दा कामहरू गरेका थिए। यसकारण मैले तिनीहरूलाई नष्ट गरिदिएँ, त्यो तैँले देखेकी छेस्।( इजकिएल 16:49-50 )
अन्तमा, यहेजकेलले यरूशलेममा भरिएका अन्यायहरू एकएक गरी सूचीबद्ध गर्छन्: हत्या गर्ने नेताहरू, अन्याय सहेका विधवा र टुहुराहरू, निर्दोष मानिसहरूलाई मृत्युमा पठाउने झुटा आरोपहरू, र परिवारभित्रको क्रूरता:
“ ‘हेर्, सहरमा भएका इस्राएलका हरेक राजकुमारले कसरी आफ्नो शक्ति रक्तपात गर्नलाई प्रयोग गर्छन्। तँभित्र तिनीहरूले आफ्ना बुबा र आमालाई घृणा गरेका छन्; विदेशीमाथि अत्याचार गरेका छन् र अनाथहरू र विधवाहरूलाई दुर्व्यवहार गरेका छन्। तैँले मेरा पवित्र कुराहरूलाई तुच्छ ठानेको छस्, र मेरा शब्बाथ दिनहरूलाई अपवित्र पारेको छस्। तँभित्र रक्तपात गर्न रुचाउने र निन्दा गर्ने मानिसहरू छन्; तँभित्र देवस्थानहरूका झूटा मूर्तिहरूलाई चढाइएका खानेहरू र कामुक काम गर्ने मानिसहरू छन्। तँभित्र ती मानिसहरू छन्, जो आफ्ना बुबाको ओछ्यानको अनादर गर्छन्; तँभित्र यस्ता मानिसहरू छन्, जो रजस्वलाको अवस्थामा र विधिपूर्वक अशुद्ध अवस्थामा रहेकी स्त्रीहरूसित यौन सम्पर्क राख्छन्। तँभित्र एउटा मानिसले आफ्नो छिमेकीकी पत्नीसित घिनलाग्दो काम गर्छ, र अर्को मानिसले आफ्नो बुहारीलाई शर्मलाग्दो तरिकाले अशुद्ध पार्छ; अनि अर्को मानिसले आफ्नी बहिनी र आफ्नै बुबाकी छोरीसँग यौन सम्पर्क राखेर अशुद्ध पार्छ। तँभित्र तिनीहरूले घूस लिएर रक्तपात गर्छन्; तैँले खाँचोमा पर्नेहरूबाट वा गरिबहरूबाट ब्याज लिन्छस् र आफ्नो फाइदा गर्छस्। तैँले जबरजस्ती लिएर आफ्ना छिमेकीहरूबाट अन्यायपूर्वक फाइदा लिन्छस्। अनि तैँले मलाई पनि भुलेको छस्, प्रभु याहवेह भन्नुहुन्छ।( इजकिएल 22:6-12 )
यसबाट हामीले के सिक्न सक्छौँ
यी खण्डहरू क्रमैसँग पढ्दा एउटा चित्र झन् स्पष्ट हुँदै जान्छ। आएका सङ्कष्टअघि लामा चेतावनीहरू दिइएका थिए। ती वास्तविक क्रूरतापछि आए, विशेष गरी कमजोर र साना बालबालिकाप्रतिको क्रूरतापछि। र ती यस्ता परमेश्वरबाट आए जो आफ्ना जनतालाई आफ्ना प्यारा सन्तान भनेर बोलाउनुहुन्छ, तिनीहरूलाई सुधार्दा जसले आनन्द मान्नुहुन्न, र जसले त्यसपछिको भविष्यको प्रतिज्ञा गरिरहनुहुन्छ।
ती निकै कठिन समय थिए, जब परमेश्वर मानिसहरूलाई फर्काउन र यो संसारलाई अझ राम्रो बनाउन काम गरिरहनुभएको थियो। त्यसबेलादेखि हामी धेरै अगाडि आएका छौँ, तैपनि आज पनि हामीबीच सुधार्न बाँकी धेरै कुरा छन्।
दुःख यो भाँचिएको संसारको अंश हो, र नयाँ नियमले यसलाई लुकाउँदैन। यसले यो पनि भन्छ कि परमेश्वर यसबाट टाढा उभिनुभएन। येशूमा उहाँ यसभित्र प्रवेश गर्नुभयो, र उहाँलाई पछ्याउनेहरूले कठिनाइले पनि उहाँको जीवन देखाउन सक्छ भन्ने पाउँछन्:
हाम्रो शरीरमा येशूको जीवन देखियोस् भनेर हामी सधैँ आफ्ना शरीरमा उहाँको मृत्यु बोकेर हिँड्छौँ।( 2 कोरिन्थी 4:10 )
यी पृष्ठहरूले उठाएका प्रश्नहरूको सबैभन्दा राम्रो प्रतिक्रिया सायद नम्रताको हो: बिस्तारै पढ्नु, परमेश्वरको धैर्य हामीले देख्न सक्ने भन्दा ठूलो छ भनी भरोसा गर्नु, र उहाँलाई हामीलाई पनि सुधारको कामको अंश बनाइदिन बिन्ती गर्नु।