Kwa nini Mungu anaonekana kuwa mkatili sana kwa watu?

Katika Agano la Kale tunasoma hadithi nyingi za watu na mataifa mazima yaliyopatwa na matokeo mazito. Hadithi hizi mara nyingi hutuachia mzigo moyoni, na swali la kimya: je, Mungu kweli ni mkatili hivyo? Ni swali la kweli, na linastahili kuangaliwa kwa uaminifu na bila haraka.

Ulimwengu tofauti kabisa

Tuanze kwa kukumbuka jinsi ulimwengu wa kale ulivyokuwa tofauti. Haukuwa mahali salama. Ukatili ulikuwa kila mahali, maisha yalikuwa mafupi, na kwa watu wengi yalikuwa magumu sana. Tuwazie nyakati hizo vyovyote vile, ni lazima tuzisome tukiwa na picha hiyo akilini.

Katika ulimwengu huo, Mungu alichagua taifa moja ili libebe mapenzi yake kwa mataifa mengine na kuleta sheria na utaratibu miongoni mwa watu. Israeli ilipewa Torati na utunzaji wa Mungu mwenyewe, vilivyolitenga taifa hilo kuwa kielelezo kitakatifu kwa ulimwengu wote. Kwa karne nyingi, Mungu alijaribu kwa subira tena na tena kuongoza wanadamu kuelekea hali iliyo bora zaidi.

Inafaa kutambua jinsi wanadamu walivyopiga hatua tangu wakati huo, kutoka nyakati ambapo watoto walichomwa kwenye madhabahu, na ambapo unyanyasaji, utumwa na dhuluma vilikuwa mambo ya kawaida. Mungu ndiye anayetawala kila kitu, lakini bado anataka watu wakue. Hapendi kutuangamiza. Anataka kutuleta kwenye wakati ujao ulio bora. Na kama historia inavyoonyesha, ni vigumu sana kugeuza mioyo ya wanadamu kuelekea wema, uaminifu na kutojipendelea, kwa sababu watu wanaendelea kurudi kwenye giza la zamani.

Tuangalie kile ambacho manabii wanasema, kwa mpangilio walioishi, na tuache maneno yao wenyewe yaonyeshe kilichokuwa kikitokea.

Amosi: onyo kuhusu ukatili kati ya watu

Amosi alisema katika karne ya nane KK, kwanza kwa mataifa yaliyoizunguka Israeli kisha kwa Israeli yenyewe. Anaanza na jinsi walivyotendeana. Amoni, taifa jirani, lilikuwa limeenda vitani ili kupanua mipaka yake na lilikuwa limefanya jambo baya sana kwa walio dhaifu zaidi:

13 Hili ndilo asemalo Bwana:

“Kwa dhambi tatu za Amoni,

hata kwa dhambi nne, sitaizuia ghadhabu yangu.

Kwa sababu aliwatumbua wanawake wajawazito wa Gileadi

ili kuongeza mipaka yake.

( Amosi 1:13 )

Kisha Amosi anageukia watu wa Mungu wenyewe. Nao pia walikuwa na hatia, na orodha inayofuata inahusu pesa na mamlaka vilivyotumiwa dhidi ya maskini:

6 Hili ndilo asemalo Bwana:

“Kwa dhambi tatu za Israeli,

hata kwa dhambi nne, sitaizuia ghadhabu yangu.

Wanawauza wenye haki kwa fedha,

na maskini kwa jozi ya viatu.

7 Wanakanyaga juu ya vichwa vya maskini,

kama vile juu ya mavumbi ya nchi,

na kukataa haki kwa waliodhulumiwa.

Baba na mwanawe hushiriki msichana mmoja,

kwa hivyo hulinajisi Jina langu takatifu.

( Amosi 2:6-7 )

Yeremia: subira ndefu, na huzuni

Yeremia alitumika kama nabii huko Yerusalemu katika miongo ya mwisho kabla ya mji huo kuanguka mikononi mwa Babeli, karibu mwaka 600 KK. Wengi wa watu wake walikuwa wamegeukia kuabudu Baali na Molaki, na watoto walitolewa sadaka kwenye madhabahu. Angalia jinsi Mungu anavyosema kuhusu jambo hili. Ni jambo ambalo hakuwahi kuliamuru, wala hakuwahi hata kulifikiria:

5Wamejenga mahali pa juu pa kuabudia pa Baali ili kuteketeza wana wao katika moto kuwa sadaka kwa Baali, kitu ambacho sikukiamuru wala kukitaja, wala hakikuingia akilini mwangu.

( Yeremia 19:5 )

Nabii huyo pia anaeleza nchi iliyokuwa ikiteseka kwa sababu ya jinsi watu wake walivyoishi:

10 Nchi imejaa wazinzi;

kwa sababu ya laana, nchi imekauka,

na malisho ya nyikani yamekauka.

Mwenendo wa manabii ni mbaya

na mamlaka yao si ya haki.

( Yeremia 23:10 )

Kisha Yeremia anawakumbusha watu jinsi Mungu alivyokuwa akisema nao kwa muda mrefu. Kwa miaka ishirini na mitatu alikuwa amewaonya, na Mungu alikuwa amewatuma manabii wengine kabla yake:

3Kwa miaka ishirini na tatu, kuanzia mwaka wa kumi na tatu wa utawala wa Yosia mwana wa Amoni mfalme wa Yuda, hadi siku hii ya leo, neno la Bwana limekuwa likinijia, nami nimesema nanyi mara kwa mara, lakini hamkusikiliza.

4 Ingawa Bwana aliwatuma kwenu mara kwa mara watumishi na manabii wake wote, ninyi hamkusikiliza wala hamkujali. 5Walisema, “Geukeni sasa, kila mmoja wenu kutoka njia yake mbaya na matendo yake maovu, ndipo mtaweza kukaa katika nchi ambayo Bwana aliwapa ninyi na baba zenu milele.

( Yeremia 25:3-5 )

Matokeo yalipokuja, hayakukusudiwa kuwa mwisho wa hadithi. Mungu aliwapa watu wake ahadi hii ya utunzaji pamoja na marekebisho:

11 Mimi niko pamoja nawe, nami nitakuokoa,’

asema Bwana.

‘Ingawa nitayaangamiza kabisa mataifa yote

nilikokuwa nimewatawanya,

sitawaangamiza ninyi kabisa.

Nitawaadhibu, lakini kwa haki.

Sitawaacha kabisa bila adhabu.’

( Yeremia 30:11 )

Pia anaeleza kwa nini marekebisho yalihitajika, akisema kwa upole na watu waliohisi maumivu na hawakuyaelewa:

15 Kwa nini unalia kwa ajili ya jeraha lako,

yale maumivu yako yasiyoponyeka?

Kwa sababu ya uovu wako mkubwa na dhambi zako nyingi

nimekufanyia mambo haya.

( Yeremia 30:15 )

Na kuna ahadi kwamba siku moja yote yatakuwa na maana:

24 Hasira kali ya Bwana haitarudi nyuma

hadi atakapotimiza makusudi yote ya moyo wake.

Siku zijazo

mtayaelewa haya.

( Yeremia 30:24 )

Katika sura inayofuata tunaona moyo uliopo nyuma ya yote. Hata alipokuwa akiirekebisha Israeli, Mungu analisema taifa hilo kama mzazi anavyosema kuhusu mtoto mpendwa:

20 Je, Efraimu si mwanangu mpendwa,

mtoto ninayependezwa naye?

Ingawa mara kwa mara ninanena dhidi yake,

bado ninamkumbuka.

Kwa hiyo moyo wangu unamwonea shauku,

nina huruma kubwa kwa ajili yake,”

asema Bwana.

( Yeremia 31:20 )

Watu wa siku za Yeremia walikuwa wakisema kwamba watoto huteseka kwa sababu ya yale waliyofanya wazazi wao. Mungu anajibu kwamba kila mtu anawajibika kwa chaguo zake mwenyewe:

30 Badala yake, kila mmoja atakufa kwa ajili ya dhambi zake mwenyewe; yeyote alaye zabibu chachu, meno yake mwenyewe yatatiwa ganzi.

( Yeremia 31:30 )

Baadaye, Yerusalemu ilipokuwa karibu kuanguka, Yeremia alisema tena kuhusu madhabahu katika Bonde la Ben-Hinomu, ambako watoto walitolewa dhabihu kwa mungu Molaki, na huzuni ya Mungu kuhusu jambo hilo iko wazi:

35Wakajenga mahali pa juu pa kuabudia Baali katika Bonde la Ben-Hinomu, ambapo waliwatoa kafara watoto wao wa kiume na wa kike kwa Moleki, ingawa kamwe sikuwaamuru, wala sikuwaza kwamba watafanya chukizo kama hilo na kumfanya Yuda atende dhambi.

( Yeremia 32:35 )

Ezekieli: sababu zinawekwa wazi

Ezekieli alikuwa nabii miongoni mwa watu ambao tayari walikuwa wamechukuliwa kutoka Yerusalemu hadi Babeli. Jumbe zake zinaeleza kilichokuwa kikitokea huko mjini. Kwanza, picha ya nchi iliyojaa jeuri:

23 “ ‘Andaa minyororo,

kwa sababu nchi imejaa umwagaji wa damu

na mji umejaa udhalimu.

( Ezekieli 7:23 )

Watu pia walijiambia kwamba Mungu haoni wala hajali. Mungu anajibu kwamba anaona yote:

9 Bwana akanijibu, “Dhambi ya nyumba ya Israeli na Yuda imekuwa kubwa mno kupita kiasi, nchi imejaa umwagaji damu na mjini kumejaa udhalimu. Kwani wamesema, ‘Bwana ameiacha nchi; Bwana haoni.’

( Ezekieli 9:9 )

Ezekieli anaonya juu ya hukumu ngumu zinazokuja juu ya Yerusalemu, na juu ya kusudi la kushangaza ndani yake: wale walionusurika wangekuja Babeli, na hadithi zao zingewaonyesha walio uhamishoni kwamba hakuna kilichotokea bila sababu.

21 “Kwa maana hili ndilo asemalo Bwana Mwenyezi: Itakuwa vibaya kiasi gani nitakapopeleka dhidi ya Yerusalemu hukumu zangu nne za kutisha, yaani upanga, njaa, wanyama pori na tauni, ili kuua watu wake na wanyama wao! 22Lakini patakuwa na watakaookoka: wana wa kiume na wa kike watakaoletwa kutoka nchi hiyo. Watakuja kwenu, nanyi mtakapoona mwenendo wao na matendo yao, mtafarijika kuhusu maafa niliyoleta juu ya Yerusalemu, kwa ajili ya maafa yale yote niliyoleta juu yake. 23Mtafarijika mtakapoona mwenendo wao na matendo yao, kwani mtajua kuwa sikufanya lolote ndani yake bila sababu, asema BwanaMwenyezi.”

( Ezekieli 14:21-23 )

Mungu pia anasema kuhusu watoto wake mwenyewe waliotolewa kwa sanamu, jambo alilolihisi kama usaliti:

20 “ ‘Nawe uliwachukua wanao wa kiume na wa kike ulionizalia na kuwatoa kafara kuwa chakula kwa sanamu. Je, ukahaba wako haukukutosha? 21Uliwachinja watoto wangu na kuwatoa kafara kwa sanamu.

( Ezekieli 16:20-21 )

Na anawakumbusha watu kuhusu Sodoma, mji uliojulikana kwa hatima yake. Sababu iliyotolewa inaweza kuwa ya kushangaza. Haikuwa jeuri tu, bali kiburi, starehe, na kuwapa maskini kisogo:

49 “ ‘Sasa hii ndiyo ilikuwa dhambi ya dada yako Sodoma: yeye na binti zake walikuwa wenye kujigamba, walafi na wasiojali; hawakuwasaidia maskini na wahitaji. 50Walijivuna na kufanya mambo ya kuchukiza sana mbele zangu. Kwa hiyo niliwakatilia mbali nami kama mlivyoona.

( Ezekieli 16:49-50 )

Mwishowe, Ezekieli anaorodhesha, moja baada ya jingine, makosa yaliyoujaza Yerusalemu: viongozi waliokuwa wauaji, wajane na yatima waliodhulumiwa, mashtaka ya uongo yaliyowapeleka watu wasio na hatia kifoni, na ukatili ndani ya familia:

6 “ ‘Tazama jinsi kila mkuu wa Israeli aliye ndani yako anavyotumia nguvu zake kumwaga damu. 7Ndani yako wamewadharau baba na mama; ndani yako wamewatendea wageni udhalimu, na kuwadhulumu yatima na wajane. 8Mmedharau vitu vyangu vitakatifu na kuzinajisi Sabato zangu. 9Ndani yako wako watu wasingiziaji, watu walio tayari kumwaga damu, ndani yako wako wale wanaokula vyakula vilivyotolewa mahali pa ibada za sanamu kwenye milima, na kutenda matendo ya uasherati. 10Ndani yako wako wale wanaovunjia heshima vitanda vya baba zao, ndani yako wamo wale wanaowatendea wanawake jeuri wakiwa katika hedhi, wakati wakiwa najisi. 11Ndani yako mtu hufanya mambo ya machukizo na mke wa jirani yake, mwingine kwa aibu kubwa hukutana kimwili na mke wa mwanawe, mwingine humtenda jeuri dada yake, binti ya baba yake hasa. 12Ndani yako watu hupokea rushwa ili kumwaga damu, mnapokea riba na faida ya ziada na kupata faida isiyokuwa halali kutoka kwa majirani ili kupata faida kubwa kupita kiasi. Nawe umenisahau mimi, asema Bwana Mwenyezi.

( Ezekieli 22:6-12 )

Tunayoweza kujifunza kutokana na haya

Tunaposoma vifungu hivi kwa mpangilio, picha inazidi kuwa wazi. Matatizo yaliyokuja yalitanguliwa na maonyo marefu. Yalifuata ukatili wa kweli, hasa dhidi ya walio dhaifu na vijana. Na yalitoka kwa Mungu anayewasema watu wake kama watoto wake wapendwa, asiyefurahia kuwarekebisha, na anayeendelea kuahidi wakati ujao baada ya hapo.

Kulikuwa na nyakati ngumu sana, wakati Mungu alipokuwa akifanya kazi ya kuwarudisha watu na kuufanya ulimwengu huu kuwa mahali pazuri zaidi. Tumetoka mbali tangu wakati huo, na bado kuna mengi ya kurekebishwa miongoni mwetu leo.

Mateso ni sehemu ya ulimwengu huu ulioharibika, na Agano Jipya halifichi jambo hilo. Pia linatuambia kwamba Mungu hakusimama mbali nayo. Katika Yesu aliingia ndani yake, na wale wanaomfuata hugundua kwamba hata dhiki inaweza kuonyesha uzima wake:

10Siku zote twachukua katika mwili kufa kwake Yesu ili uzima wa Yesu uweze kudhihirishwa katika miili yetu.

( 2 Wakorintho 4:10 )

Labda jibu bora kwa maswali yanayoibuliwa na kurasa hizi ni la unyenyekevu: kusoma polepole, kuamini kwamba subira ya Mungu ni kuu kuliko tunavyoweza kuona, na kumwomba atufanye sehemu ya urekebishaji.