Tanrı insanlara karşı neden bu kadar acımasız görünüyor?

Eski Antlaşma’da insanların ve koca ulusların ağır sonuçlarla yüzleştiği birçok öykü okuruz. Bu öyküler çoğu zaman yüreğimizde bir ağırlık ve sessiz bir soru bırakır: Tanrı gerçekten bu kadar acımasız mı? Bu içten bir soru ve dürüst, acelesiz bir incelemeyi hak ediyor.

Çok farklı bir dünya

Önce eski dünyanın ne kadar farklı olduğunu hatırlayalım. Orası güvenli bir yer değildi. Zulüm her yerdeydi, hayat kısaydı ve çoğu insan için çok da zordu. O zamanlar hakkında ne düşünürsek düşünelim, onları bu tabloyu aklımızda tutarak okumalıyız.

Tanrı o dünyada, iradesini diğer uluslara ulaştırması ve insanlar arasında yasa ve düzen getirmesi için bir ulus seçti. İsrail’e Tevrat ve Tanrı’nın kendi gözetimi verildi; bu da ulusu dünyanın geri kalanına kutsal bir örnek olarak ayırdı. Yüzyıllar boyunca Tanrı sabırla insanlığı daha iyi bir yöne çekmeye defalarca çalıştı.

İnsanlığın o günden bu yana ne kadar yol aldığına dikkat etmeye değer: çocukların sunaklarda yakıldığı, istismarın, kölelik ve adaletsizliğin olağan sayıldığı çağlardan buraya geldik. Tanrı her şeyi denetimi altında tutuyor, yine de insanların gelişmesini istiyor. Bizi yok etmek istemez. Bizi daha iyi bir geleceğe taşımak ister. Tarihin gösterdiği gibi, insan yüreklerini iyiliğe, dürüstlüğe ve özverili olmaya yöneltmek çok zordur; çünkü insanlar eski karanlığa dönüp durur.

Peygamberlerin söylediklerine, yaşadıkları sırayla bakalım ve neler olduğunu kendi sözleri göstersin.

Amos: insanlar arasındaki zulme karşı bir uyarı

Amos, İsrail’i çevreleyen uluslara, sonra da İsrail’in kendisine, Milattan Önce sekizinci yüzyılda seslendi. Onların birbirlerine davranışlarıyla başlıyor. Komşu bir ulus olan Ammon, sınırlarını genişletmek için savaşa girmiş ve en zayıflara korkunç bir şey yapmıştı:

13Yahve şöyle diyor:

“Ammon'un çocuklarının üç, hatta dört suçundan ötürü

cezasını geri çevirmeyeceğim,

çünkü kendi sınırlarını genişletmek için

Gilad’ın gebe kadınlarının karınlarını yardılar.

( AMOS 1:13 )

Sonra Amos Tanrı’nın kendi halkına döner. Onlar da suçluydu ve ardından gelen liste, para ve gücün yoksullara karşı kullanılmasıyla ilgilidir:

6Yahve şöyle diyor:

“İsrael'in üç, hatta dört suçundan ötürü

cezasını geri çevirmeyeceğim,

çünkü doğru kişiyi gümüşe,

ve yoksulu bir çift çarığa sattılar.

7Onlar yoksulun başını yerin tozunda çiğniyor,

ve ezileni haktan yoksun bırakıyorlar.

Bir adam ve babası aynı kızı kullanarak kutsal adımı kirletiyorlar.

( AMOS 2:6-7 )

Yeremya: uzun bir sabır ve bir keder

Yeremya, şehrin Babil’in eline düşmesinden önceki son on yıllarda, yaklaşık Milattan Önce 600 dolaylarında Yeruşalim’de peygamberlik etti. Halkının çoğu Baal ve Molek’e tapmaya yönelmiş, çocuklar sunaklarda sunulmuştu. Tanrı’nın bundan nasıl söz ettiğine dikkat edin. Bu, O’nun hiç istemediği, aklına bile getirmediği bir şeydi:

5ve çocuklarını Baal'a yakmalık sunu olarak ateşte yakmak için Baal'ın yüksek yerlerini yaptılar. Bunu ben buyurmadım, söylemedim, aklımdan bile geçirmedim.

( YEREMYA 19:5 )

Peygamber ayrıca halkının yaşam biçimi yüzünden acı çeken bir ülkeyi de anlatır:

10“Çünkü ülke zina edenlerle dolu;

çünkü lanet yüzünden ülke yas tutuyor.

Çölün otlakları kurudu.

Onların yolu kötü,

ve onların gücü doğru değil;

( YEREMYA 23:10 )

Yeremya daha sonra halka Tanrı’nın ne kadar zamandır onlara seslendiğini hatırlatır. Yirmi üç yıl boyunca onları uyarmış, Tanrı da ondan önce başka peygamberler göndermişti:

3Yahuda Kralı Amon oğlu Yoşiya'nın on üçüncü yılından bu yana, yani yirmi üç yıldır, Yahve'nin sözü bana geldi, ve ben erken davranıp söyleyerek, size söyledim; ama siz dinlemediniz.

4Yahve bütün peygamber hizmetkârlarını erken davranıp onları size gönderdi. Ama siz dinlemediniz ve duymak için kulak vermediniz. 5Şöyle dedi: "Şimdi herkes kötü yolundan ve işlerinin kötülüğünden dönsün. Yahve'nin size ve atalarınıza eskiden beri ve sonsuza dek verdiği ülkede oturun.

( YEREMYA 25:3-5 )

Sonuçlar geldiğinde, öykünün sonu olmaları amaçlanmamıştı. Tanrı, halkına düzeltmenin yanında şu gözetim vaadini verdi:

11Çünkü seni kurtarmak için, ben seninleyim, diyor Yahve;

çünkü seni dağıttığım bütün ulusların bütünüyle sonunu getireceğim,

ama senin bütünüyle sonunu getirmeyeceğim;

ama seni ölçüyle yola getireceğim,

seni kesinlikle cezasız bırakmayacağım."

( YEREMYA 30:11 )

Düzeltmenin neden gerektiğini de açıklar; acıyı hisseden ama anlamayan insanlara nazikçe konuşur:

15Neden yaran için feryat ediyorsun?

Ağrın tedavi edilemez.

Suçunun büyüklüğü yüzünden bunları sana yaptım,

çünkü günahların çoğaldı.

( YEREMYA 30:15 )

Bir gün her şeyin anlam kazanacağına dair bir vaat de var:

24Yahve'nin kızgın öfkesi, yüreğinin tasarılarını yerine getirinceye,

ve onu tamamlayıncaya dek geri dönmeyecek.

Son günlerde bunu anlayacaksınız.”

( YEREMYA 30:24 )

Sonraki bölümde tüm bunların ardındaki yüreği görürüz. Tanrı İsrail’i düzeltirken bile ulustan, bir ebeveynin sevgili çocuğundan söz edişi gibi söz eder:

20Efraim benim değerli oğlum değil mi?

Sevgili çocuk değil mi?

Çünkü ona karşı ne zaman konuşsam,

onu hâlâ içtenlikle hatırlıyorum.

Bu yüzden yüreğim onu özlüyor.

Ona kesinlikle merhamet edeceğim." diyor Yahve.

( YEREMYA 31:20 )

Yeremya’nın günlerinde insanlar çocukların ebeveynlerinin yaptıklarının acısını çektiğini söylerdi. Tanrı, herkesin kendi seçimlerinden sorumlu olduğu yanıtını verir:

30Ama herkes kendi suçu yüzünden ölecek. Koruk yiyen herkesin kendi dişleri kamaşacak.

( YEREMYA 31:30 )

Daha sonra, Yeruşalim düşmek üzereyken, Yeremya Ben-Hinnom Vadisi’ndeki sunaklar hakkında, çocukların Molek adlı tanrıya kurban edildiği yerler hakkında yeniden konuştu ve Tanrı’nın bu konudaki acısı açıktır:

35Oğullarını ve kızlarını Molek'e ateşten geçirmek için, Hinnom Oğlu Vadisi'nde Baal'ın yüksek yerlerini bina ettiler, ben onlara bunu buyurmadım. Yahuda'yı günah işletmek için bu iğrençliği yapmaları aklımdan bile geçmedi."

( YEREMYA 32:35 )

Hezekiel: nedenlerin ortaya konması

Hezekiel, Yeruşalim’den Babil’e götürülmüş olanlar arasında bir peygamberdi. Mesajları, şehirde olup bitenleri anlatır. Önce şiddetle dolu bir ülkenin tablosu:

23'"Zincirler yapın, çünkü ülke kanlı suçlarla dolu ve kent zorbalıkla dolu.

( HEZEKİEL 7:23 )

İnsanlar ayrıca kendi kendilerine Tanrı’nın görmediğini ve umursamadığını söylüyordu. Tanrı her şeyi gördüğünü yanıtlar:

9O zaman bana, “İsrael ve Yahuda evinin suçu çok büyük, ülke kanla dolu, kent sapıklıkla dolu; çünkü onlar, 'Yahve ülkeyi bıraktı ve görmüyor' diyorlar.

( HEZEKİEL 9:9 )

Hezekiel, Yeruşalim’e gelecek ağır yargıları ve bunlardaki şaşırtıcı bir amacı bildirir: Hayatta kalanlar Babil’e gelecek ve onların öyküleri sürgündekilere hiçbir şeyin nedensiz olmadığını gösterecekti.

21Çünkü Efendi Yahve şöyle diyor: “İnsanı da hayvanı da kesip atmak için kılıcı, kıtlığı, kötü hayvanları ve salgın hastalığı, dört ağır yargımı Yeruşalem üzerine gönderdiğimde, daha neler neler olacak! 22Ama işte, orada hem oğullardan hem kızlardan başaracak bir kalıntı bırakılacak. İşte, onlar sizin yanınıza çıkacaklar ve onların yolunu ve yaptıklarını göreceksiniz. O zaman Yeruşalem üzerine getirmiş olduğum kötülük hakkında, üzerine getirmiş olduğum her şey hakkında teselli bulacaksınız. 23Onların yolunu ve yaptıklarını gördüğünüz zaman seni teselli edecekler; o zaman, bütün yapmış olduklarımı boşuna yapmadığımı bileceksiniz.” diyor Efendi Yahve.

( HEZEKİEL 14:21-23 )

Tanrı ayrıca kendi çocuklarının putlara sunulmasından söz eder ve bunu bir ihanet olarak hissetmiştir:

20""'Üstelik bana doğurduğun oğullarını ve kızlarını da aldın, yensinler diye bunları onlara kurban ettin. Fahişeliğin az bir şey mi ki, 21çocuklarımı katledip, onları ateşten geçirerek onlara teslim ettin?

( HEZEKİEL 16:20-21 )

Ve halka, yazgısıyla ünlü bir şehir olan Sodom’u hatırlatır. Verilen neden şaşırtıcı olabilir. Yalnızca şiddet değil, kibir, rahatlık ve yoksullara sırt çevirmekti:

49“‘“İşte, kız kardeşin Sodom'un suçu buydu: Kendisinde ve kızlarında gurur, ekmek çokluğu ve rahatlık bolluğu vardı. Yoksulun ve muhtacın elini de güçlendirmedi. 50Küstah oldular ve önümde iğrençlik yaptılar. Bu yüzden bunu gördüğümde onları ortadan kaldırdım.

( HEZEKİEL 16:49-50 )

Son olarak Hezekiel, Yeruşalim’i dolduran kötülükleri tek tek sıralar: öldüren önderler, haksızlığa uğrayan dullar ve öksüzler, masum insanları ölüme gönderen asılsız suçlamalar ve aile içindeki zulüm:

6“‘“İşte, İsrael beylerinin her biri gücüne göre senin içinde kan dökmek için bulundular. 7Sende baba ve anayı hor gördüler.22:7 Kelimenin tam anlamıyla baba ve anneyi hafife almak. Senin içinde yabancıya zulmettiler. Sende yetime ve dul kadına haksızlık ettiler. 8Kutsal şeylerimi hor gördün, Şabatlarımı lekeledin. 9Kan dökmek için iftiracılar senin içindeydiler. Senin içindekiler dağlarda yemek yediler. Senin içindekiler ahlaksızlık ettiler. 10Sende babalarının çıplaklığını açtılar. Kirli olan kadını, kirliliğinde iken sende onu alçalttılar. 11Birisi komşusunun karısıyla iğrençlik etti, bir başkası gelinini ahlaksızca kirletti. Bir başkası kız kardeşini, babasının kızını alçalttı. 12Sende kan dökmek için rüşvet aldılar. Faiz ve tefecilik yaptın, komşundan zorbalıkla haksız kazanç aldın ve beni unuttun.” diyor Efendi Yahve."'

( HEZEKİEL 22:6-12 )

Bundan neler çıkarabiliriz

Bu bölümleri sırayla okuduğumuzda bir tablo giderek netleşir. Gelen sıkıntılardan önce uzun uyarılar vardı. Sıkıntılar, özellikle zayıflara ve gençlere yönelik gerçek bir zulmün ardından geldi. Ve halkından sevgili çocukları olarak söz eden, onları düzeltmekten zevk almayan ve ardından bir gelecek vaat etmeyi sürdüren bir Tanrı’dan geldi.

Tanrı’nın insanları geri döndürmek ve bu dünyayı daha iyi bir yer kılmak için çalıştığı çok zor zamanlar oldu. O günden bu yana uzun bir yol aldık, yine de bugün aramızda onarılacak çok şey var.

Acı, bu kırık dünyanın bir parçasıdır ve Yeni Antlaşma bunu gizlemez. Aynı zamanda Tanrı’nın bundan uzakta durmadığını da söyler. İsa’da O bunun içine girdi ve O’nu izleyenler, zorluğun bile O’nun yaşamını gösterebildiğini görür:

10Yeşua’nın hayatı bedenimizde görünsün diye, Efendi Yeşua’nın ölümünü her zaman bedenimizde taşıyoruz.

( 2. KORİNTLİLER 4:10 )

Belki bu sayfaların doğurduğu sorulara en iyi yanıt alçakgönüllü olandır: yavaş okumak, Tanrı’nın sabrının görebildiğimizden büyük olduğuna güvenmek ve O’ndan bizi onarmanın bir parçası kılmasını dilemek.