Salti al la ĉefa enhavo

Ĉu ĉio estas antaŭdestinita?

A modern conceptual illustration representing determinism: a person gazing into a glowing sphere that projects interwoven paths of fate, cosmic clockwork, and walking silhouettes.

Kiam ni legas pri malfeliĉoj, kiuj ŝajne venas al la homaro aŭ al niaj propraj vivoj, estas facile senti sin senhelpa, kvazaŭ nenio povas esti farita. Iuj el ni silente konkludas, ke ĉio en la vivo jam estas decidita kaj ke neniu peno ĝin ŝanĝos. Sed ĉu tio vere tiel estas?

La Biblio donas al ni pli milan bildon. Eĉ la katastrofoj, kiujn Dio mem anoncis, kaj eĉ la benoj, kiujn Li promesis, ne ĉiam plenumiĝas precize tiel, kiel estis dirite. Ofte ili dependas de tio, kiel homoj respondas. Pripensu, kion Dio diris al la profeto Jeremio:

Unu momenton Mi decidas pri popolo kaj pri regno, ke Mi ĝin elŝiros, disfrapos, kaj pereigos; sed se tiu popolo pentas sian malbonecon, pro kiu Mi decidis pri ĝi, tiam Mi ankaŭ pentas pri la malfeliĉo, kiun Mi intencis fari al ĝi.
( Jeremia 18:7-8 )
Alian fojon Mi decidas pri popolo kaj pri regno, ke Mi ĝin fortikigos kaj enradikigos; sed se ĝi faras malbonon antaŭ Miaj okuloj, ne aŭskultante Mian voĉon, tiam Mi pentas pri la bono, kiun Mi intencis fari al ĝi.
( Jeremia 18:9-10 )

Dio diras, ke Liaj anoncoj ne estas ŝlosita pordo. Ili estas pli kiel malferma konversacio, en kiu niaj elektoj estas aŭskultataj.

Urbo, kiu aŭskultis

La plej konata ekzemplo estas Nineve. Jona alportis mallongan kaj teruran mesaĝon, kaj la homoj prenis ĝin al la koro:

Kiam Jona komencis la trairadon de la urbo kaj trairis unu tagon, li vokis, kaj diris: Post kvardek tagoj Nineve pereos. La loĝantoj de Nineve ekkredis je Dio, proklamis faston, kaj metis sur sin sakaĵon, de la grandaj ĝis la malgrandaj inter ili. Kaj li ordonis proklami en Nineve en la nomo de la reĝo kaj de liaj altranguloj jenon: La homoj kaj la brutoj, la bovoj kaj la ŝafoj, gustumu nenion, ili ne paŝtiĝu kaj ne trinku akvon; kaj la homoj kaj la brutoj kovru sin per sakaĵo, kaj voku forte al Dio, kaj ĉiu deturnu sin de sia malbona vojo kaj de la perfortaĵoj de siaj manoj: eble Dio bedaŭros, kaj forlasos Sian flaman koleron, kaj ni ne pereos.
( Jona 3:4-5,7-9 )

Rimarku la humilon en la vortoj de la reĝo: "Kiu scias? Eble Dio ankoraŭ ŝanĝos Sian decidon." Li havis neniun garantion, nur esperon. Kaj tiu espero estis ekzaŭdita:

Kiam Dio vidis iliajn farojn, ke ili deturnis sin de sia malbona vojo, Dio bedaŭris la malbonon, kiun Li minacis fari al ili, kaj Li tion ne faris.
( Jona 3:10 )

Kial Dio avertas nin

Indas demandi, kial Dio entute avertas. Se malfeliĉo ne povus esti evitita, averto alportus nur malĝojon. Sed averto estas invito. Per Jeremio Dio klarigis sian propran koron:

Eble ili aŭskultos kaj returnos sin ĉiu de sia malbona vojo; kaj tiam Mi fordecidos la malbonon, kiun Mi intencas fari al ili pro iliaj malbonaj agoj.
( Jeremia 26:3 )
Plibonigu do nun viajn vojojn kaj vian konduton, kaj obeu la voĉon de la Eternulo, via Dio; kaj tiam la Eternulo fordecidos la malbonon, kiun Li diris pri vi.
( Jeremia 26:13 )

Dio ne volas venigi malfeliĉon. Li esperas esti aŭskultata. Bedaŭrinde Lia pacienco ne ĉiam renkontas respondon:

Mi diris al ĝi: Timu Min, akceptu admonon! Kaj ne estus ekstermita ĝia loĝejo, kiom ajn Mi punus ĝin; sed ili rapidis malbonigi ĉiujn siajn agojn.
( Cefanja 3:7 )

La profetoj ankaŭ ricevis rolon en tio. Ili ne estis tie por timigi homojn, sed por doni al ili ŝancon returni sin ĝustatempe:

Ĉu oni blovas per korno en urbo, kaj la popolo ne ektimas? ĉu okazas malfeliĉo en urbo, se tion ne faris la Eternulo? La Sinjoro, la Eternulo, faras nenion, ne malkaŝinte Sian sekreton al Siaj servantoj, la profetoj.
( Amos 3:6-7 )

Humileco ŝanĝas la rezulton

La Biblio montras ĉi tiun ŝablonon eĉ ĉe tiuj, kiuj foriris malproksimen de la ĝusta vojo. Reĝo Ahab, unu el la plej ĝenataj regantoj de Izrael, humiligis sin, kaj Dio rimarkis tion:

Kiam Aĥab aŭdis tiujn vortojn, li disŝiris siajn vestojn kaj metis sakaĵon sur sian korpon kaj fastis kaj dormis en la sakaĵo kaj iradis malĝoje. Tiam aperis vorto de la Eternulo al Elija, la Teŝebano, dirante: Ĉu vi vidas, kiel Aĥab humiliĝis antaŭ Mi? Pro tio, ke li humiliĝis antaŭ Mi, Mi ne venigos la malbonon dum lia vivo; dum la vivo de lia filo Mi venigos la malbonon sur lian domon.
( 1 Reĝoj 21:27-29 )

Same okazis kun reĝo Rehabeam kaj la gvidantoj de Juda:

Tiam la profeto Ŝemaja venis al Reĥabeam, kaj al la estroj de Judujo, kiuj kolektiĝis en Jerusalem pro Ŝiŝak, kaj li diris al ili: Tiele diras la Eternulo: Vi forlasis Min, tial ankaŭ Mi forlasas vin en la manojn de Ŝiŝak. Tiam humiliĝis la estroj de Izrael kaj la reĝo, kaj diris: Justa estas la Eternulo. Kiam la Eternulo vidis, ke ili humiliĝis, tiam aperis vorto de la Eternulo al Ŝemaja, dirante: Ili humiliĝis, tial Mi ne ekstermos ilin; Mi donos al ili iom da savo, kaj Mia kolero ne elverŝiĝos sur Jerusalemon per Ŝiŝak;
( 2 Kroniko 12:5-7 )

En ambaŭ rakontoj humila koro moligis tion, kio venis.

Kion tio signifas por ni

En la Biblio estas multaj ekzemploj pri tio, ke Dio ŝanĝas Sian kurson, kaj por benoj, kaj por malfacilaĵoj, laŭ la maniero, kiel homoj respondas. Tio invitas nin rigardi per malfermitaj okuloj niajn proprajn vivojn kaj la homojn ĉirkaŭ ni. Eble Dio parolas al ni rekte tra la Biblio. Eble Li parolas nerekte, tra la cirkonstancoj, kiujn ni renkontas. Iuj cirkonstancoj eble estis aranĝitaj por instrui al ni ion. Se ni lernos el ili, kiu scias, eble ni estos ŝparitaj de pli malfacila leciono poste.

Kaj kiam korekto efektive venas, ĝi venas de amanta mano:

kaj vi forgesis la admonon, kiu rezonas kun vi, kiel kun filoj: Mia filo, ne malŝatu la punon de la Eternulo, Nek svenu, riproĉate de Li; Ĉar kiun la Eternulo amas, tiun Li punkorektas, Kaj Li skurĝas ĉiun filon, kiun Li akceptas.
( Hebroj 12:5-6 )

Do ni ne bezonas malespero. La estonteco ne estas muro, sed vojo, kaj ni estas invititaj marŝi laŭ ĝi kune kun Dio.