सर्व काही पूर्वनियोजित आहे का?

मानवजातीवर किंवा आपल्या स्वतःच्या आयुष्यावर येणार असल्याचे वाटणाऱ्या संकटांविषयी वाचताना असहाय वाटणे सोपे असते, जणू काहीच करता येत नाही. आपल्यापैकी काही जण मनातल्या मनात असा निष्कर्ष काढतात की आयुष्यातील सर्व काही आधीच ठरलेले आहे आणि कोणताही प्रयत्न ते बदलणार नाही. पण खरोखरच असे आहे का?

बायबल आपल्याला अधिक सौम्य चित्र दाखवते. देवाने स्वतः जाहीर केलेल्या आपत्ती आणि त्याने दिलेले आशीर्वादही नेहमी सांगितल्याप्रमाणेच पूर्ण होतात असे नाही. बऱ्याचदा ते लोक कसा प्रतिसाद देतात यावर अवलंबून असते. देवाने यिर्मया संदेष्ट्याला काय सांगितले ते पाहा:

7एखाद्यावेळी मी राष्ट्र व राज्य ह्याबद्दल बोलेल, ते बाहर काढने, फाडून टाकने किंवा नाश करणे असे बोलेल. 8पण जर ज्या राष्ट्राविषयी मी बोललो, ते आपल्या दुष्कृत्यांपासून फिरले तर मी जे त्यांच्याविषयी करण्याचे योजिले होते त्याबद्दल अनुतापेन.

( यिर्म. 18:7-8 )

9आणि दुसऱ्या क्षणी, मी एखाद्या राष्ट्राबद्दल किंवा राज्याबद्दल ते बांधावे किंवा लावावे असे म्हणीन. 10पण त्यांनी माझ्या दृष्टीमध्ये वाईट असे केले, तर मी जे चांगले सांगत होतो ते थांबवीन आणि त्यांच्यासाठी मी ते करीन.

( यिर्म. 18:9-10 )

देव म्हणत आहे की त्याच्या घोषणा म्हणजे कुलूप लावलेले दार नाही. त्या उघड्या संवादासारख्या आहेत, ज्यात आपल्या निवडी ऐकल्या जातात.

ऐकणारे एक शहर

सर्वांत प्रसिद्ध उदाहरण म्हणजे निनवे. योनाने एक लहानसा आणि भीतिदायक संदेश आणला, आणि लोकांनी तो मनावर घेतला:

4योना शहरातून एक दिवसाची वाट चालत असता त्याने घोषणा करून म्हटले, “अजून चाळीस दिवस आहेत, मग निनवेचा नाश होईल.”

5तेव्हा निनवेतल्या लोकांनी देवावर विश्वास ठेवला, उपास जाहीर केला, आणि मोठ्यापासून लहानापर्यंत सर्वांनी गोणताट नेसले.

7राजाने आणि त्याच्या सरदारांच्या ठरावाने निनवेत घोषणा करून ठराव प्रसिध्द केला. त्याने सांगितले, “कोणत्याही मनुष्यांने अथवा पशूंने, गुराढोरांनी अथवा शेरडामेंढरांनी काही चाखू नये; खाऊ नये व पाणी पिऊ नये.

8परंतु मनुष्य आणि पशू यांनी गोणताट नेसावेत; देवाचा मनापासून धावा करावा आणि प्रत्येकाने आपल्या कुमार्गापासून व आपल्या हाताच्या दुष्कर्मापासून मागे फिरावे. 9न जाणो, कदाचित देव वळेल, अनुताप पावेल व आपल्या संतप्त क्रोधापासून फिरेल, म्हणजे आपला नाश होणार नाही.”

( योना 3:4-5,7-9 )

राजाच्या शब्दांतील नम्रता लक्षात घ्या: “कोणास ठाऊक? कदाचित देव अजूनही आपला विचार बदलेल.” त्याला कोणतीही हमी नव्हती, फक्त आशा होती. आणि त्या आशेला उत्तर मिळाले:

10तर ते आपल्या कुमार्गापासून फिरले आहेत, अशी त्यांची कृत्ये देवाने पाहिली आणि ज्या संकटाविषयी देव बोलला होता की, “मी त्यांच्यावर ते आणीन,” त्याविषयी त्याने आपले मन बदलले व त्याने तसे केले नाही.

( योना 3:10 )

देव आपल्याला का सावध करतो

देव सावधगिरीचा इशारा का देतो हे विचारणे योग्य आहे. जर आपत्ती टाळता येणार नसेल, तर इशारा केवळ दुःख आणेल. पण इशारा म्हणजे एक आमंत्रण आहे. यिर्मयाद्वारे देवाने स्वतःचे अंतःकरण स्पष्ट केले:

3कदाचित् ते ऐकतील आणि प्रत्येक जण त्याच्या कुमार्गापासून वळेल, त्यांच्या कर्मांच्या दुष्टपणाबद्दल त्यांना शिक्षा करण्याच्या माझ्या बेतांबद्दल मीही कदाचित् पुनर्विचार करीन.

( यिर्म. 26:3 )

13तर आता तुम्ही आपली कर्मे आणि मार्ग व्यवस्थीत करा, आणि तुमचा परमेश्वर, तुमचा देव, याची वाणी ऐका, म्हणजे तो जे अरिष्ट तुम्हावर आणण्याचा बेत करीत आहे त्यामध्ये तो कदाचीत फेरविचार करीन.

( यिर्म. 26:13 )

देवाला संकट आणण्याची इच्छा नाही. आपले ऐकले जावे अशी त्याची आशा आहे. दुःखाची गोष्ट म्हणजे, त्याच्या सहनशीलतेला नेहमी प्रतिसाद मिळत नाही:

7मी म्हणालो, खचित तू माझे भय धरशील! शिक्षा घेशील, तर तुझ्या संबधाने ज्या सर्व योजना ठरवल्यानुसार तुझे घर नष्ट होणार नाही! पण ते सकाळीच ऊठून आपली सर्व कामे भ्रष्ट करत असत.

( सफ. 3:7 )

यात संदेष्ट्यांनाही एक भूमिका देण्यात आली होती. ते लोकांना घाबरवण्यासाठी नव्हते, तर वेळेत परत फिरण्याची संधी देण्यासाठी होते:

6रणशिंगे फुंकली गेली,

तर लोक भिणार नाहीत काय?

नगरावर संकट आले

आणि ते परमेश्वराने घडवून आणले नाही असे होईल का?

7खरोखर आपला बेत त्याच्या सेवकांना

म्हणजेच संदेष्ट्यांना प्रगट केल्यावचून,

प्रभू परमेश्वर काहीच करणार नाही.

( आमो. 3:6-7 )

नम्रता परिणाम बदलते

जे खूप भरकटले होते त्यांच्याबाबतही बायबल हाच नमुना दाखवते. इस्राएलच्या सर्वांत त्रासलेल्या राज्यकर्त्यांपैकी एक, राजा अहाब, याने स्वतःला नम्र केले आणि देवाने त्याची दखल घेतली:

27एलीयाचे बोलून झाल्यावर अहाबाला फार दु:ख झाले. दु:खाने त्याने अंगावरचे कपडे फाडले. मग विशेष शोकवस्त्रे परिधान केली. त्याने अन्नत्याग केला. त्याच कपड्यात तो झोपला. तो अतिशय दु:खी आणि खिन्न झाला होता. 28परमेश्वर एलीया तिश्बी संदेष्ट्याला म्हणाला, 29“अहाब माझ्यापुढे नतमस्तक झाला आहे असे दिसते. तेव्हा तो जिवंत असेपर्यंत मी त्यास संकटात लोटणार नाही. त्याचा पुत्र राज्यावर येईपर्यंत मी थांबेन. मग त्याच्या घराला मी उपद्रव देईन.”

( 1 राजे 21:27-29 )

राजा रहबाम आणि यहूदाच्या पुढाऱ्यांच्या बाबतीतही असेच घडले:

5तेव्हा शमाया हा संदेष्टा रहबाम आणि यहूदाच्या वडिलधाऱ्या मंडळीकडे आला. शिशकच्या धास्तीने ही सर्व वडीलधारी मंडळी यरूशलेमेला जमली होती. शमाया रहबामाला आणि या सर्वांना म्हणाला, “परमेश्वराचे म्हणणे असे आहे रहबाम, तू आणि यहूदाचे लोक यांनी माझा त्याग केला आहे. तुमचे आचरण माझ्या नियमांच्या विरुध्द आहे. तेव्हा मीही तुम्हास सोडून शिशकच्या हाती दिले आहे.” 6तेव्हा इस्राएलाचे सरदार आणि राजे यांनी पश्चाताप करून ते विनम्र झाले. “परमेश्वर न्यायी आहे.” असे त्यांनी उदगार काढले. 7ते नम्र झाले आहेत हे परमेश्वराने पाहिले. तेव्हा पुन्हा शमायाला परमेश्वराचा संदेश आला. परमेश्वर त्यास म्हणाला, “राजा आणि ही मंडळी माझ्यापुढे नम्र झाल्यामुळे मी त्यांचा नाश करणार नाही. थोड्याफार प्रमाणात मी त्यांना मुक्त करीन. शिशक मार्फत यरूशलेमेला मी माझ्या कोपाचे लक्ष्य करणार नाही.

( 2 इति. 12:5-7 )

दोन्ही कथांमध्ये, नम्र अंतःकरणाने येणारे संकट सौम्य केले.

याचा आपल्यासाठी अर्थ काय

लोक कसा प्रतिसाद देतात त्यानुसार देवाने आशीर्वादासाठी आणि संकटासाठीही आपला मार्ग बदलल्याची अनेक उदाहरणे बायबलमध्ये आहेत. हे आपल्याला आपल्या स्वतःच्या आयुष्याकडे आणि आपल्या सभोवतालच्या लोकांकडे उघड्या डोळ्यांनी पाहण्याचे आमंत्रण देते. कदाचित देव बायबलद्वारे आपल्याशी थेट बोलत असेल. कदाचित तो आपल्याला भेटणाऱ्या परिस्थितींद्वारे अप्रत्यक्षपणे बोलत असेल. काही परिस्थिती आपल्याला काहीतरी शिकवण्यासाठी घडवून आणलेल्या असू शकतात. जर आपण त्यांच्यापासून शिकलो, तर कोणास ठाऊक, पुढे येणाऱ्या कठीण धड्यापासून आपली सुटका होईल.

आणि जेव्हा शिस्त येते, तेव्हा ती प्रेमळ हातातून येते:

5आणि तुम्हास पुत्राप्रमाणे केलेला हा बोध तुम्ही विसरून गेला आहात काय?

माझ्या मुला, प्रभूच्या शिक्षेचा अनादर करू नको,

आणि त्याच्याकडून दोष पदरी पडला असता खचू नको.

6कारण ज्याच्यावर परमेश्वर प्रीती करतो, त्यास तो शिक्षा करतो

आणि ज्यांना तो आपले पुत्र म्हणून स्वीकारतो, त्या प्रत्येकांना तो शिक्षा करतो.

( इब्री. 12:5-6 )

म्हणून आपण निराश होण्याची गरज नाही. भविष्य ही भिंत नाही, तर एक वाट आहे, आणि देवासोबत ती चालण्याचे आपल्याला आमंत्रण आहे.