Mọi sự có được định sẵn không?

Khi đọc về những khó khăn dường như đang đến với nhân loại hay với chính đời mình, ta dễ cảm thấy bất lực, như thể chẳng thể làm gì được. Có người trong chúng ta lặng lẽ kết luận rằng mọi việc trong đời đã được quyết định sẵn và không nỗ lực nào có thể thay đổi. Nhưng thật sự có như vậy không?

Kinh Thánh cho ta thấy một bức tranh dịu dàng hơn. Ngay cả những tai họa chính Đức Chúa Trời đã báo trước, và cả những phước lành Ngài đã hứa, cũng không phải lúc nào cũng được thực hiện đúng như lời đã phán. Thường thì điều đó tùy vào cách con người đáp lại. Hãy xem Đức Chúa Trời đã phán gì với nhà tiên tri Giê-rê-mi:

7Nếu Ta công bố rằng một dân tộc vững chắc hay một vương quốc sẽ bị nhổ, trục xuất, và tiêu diệt, 8nhưng rồi dân tộc hay nước ấy từ bỏ con đường ác, thì Ta sẽ đổi ý về tai họa Ta định giáng trên họ.

( Giê-rê-mi 18:7-8 )

9Nhưng nếu Ta công bố rằng Ta sẽ gây dựng và củng cố18:9 Nt trồng một dân tộc hay một vương quốc, 10nhưng rồi dân tộc đó trở lòng làm ác và không còn vâng lời Ta nữa, thì Ta sẽ đổi ý, không ban phước như Ta dự định.

( Giê-rê-mi 18:9-10 )

Đức Chúa Trời cho biết những lời báo trước của Ngài không phải là một cánh cửa đã khóa. Chúng giống một cuộc trò chuyện cởi mở hơn, trong đó những lựa chọn của chúng ta được lắng nghe.

Một thành đã biết lắng nghe

Ví dụ nổi tiếng nhất là thành Ni-ni-ve. Giô-na mang đến một thông điệp ngắn và đáng sợ, và người dân đã ghi lòng:

4Ngày đầu tiên vào thành, ông tuyên bố với đám đông: “Còn bốn mươi ngày nữa, Ni-ni-ve sẽ bị phá đổ!” 5Người Ni-ni-ve tin sứ điệp của Đức Chúa Trời, nên họ loan báo một cuộc kiêng ăn, và tất cả mọi người từ người cao trọng cho đến người hèn mọn đều mặc bao gai.

7Vua cũng ra một sắc lệnh cho toàn Ni-ni-ve rằng:

“Do lệnh của vua và các quan trưởng quý tộc: Bất luận người hay vật, bất kể bầy bò hay bầy chiên, tất cả đều không được ăn uống. 8Người và vật đều phải mặc bao gai, mọi người phải hết sức cầu khẩn Đức Chúa Trời. Mỗi người phải lìa bỏ con đường gian ác và công việc hung tàn của mình.3:8 Nt của tay mình 9Biết đâu Đức Chúa Trời nhìn lại, đổi ý, ngừng3:9 Nt xây khỏi cơn giận của Ngài và chúng ta được thoát chết.”

( Giô-na 3:4-5,7-9 )

Hãy để ý sự khiêm nhường trong lời của vua: “Biết đâu Đức Chúa Trời lại đổi ý.” Ông không có gì bảo đảm, chỉ có hy vọng. Và hy vọng ấy đã được đáp lại:

10Đức Chúa Trời thấy những việc họ làm và cách họ lìa bỏ đường gian ác, Ngài đổi ý và không giáng tai họa hình phạt như Ngài đã đe dọa.

( Giô-na 3:10 )

Tại sao Đức Chúa Trời cảnh báo chúng ta

Đáng đặt câu hỏi vì sao Đức Chúa Trời lại cảnh báo. Nếu một tai họa không thể tránh khỏi, lời cảnh báo chỉ mang lại nỗi buồn. Nhưng cảnh báo là một lời mời gọi. Qua Giê-rê-mi, Đức Chúa Trời giải bày tấm lòng của chính Ngài:

3Có lẽ chúng sẽ lắng tai và quay lại, lìa bỏ con đường xấu. Rồi Ta sẽ đổi ý, không giáng xuống những hình phạt Ta đã hoạch định vì điều ác chúng đã làm.

( Giê-rê-mi 26:3 )

13Nhưng nếu các người ngưng làm việc ác và vâng theo tiếng phán dạy của Chúa Hằng Hữu, là Đức Chúa Trời của các người, thì Chúa sẽ đổi ý, không giáng các tai họa Ngài đã cảnh báo chống lại các người.

( Giê-rê-mi 26:13 )

Đức Chúa Trời không muốn giáng tai họa. Ngài mong được lắng nghe. Đáng buồn thay, sự nhẫn nại của Ngài không phải lúc nào cũng được đáp lại:

7Ta nghĩ: ‘Chắc hẳn ngươi sẽ kính sợ Ta.

Ngươi sẽ chịu sửa dạy.

Nhà cửa ngươi khỏi bị hủy phá

và tai họa Ta định giáng xuống cho ngươi sẽ bị bãi bỏ.’

Nhưng không, chúng lại dậy sớm để tiếp tục những việc đồi bại.”

( Sô-phô-ni 3:7 )

Các nhà tiên tri cũng được giao một vai trò trong việc này. Họ không ở đó để dọa dẫm người ta, mà để cho họ cơ hội quay lại kịp lúc:

6Khi kèn đã thổi vang trong thành

mà dân chẳng sợ sao?

Tai vạ nào xảy ra trong thành

nếu Chúa Hằng Hữu không gây ra?

7Cũng vậy, Chúa Hằng Hữu Chí Cao không làm một việc gì

mà không tiết lộ cho các đầy tớ Ngài là các tiên tri.

( A-mốt 3:6-7 )

Sự khiêm nhường thay đổi kết cục

Kinh Thánh cho thấy quy luật này ngay cả nơi những người đã đi lạc rất xa. Vua A-háp, một trong những vị vua nhiều rắc rối nhất của Y-sơ-ra-ên, đã hạ mình xuống, và Đức Chúa Trời đã để ý:

27Nghe xong những lời ấy, A-háp liền xé áo, mặc bao bố, kiêng ăn, đắp bao bố khi ngủ, tỏ vẻ hạ mình khiêm tốn.

28Chúa Hằng Hữu phán bảo Ê-li: 29“Con có thấy A-háp tỏ vẻ hạ mình trước mặt Ta không? Vì thế, Ta không giáng họa trong đời nó; nhưng đến đời con nó, Ta sẽ tiêu diệt dòng họ này.”

( 1 Các Vua 21:27-29 )

Điều tương tự đã xảy ra với vua Rô-bô-am và các quan trưởng của Giu-đa:

5Tiên tri Sê-ma-gia yết kiến Rô-bô-am và gặp các lãnh đạo Giu-đa, đang tị nạn tại Giê-ru-sa-lem vì Si-sắc. Sê-ma-gia nói với họ: “Chúa Hằng Hữu phán: Vì các ngươi lìa bỏ Ta, nên Ta cũng lìa bỏ các ngươi vào tay Si-sắc.”

6Vua và các nhà lãnh đạo Ít-ra-ên liền ăn năn và la lên rằng: “Chúa Hằng Hữu là Đấng công minh!”

7Thấy họ hạ mình, Chúa Hằng Hữu liền phán bảo Sê-ma-gia: “Họ đã hạ mình, nên Ta sẽ không tiêu diệt họ. Ta sẽ giải cứu họ một phần. Ta sẽ không dùng quân đội Si-sắc để đổ cơn thịnh nộ Ta trên Giê-ru-sa-lem.

( 2 Sử Ký 12:5-7 )

Trong cả hai câu chuyện, một tấm lòng khiêm nhường đã làm dịu đi điều sắp xảy đến.

Điều này có ý nghĩa gì với chúng ta

Kinh Thánh có nhiều ví dụ về việc Đức Chúa Trời thay đổi hướng đi của Ngài, cả với phước lành lẫn hoạn nạn, tùy theo cách con người đáp lại. Điều này mời gọi chúng ta nhìn vào đời mình và những người quanh ta bằng đôi mắt rộng mở. Có thể Đức Chúa Trời đang phán trực tiếp với chúng ta qua Kinh Thánh. Có thể Ngài đang phán gián tiếp, qua những hoàn cảnh ta gặp. Một số hoàn cảnh có thể được sắp đặt để dạy ta điều gì đó. Nếu học được từ chúng, biết đâu chúng ta sẽ được tránh một bài học nặng nề hơn về sau.

Và khi sự sửa trị đến, nó đến từ một bàn tay yêu thương:

5Anh chị em đã quên lời khuyên nhủ của Chúa, chẳng khác lời cha khuyên con:

“Con ơi, đừng xem thường sự sửa dạy của Chúa,

khi Chúa quở trách, con đừng chán nản.

6Vì Chúa Hằng Hữu sửa dạy người Ngài yêu thương,

và dùng roi vọt sửa trị như con ruột.”12:6 Châm 3:11

( Hê-bơ-rơ 12:5-6 )

Vì vậy, chúng ta không cần tuyệt vọng. Tương lai không phải là bức tường, mà là con đường, và chúng ta được mời bước đi trên đó cùng với Đức Chúa Trời.