Роля гонару і сапраўдная вера
Усе мы хочам адчуваць, што нас паважаюць і цэняць. Гэта натуральна, і менавіта з гэтага вырастае наша самаацэнка. Гонар — блізкі сваяк гэтага жадання. Ён расце, калі мы хочам, каб іншыя заўважылі, што мы зрабілі і кім сталі. Не дзіўна, што Біблія так часта гаворыць пра гонар. Мы звычайна чытаем гэтыя вершы хутка і мяркуем, што яны пра кагосьці іншага. Давайце паглядзім на іх мякчэй і зблізку. Вось тры кароткія вершы, з якіх варта пачаць:
32Калі ты ў задавацтве тваім зрабіў глупства і падумаў ліхое, дык пакладзі руку на вусны;( ВЫСЛОЎІ 30:32 )
5Ён скінуў тых, што жылі на вышыні, высока пастаўлены горад; разваліў яго, абярнуў на зямлю, шпурнуў яго ў пыл.( ІСАІ 26:5 )
17каб адвесьці чалавека ад якой-небудзь задумы і адвесьці ад яго пыху,( ЁВА 33:17 )
Звярніце ўвагу на апошні. Бог «ахоўвае ад гонару», і робіць Ён гэта, зноў і зноў гаворачы з людзьмі, як клапатлівы бацька.
Два віды гонару
У штодзённым жыцці мы ўжываем гэтае слова ў двух сэнсах. Адзін — крытычны: «гэты чалавек быў занадта ганарлівы, каб дапамагчы». Другі — цёплы: «Малайчына, я так табой ганаруся!» Другі сэнс часты ў сем'ях, дзе бацькі падбадзёрваюць дзяцей ісці наперад і расці. Вось звычайныя вызначэнні:
- Пачуццё глыбокай радасці або задавальнення ад уласных дасягненняў, ад дасягненняў тых, з кім чалавек цесна звязаны, або ад якасцей ці маёмасці, якімі шырока захапляюцца.
- Усведамленне ўласнай годнасці.
Радавацца поспеху дзіцяці — добра, і нічога ў Бібліі не перашкаджае гэтаму. Біблія папярэджвае пра пэўны від гонару: перакананне, што «я зрабіў гэта сам і мне нікога не трэба». Гэта гонар, які спадзяецца на нас саміх, а не на Бога і на іншых людзей:
10Ад пыхі паходзіць разлад, а ў тых, што раяцца, - мудрасьць.( ВЫСЛОЎІ 13:10 )
Што кажа Бог пра такі гонар
Вершы ніжэй апісваюць, як рэагуе Бог. Звярніце ўвагу: тут больш гаворка пра адлегласць, чым пра пакаранне. Калі мы спадзяёмся толькі на сябе, мы пакідаем для Яго мала месца:
12Там яны лямантуюць, і Ён не адказвае ім, з прычыны гонару ліхіх людзей.( ЁВА 35:12 )
28Людзей прыгнечаных Ты ратуеш і позіркам Сваім прыніжаеш пыхлівых.( 2 ЦАРСТВАЎ 22:28 )
6Высокі Гасподзь: і пакорнага бачыць, і гардзея здалёк пазнае.( ПСАЛТЫР 137:6 )
Апостал Якаў тлумачыць, чаму Бог супраціўляецца гонару: таму што Ён хоча даць нам больш.
6Але тым большую дае мілату; таму і сказана: «Бог гордым супрацівіцца, а пакорным дае мілату».( ЯКАВА 4:6 )
Цар, які сказаў: «Я гэта зрабіў»
Перш чым рабіць якія-небудзь высновы, паглядзім на адну гісторыю. Навухаданосар быў магутным царом Вавілона. Яму прысніўся трывожны сон, і прарок Данііл патлумачыў, што Бог дае яму перасцярогу. Данііл дадаў з любоўю заклік:
24Таму, цару, хай будзе даспадобы табе парада мая: акупі грахі твае праўдаю і твае правіны мілажалем да бедных; вось, чым можа падоўжыцца мір твой».( ДАНІІЛА 4:24 )
Прайшоў цэлы год — год цярплівасці. А потым аднойчы, углядаючыся ў свой горад, цар сказаў:
27цар сказаў: «ці ня гэта велічны Вавілон, які пабудаваў я домам царства моцай маёй магутнасьці і на славу маёй велічы!»( ДАНІІЛА 4:27 )
Перасцярога споўнілася амаль адразу:
28Яшчэ гэтыя словы былі на вуснах у цара, калі быў зь неба голас: «табе кажуць, цару Навухаданосар: царства адышло ад цябе!29І адлучаць цябе ад людзей, і будзе пражываньне тваё з польнай зьвярыною; травою карміцьмуць цябе, як вала, і сем часінаў пройдуць над табою, аж пакуль ня ўведаеш, што Ўсявышні валадарыць над царствам чалавечым і дае яго, каму хоча!»( ДАНІІЛА 4:28-29 )
Навухаданосар страціў усё, чым ганарыўся. Але паглядзіце, чым завяршаецца гісторыя. Пасля гэтага часу ён падняў вочы і зразумеў, хто стаяў за яго дасягненнямі:
31А як скончыліся тыя дні, я, Навухаданосар, узьвёў вочы мае да неба, і мой розум вярнуўся да мяне; і дабраславіў я Ўсявышняга, пахваліў і праславіў Вечнаіснага, валадарства Якога - валадарства вечнае і царства Якога - у роды і роды.32І ўсе жывыя на зямлі ня значаць нічога; па волі Сваёй Ён чыніць як у нябесным войску, так і сярод жывых на зямлі, і няма нікога, хто мог бы ўсупрацівіцца Ягонай руцэ і сказаць Яму: што Ты зрабіў?34Цяпер я, Навухаданосар, слаўлю, узношу і вялічаю Цара Нябеснага, у Якога ўсе дзеі ў ісьціне і шляхі праведныя, і Які Мае сілу ўпакорыць тых, якія ходзяць ганарыста».( ДАНІІЛА 4:31-32,34 )
Цар засвоіў каштоўны ўрок, і яго годнасць была вернута. Магчыма, мы можам засвоіць той самы ўрок мякчэй, проста разважаючы над яго гісторыяй.
А як наконт нашых уласных намаганняў?
Большасць з нас не цары. Але мы часта кажам: «Я пабудаваў гэты дом уласнымі рукамі», «Я заснаваў гэтую кампанію» або «Я выйграў гэтую гонку». Хіба не справядліва ганарыцца, калі мы шмат папрацавалі над чымсьці важным для нас — добрай працай, моцнай сям'ёй або гонкай?
Вядома, намаганні маюць значэнне. Але мудры аўтар Эклезіяста заўважыў нешта пра жыццё, якім яно выглядае з нашага боку: вынікі залежаць не толькі ад нашага майстэрства і намаганняў.
11І зноў я пабачыў пад сонцам, што ня ўвішным пасьпяховы бег дастаецца, не адважным - перамога, ня мудрым - хлеб, і не ў разумных - багацьце, і ня ўмельцам - прыхільнасьць, а ад пары й нагоды залежаць яны.( ЭКЛЕЗІЯСТА 9:11 )
Поспех ніколі не бывае цалкам у нашых руках. І Ісус дадае суцяшальную думку. Нават самыя драбнюткія дэталі жыцця не мінаюць Бацькавай увагі:
29Ці ж ня дзьве маленькія птушкі прадаюцца за асарый? І ніводная зь іх не ўпадзе на зямлю бяз волі Айца вашага;( МАЦЬВЕЯ 10:29 )
Дык ці азначае гэта, што нашы дасягненні насамрэч не нашы? Ісус адказвае вобразам вінаграднай лазы і яе галінак. Галінка не стварае сваё жыццё сама. Яна атрымлівае яго ад лазы, і плод расце з гэтай повязі. Ён паўтарае адну і тую ж думку двойчы, крыху іншымі словамі, каб мы не прапусцілі яе:
4Заставайцеся ўва Мне, і Я ў вас. Як галіна ня можа радзіць плоду сама сабою, калі ня будзе на лазе, так і вы, калі ня будзеце ўва Мне.( ЯНА 15:4 )
5Я - Лаза, а вы галіны; хто застаецца ўва Мне, і Я ў ім, той родзіць многа плоду, бо безь Мяне ня можаце рабіць нічога.( ЯНА 15:5 )
Гэта не для таго, каб нашы намаганні здаваліся нязначнымі. Гэта значыць, што нашы здольнасці, ідэі і сіла — дары. Біблія кажа пра гэта проста:
17і каб ты не сказаў у сэрцы тваім: «мая сіла і моц рукі маёй прыдбалі мне багацьце гэтае»,18але каб памятаў Госпада, Бога твайго, бо Ён дае табе сілу набываць багацьце, каб выканаць, як сёньня, запавет Свой, які Ён прысягаю зацьвердзіў бацькам тваім.( ДРУГІ ЗАКОН 8:17-18 )
Вера: абапірацца на Бога
Гонар кажа: «Я зрабіў гэта сам». Вера кажа: «Дзякуй, я не змог бы зрабіць гэта без Цябе». Вера — гэта давер, а давер мякка заступае месца самаспадзявання:
5Спадзявайся на Госпада ўсім сэрцам тваім і не кладзі надзеі на розум твой.6На ўсіх дарогах тваіх спазнавай Яго, і Ён выпрастуе шляхі твае.( ВЫСЛОЎІ 3:5-6 )
Яна таксама заступае месца трывогі. Калі мы перастаём несці ўсё самотна, мы знаходзім спакой, які нас здзіўляе:
6Ня турбуйцеся ні пра што, а заўсёды ў малітве і прашэньні з падзякаваньнем адкрывайце свае жаданьні Богу, -( ПІЛІПЯНАЎ 4:6 )
І яна дае нам новы спосаб радавацца. Мы свабодныя радавацца нашай працы і дзяліцца заслугай:
31Дык жа, ці ясьце, ці п'яце, ці (іншае) што робіце, усё рабеце на славу Божую.( 1 КАРЫНФЯНАЎ 10:31 )
31каб было, як напісана: «хто хваліцца, хваліся Госпадам».( 1 КАРЫНФЯНАЎ 1:31 )
Дык давайце прымем свае межы без сораму і суцешымся, ведаючы, што можам абапірацца на Ісуса. Ён ідзе з намі праз кожную цяжкасць. Калі гонар шэпча, што мы мусім усё рабіць самі, мы можам адказаць: ёсць Той, каму мы можам давяраць.