Vai trò của sự kiêu ngạo và đức tin chân thật
Tất cả chúng ta đều muốn được tôn trọng và coi trọng. Điều này rất tự nhiên, và là gốc rễ của lòng tự trọng. Kiêu ngạo là người họ hàng gần của mong muốn ấy. Nó lớn lên khi chúng ta muốn người khác để ý đến những gì mình đã làm và con người mình đã trở thành. Không có gì lạ khi Kinh Thánh nói về sự kiêu ngạo thường xuyên đến vậy. Chúng ta hay đọc lướt những câu ấy và nghĩ rằng chúng nói về người khác. Hãy cùng nhìn gần hơn và nhẹ nhàng hơn. Đây là ba câu ngắn để bắt đầu:
32Nếu con vì ngu dại mà tự kiêu hoặc mưu đồ việc ác,phải biết xấu hổ, lấy tay che miệng lại.( Châm Ngôn 30:32 )
5Chúa hạ thấp những kẻ cao ngạovà triệt hạ thành nguy nga.Ngài sẽ sang bằng và ném xuống cát bụi.( Y-sai 26:5 )
17Ngài khiến người quay lưng khỏi điều ác;Ngài giữ họ khỏi thói kiêu căng.( Gióp 33:17 )
Hãy chú ý câu cuối. Đức Chúa Trời “giữ họ khỏi sự kiêu ngạo”, và Ngài làm điều đó bằng cách phán với con người hết lần này đến lần khác, như một người cha người mẹ đầy quan tâm.
Hai loại kiêu hãnh
Trong đời sống hằng ngày, chúng ta dùng từ này theo hai nghĩa. Một nghĩa mang tính chê trách: “người này quá kiêu ngạo nên không chịu giúp.” Nghĩa kia thì ấm áp: “Giỏi lắm, mẹ tự hào về con!” Nghĩa thứ hai thường thấy trong gia đình, nơi cha mẹ khích lệ con cái tiếp tục cố gắng và trưởng thành. Đây là những định nghĩa thông thường:
- Cảm giác vui sướng và hài lòng sâu sắc có được từ thành tựu của chính mình, thành tựu của những người thân thiết với mình, hoặc từ những phẩm chất hay tài sản được nhiều người ngưỡng mộ.
- Ý thức về phẩm giá của chính mình.
Vui mừng trước thành công của con cái là điều tốt, và Kinh Thánh không hề ngăn cấm điều đó. Điều Kinh Thánh cảnh báo là một loại kiêu ngạo đặc biệt: niềm tin rằng “tôi tự làm được điều này, và tôi không cần ai cả.” Đó là sự kiêu ngạo chỉ dựa vào bản thân thay vì dựa vào Đức Chúa Trời và người khác:
10Tính kiêu căng chỉ sinh ra tranh chấp;nhưng ai khiêm tốn phục thiện mới là khôn ngoan.( Châm Ngôn 13:10 )
Đức Chúa Trời phán gì về loại kiêu ngạo này
Những câu dưới đây cho biết Đức Chúa Trời đáp lại thế nào. Hãy để ý rằng đó là chuyện về khoảng cách nhiều hơn là hình phạt. Khi chỉ nương cậy vào chính mình, chúng ta chừa rất ít chỗ cho Ngài:
12Khi họ kêu cứu, Đức Chúa Trời không đáp lạivì lòng kiêu căng ngạo mạn của họ.( Gióp 35:12 )
28Chúa cứu vớt nhân dân khốn khổ,nhưng hình phạt những kẻ kiêu căng.( 2 Sa-mu-ên 22:28 )
6Dù Chúa Hằng Hữu cao cả, Ngài vẫn đoái thương người hèn mọn,nhưng ai kiêu ngạo, Chúa liền tránh xa.( Thi Thiên 138:6 )
Sứ đồ Gia-cơ giải thích vì sao Đức Chúa Trời chống cự sự kiêu ngạo: vì Ngài muốn ban cho chúng ta nhiều hơn.
6Chính Ngài ban thêm sức lực cho chúng ta để chống lại những ham muốn xấu xa. Như Thánh Kinh đã chép:“Đức Chúa Trời ban sức mạnh cho người khiêm tốn,nhưng chống cự người kiêu căng.”4:6 Châm 3:34( Gia-cơ 4:6 )
Một vị vua đã nói: “Chính ta đã làm điều này”
Trước khi rút ra kết luận nào, hãy xem một câu chuyện. Nê-bu-cát-nết-sa là vua quyền thế của Ba-by-lôn. Ông có một giấc mơ đáng lo, và tiên tri Đa-ni-ên giải thích rằng Đức Chúa Trời đang cảnh báo ông. Đa-ni-ên thêm vào một lời khuyên đầy yêu thương:
27Vì thế, muôn tâu, xin vua vui lòng nghe tôi trình bày: Xin vua xét xử cho công bằng, thi hành sự công chính và tỏ lòng thương xót người nghèo khổ để đoái công chuộc tội, may ra thời vận của vua còn có thể kéo dài thêm một thời gian nữa.’”( Đa-ni-ên 4:27 )
Trọn một năm trôi qua, một năm kiên nhẫn. Rồi một ngày kia, khi nhà vua nhìn ra thành phố của mình, ông nói:
30vua kiêu hãnh tuyên bố: Đây, Ba-by-lôn vĩ đại! Với sức mạnh và quyền lực ta, ta đã xây dựng nó thành thủ đô đế quốc, để biểu dương vinh quang của uy nghi ta.( Đa-ni-ên 4:30 )
Lời cảnh báo ứng nghiệm gần như ngay lập tức:
31Vua chưa dứt lời, bỗng nghe tiếng phán từ trời: ‘Này, Nê-bu-cát-nết-sa, ta báo cho ngươi biết, ngươi đã bị truất phế! 32Ngươi sẽ bị xã hội loài người khai trừ và sẽ sống chung với thú vật ngoài đồng. Ngươi buộc phải ăn cỏ như bò và chịu đựng hình phạt suốt bảy kỳ, cho đến khi ngươi nhận biết rằng Đấng Chí Cao tể trị trên thế giới loài người và Ngài muốn giao chính quyền cho ai tùy ý.’( Đa-ni-ên 4:31-32 )
Nê-bu-cát-nết-sa mất hết những gì ông từng tự hào. Nhưng hãy xem câu chuyện kết thúc thế nào. Sau thời gian ấy, ông ngước mắt lên và hiểu ra ai đứng sau những thành tựu của mình:
34Bảy năm sau, tính đúng từng ngày, ta, Nê-bu-cát-nết-sa, ngước mắt nhìn lên trời cầu cứu. Trí khôn ta bình phục và ta ca ngợi Đấng Chí Cao và tôn vinh Đấng sống đời đời.Ngài tể trị mãi mãi,4:34 Nt từ đời này sang đời kiavương quốc Ngài tồn tại đời đời.35Đem so với Chúa,tất cả nhân loại trên thế giới chỉ là con số không.Chúa hành động theo ý muốn Ngàiđối với muôn triệu ngôi sao trên trời,cũng như đối với loài người đông đảo dưới đất.Không ai có quyền ngăn chặn và chất vấn Ngài:‘Chúa làm việc đó để làm gì?’37Bây giờ, ta, Nê-bu-cát-nết-sa xin ca ngợi, tán dương, và tôn vinh Vua Trời! Công việc Ngài đều chân thật, đường lối Ngài đều công chính, người nào kiêu căng sẽ bị Ngài hạ xuống.”( Đa-ni-ên 4:34-35,37 )
Nhà vua học được một bài học quý giá, và danh dự của ông được phục hồi. Có lẽ chúng ta có thể học bài học ấy một cách nhẹ nhàng hơn, chỉ cần suy ngẫm về câu chuyện của ông.
Còn nỗ lực của chính chúng ta thì sao?
Hầu hết chúng ta không phải là vua. Nhưng chúng ta thường nói: “Tôi tự tay xây ngôi nhà này,” “Tôi đã lập công ty này,” hay “Tôi đã thắng cuộc đua này.” Chẳng phải việc cảm thấy tự hào là chính đáng khi ta đã làm việc chăm chỉ cho điều quan trọng với mình, như một công việc tốt, một gia đình vững mạnh hay một cuộc đua sao?
Dĩ nhiên nỗ lực rất quan trọng. Nhưng tác giả khôn ngoan của sách Truyền đạo đã nhận ra một điều về cuộc sống như nó hiện ra từ phía chúng ta: kết quả không chỉ phụ thuộc vào kỹ năng và nỗ lực của ta.
11Tôi lại quan sát các việc khác xảy ra dưới mặt trời. Không phải lúc nào người chạy nhanh nhất cũng thắng cuộc đua, và người mạnh mẽ nhất cũng thắng trận. Cũng không phải người khôn ngoan luôn no đủ, và người giỏi luôn giàu có. Người trí thức cũng không mãi đắc dụng. Vì thời thế và cơ hội xảy đến cho mọi người.( Truyền Đạo 9:11 )
Thành công không bao giờ hoàn toàn nằm trong tay chúng ta. Và Chúa Giê-xu thêm một ý đầy an ủi. Ngay cả những chi tiết nhỏ nhất của cuộc sống cũng không thoát khỏi sự chú ý của Cha:
29Hai con chim sẻ chỉ bán một xu, nhưng nếu Cha các con không cho phép, chẳng một con nào rơi xuống đất.( Ma-thi-ơ 10:29 )
Vậy có phải những thành tựu của chúng ta không thật sự là của chúng ta? Chúa Giê-xu trả lời bằng hình ảnh cây nho và các nhánh. Nhánh không tự tạo ra sự sống cho mình. Nó nhận sự sống từ cây nho, và trái mọc lên từ mối liên kết ấy. Ngài lặp lại cùng một ý hai lần, bằng những lời hơi khác nhau, để chúng ta không bỏ sót:
4Các con cứ sống trong Ta, Ta sẽ sống trong các con luôn. Cành nho không thể ra trái khi lìa thân cây; cũng vậy các con không thể tự kết quả một khi lìa khỏi Ta.( Giăng 15:4 )
5Phải, Ta là cây nho, các con là cành. Người nào sống trong Ta và được Ta sống trong lòng sẽ kết quả dồi dào, vì ngoài Ta các con chẳng làm chi được.( Giăng 15:5 )
Điều này không nhằm làm cho nỗ lực của chúng ta trở nên nhỏ bé. Nó có nghĩa là khả năng, ý tưởng và sức lực của chúng ta đều là món quà. Kinh Thánh nói điều này rất rõ:
17Vậy, phải cẩn thận, đừng thầm nghĩ: ‘Nhờ trí khôn và sức mạnh của ta, ta đã tạo dựng cơ nghiệp này.’ 18Nhưng phải tưởng nhớ Chúa Hằng Hữu, Đức Chúa Trời của anh em, Đấng đã cho anh em trí khôn, sức mạnh để tạo dựng cơ đồ, Ngài làm điều này để thực hiện lời hứa với tổ tiên ta.( Phục Truyền Luật Lệ Ký 8:17-18 )
Đức tin: nương dựa nơi Đức Chúa Trời
Kiêu ngạo nói: “Tôi tự làm điều này.” Đức tin nói: “Cảm ơn Ngài, không có Ngài con không thể làm được.” Đức tin là sự tin cậy, và sự tin cậy nhẹ nhàng thay thế cho sự tự dựa vào mình:
5Hãy hết lòng tin cậy Chúa Hằng Hữu;đừng nương vào sự hiểu biết của riêng con.6Trong các việc làm của con, hãy cầu xin Ngài,và Ngài sẽ hướng dẫn con trong các nẻo con đi.( Châm Ngôn 3:5-6 )
Nó cũng thay thế cho lo lắng. Khi thôi gánh mọi thứ một mình, chúng ta tìm được một sự bình an làm ta ngạc nhiên:
6Đừng lo lắng chi cả, nhưng trong mọi việc hãy cầu nguyện, nài xin và cảm tạ trong khi trình bày các nhu cầu của mình cho Đức Chúa Trời.( Phi-líp 4:6 )
Và nó cho chúng ta một cách mới để vui mừng. Chúng ta được tự do vui về công việc của mình và chia sẻ công lao:
31Vậy, khi anh chị em ăn hay uống, hay làm bất cứ việc gì, anh chị em phải nhắm mục đích vinh quang của Đức Chúa Trời.( 1 Cô-rinh-tô 10:31 )
31Như lời Thánh Kinh đã viết: “Ai khoe khoang, hãy khoe khoang những việc Chúa Hằng Hữu làm cho mình.”1:31 Giê 9:24( 1 Cô-rinh-tô 1:31 )
Vậy hãy chấp nhận giới hạn của mình mà không hổ thẹn, và được an ủi khi biết rằng chúng ta có thể nương dựa nơi Chúa Giê-xu. Ngài đồng hành cùng chúng ta qua mọi khó khăn. Khi kiêu ngạo thì thầm rằng ta phải tự làm tất cả, chúng ta có thể đáp: có một Đấng mà chúng ta có thể tin cậy.
Copyright © 1982, 1987, 1994, 2005, 2015 by Biblica, Inc.
Used by permission. All rights reserved worldwide.