मुख्य सामग्रीमा जानुहोस्

अहङ्कारको भूमिका र साँचो विश्‍वास

एक जना मानिस फल्दो-फुल्दो अंगुरको लहराबाट झुन्डिएको अंगुरको झुप्पालाई नम्रतापूर्वक आश्चर्यचकित भएर हेरिरहेका छन्। साँचो विश्वास र आत्मिक फलदायकता हाम्रा आफ्नै उपलब्धि वा घमण्डबाट होइन, परमेश्वरसँगको हाम्रो सम्बन्धबाट आउँछ भन्ने येशूको शिक्षालाई यसले जनाउँछ।

हामी सबैले आदर र कदर पाउन चाहन्छौँ। यो स्वाभाविक हो, र यही हाम्रो आत्मसम्मानको जरा हो। अहङ्कार यस इच्छाको नजिकको नातेदार हो। हामीले के गर्‍यौँ र हामी के बन्यौँ भन्ने कुरा अरूले देखून् भन्ने चाहना हुँदा यो बढ्छ। बाइबलले अहङ्कारबारे यति धेरै पटक बोल्नु अचम्मको कुरा होइन। हामी ती पदहरू हतारमा पढ्छौँ र ती अरू कसैबारे हुन् भन्ठान्छौँ। आउनुहोस्, अलि नरम र नजिकबाट हेरौँ। सुरुमा यी तीनवटा छोटा पदहरू:

“तिमी मूर्ख भएर आफूलाई उच्‍च पार्‍यौ भने, अथवा तिमीले दुष्‍ट युक्ति रच्यौ भने, तिम्रो मुखमाथि हात राख!
( हितोपदेश 30:32 )
उहाँले उच्‍चमा बस्‍नेहरूलाई नम्र तुल्याउनुहुन्छ, उहाँले विशाल सहरलाई तल खसाल्नुहुन्छ; उहाँले त्यसलाई जमिनमा मिलाइदिनुहुन्छ, र धुलोमा फालिदिनुहुन्छ।
( यशैया 26:5 )
मानिसहरूलाई गलत काम गर्नदेखि फर्काउन र तिनीहरूलाई घमण्डदेखि टाढा राख्न,
( इयोब 33:17 )

अन्तिम पद ध्यान दिनुहोस्। परमेश्‍वरले तिनीहरूलाई "अहङ्कारबाट टाढा राख्नुहुन्छ", र हेरचाह गर्ने आमाबाबुले जस्तै मानिसहरूसँग बारम्बार बोलेर उहाँले यो गर्नुहुन्छ।

दुई प्रकारका अहङ्कार

दैनिक जीवनमा हामी यो शब्द दुई तरिकाले प्रयोग गर्छौँ। एउटा आलोचनात्मक छ: "यो मान्छे मद्दत गर्नै नसक्ने गरी घमण्डी थियो।" अर्को स्नेहपूर्ण छ: "शाबास, मलाई तिमीमाथि गर्व छ!" दोस्रो प्रकार परिवारहरूमा सामान्य छ, जहाँ आमाबाबुले छोराछोरीलाई अघि बढ्न र हुर्कन प्रोत्साहन दिन्छन्। सामान्य परिभाषाहरू यी हुन्:

  1. आफ्नै उपलब्धिबाट, आफूसँग नजिकको सम्बन्ध भएका मानिसहरूको उपलब्धिबाट, वा व्यापक रूपमा प्रशंसा गरिने गुण वा सम्पत्तिबाट प्राप्त हुने गहिरो आनन्द वा सन्तुष्टिको भावना।
  2. आफ्नो मर्यादाको चेतना।

छोराछोरीको सफलतामा खुसी हुनु असल कुरा हो, र बाइबलमा यसलाई निरुत्साहित गरिएको छैन। बाइबलले चेतावनी दिने कुरा एक विशेष प्रकारको अहङ्कार हो: "मैले यो आफैँ गरेँ, र मलाई कसैको आवश्यकता छैन" भन्ने विश्‍वास। यो परमेश्‍वर र अरूमा भर पर्नुको सट्टा आफैँमा भर पर्ने अहङ्कार हो:

अहङ्कारले झगडा मात्र उब्जाउँछ; तर सरसल्‍लाह लिनेहरूले बुद्धि पाइन्छ।
( हितोपदेश 13:10 )

यस्तो अहङ्कारबारे परमेश्‍वर के भन्नुहुन्छ

तलका पदहरूले परमेश्‍वरले कसरी प्रतिक्रिया दिनुहुन्छ भन्ने वर्णन गर्छन्। यो दण्डभन्दा बढी दूरीको कुरा हो भन्ने ध्यान दिनुहोस्। हामी आफैँमा मात्र भर पर्दा हामी उहाँका लागि थोरै ठाउँ छोड्छौँ:

दुष्‍ट मानिसहरूको घमण्डको कारण उनीहरूले पुकार गर्दा उहाँले जवाफ दिनुहुन्‍न।
( इयोब 35:12 )
तपाईं नम्रहरूलाई बचाउनुहुन्छ; तर जसका आँखामा अहङ्कार छ, तिनीहरूलाई होच्याउनुहुन्छ।
( 2 शमूएल 22:28 )
याहवेह उच्‍चमा हुनुभए तापनि उहाँले नम्रहरूमाथि दयाले हेर्नुहुन्छ; तर अहङ्कारीहरूलाई भने उहाँले टाढैबाट चिन्‍नुहुन्छ।
( भजनसंग्रह 138:6 )

प्रेरित याकूबले परमेश्‍वरले अहङ्कारको विरोध किन गर्नुहुन्छ भनी बुझाउँछन्: किनभने उहाँ हामीलाई अझ धेरै दिन चाहनुहुन्छ।

तर उहाँले हामीलाई अझ बढी अनुग्रह गर्नुहुन्छ। यसकारण पवित्र धर्मशास्त्रमा लेखिएको छ: “परमेश्‍वरले अहङ्कारीहरूको विरोध गर्नुहुन्छ, तर नम्रहरूलाई अनुग्रह दिनुहुन्छ।”
( याकोब 4:6 )

"मैले यो गरेँ" भन्ने एक राजा

कुनै निष्कर्षमा पुग्नुअघि, आउनुहोस् एउटा कथा हेरौँ। नबूकदनेसर बेबिलोनका शक्तिशाली राजा थिए। उनले एउटा चिन्ताजनक सपना देखे, र अगमवक्ता दानियलले परमेश्‍वरले उनलाई चेतावनी दिँदै हुनुहुन्छ भनी बुझाए। दानियलले एउटा प्रेमपूर्ण अनुरोध पनि थपे:

यसकारण हे महाराजा, कृपया मेरो सल्‍लाह मान्‍नुहोस्: जे ठिक र न्यायसङ्गत छ, त्यही गरेर हजुरले आफ्ना पापहरू त्यागिदिनुहोस्; अनि अत्याचारमा परेकाहरूप्रति दयालु भएर हजुरले आफ्नो दुष्‍टता त्यागिदिनुहोस्। हुन सक्छ त्यसपछि हजुरको समृद्धि रहिरहनेछ।
( दानिएल 4:27 )

पूरा एक वर्ष बित्यो, धैर्यको एक वर्ष। त्यसपछि एक दिन राजाले आफ्नो सहरतिर हेर्दै भने:

तब तिनले भने, “हेर, के मैले राजकीय वासस्थानको रूपमा मेरो महान् शक्तिद्वारा मेरै ऐश्‍वर्य र कीर्तिका निम्ति मैले बनाएको महान् बेबिलोन यही होइन र?”
( दानिएल 4:30 )

चेतावनी लगभग तुरुन्तै सत्य भयो:

यी शब्दहरू राजाले बोलिसक्दानसक्दै स्वर्गबाट एउटा आवाज आयो, “राजा नबूकदनेसर, तेरो निम्ति यस्तो उर्दी छ, अब मैले तेरो राजकीय अधिकार तँबाट खोसेको छु। तँ मानिसहरूबाट धपाइनेछस्, र जङ्गली जनावरहरूसित बस्‍नेछस्; तैँले गाईबस्तुले झैँ घाँस खानेछस्। सर्वोच्‍च परमेश्‍वर नै पृथ्वीका मानिसहरूका सबै राज्यहरूमाथि सार्वभौम हुनुहुन्छ, र उहाँले आफूले इच्छा लागेका जोसुकैलाई पनि ती राज्य दिन सक्नुहुन्छ भनेर तैँले स्वीकार नगरेसम्म सात काल बितिजानेछन्।”
( दानिएल 4:31-32 )

नबूकदनेसरले आफूले घमण्ड गरेका सबै कुरा गुमाए। तर कथा कसरी टुङ्गिन्छ हेर्नुहोस्। यस समयपछि उनले माथि हेरे, र आफ्ना उपलब्धिहरूको पछाडि को हुनुहुन्छ भन्ने बुझे:

त्यस सात कालको अन्त्यमा, म नबूकदनेसरले मेरा आँखा स्वर्गतिर उठाएँ, तब मेरो समझ पहिलेजस्तै स्वस्थ र ठिक भयो। तब मैले सर्वोच्‍च परमेश्‍वरको प्रशंसा गरेँ; मैले सदासर्वदै रहनुहुने परमेश्‍वरलाई आदर र महिमा दिएँ। उहाँको राज्य अनन्तको राज्य हो; उहाँको राज्य पुस्तादेखि पुस्तौँसम्म रहिरहन्छ। पृथ्वीका सबै मानिसहरू उहाँको सामु तुच्छ गनिन्छन्। स्वर्गका स्वर्गदूतहरूसँग र पृथ्वीका मानिसहरूसँग उहाँले आफ्नो इच्छा लागेअनुसार गर्नुहुन्छ। उहाँका हात कसैले पनि रोक्न सक्दैन, न त कसैले उहाँलाई यसरी भन्‍न सक्छ, “तपाईंले के गर्नुभएको?” अहिले म, नबूकदनेसरले स्वर्गको राजालाई प्रशंसा दिन्छु, उच्‍च पार्छु र महिमा दिन्छु; किनकि उहाँले गर्नुहुने सबै कुरा ठिक छन्, र उहाँका सबै मार्गहरू न्यायसङ्गत छन्। अनि उहाँले घमण्ड गरेर हिँड्नेहरूलाई नम्र तुल्याउन सक्नुहुन्छ।
( दानिएल 4:34-35,37 )

राजाले एउटा मूल्यवान् पाठ सिके, र उनको सम्मान फर्कियो। सायद उनको कथाबारे मनन गरेर नै हामी त्यही पाठ अझ नरम तरिकाले सिक्न सक्छौँ।

हाम्रो आफ्नै प्रयासबारे के?

हामी धेरैजसो राजा होइनौँ। तर हामी प्रायः भन्छौँ, "यो घर मैले आफ्नै हातले बनाएँ," "यो कम्पनी मैले सुरु गरेँ," वा "यो दौड मैले जितेँ।" असल जागिर, बलियो परिवार वा दौड जस्तो हाम्रा लागि महत्त्वपूर्ण कुरामा कडा मेहनत गरेपछि गर्व महसुस गर्नु उचित होइन र?

अवश्य पनि प्रयासको महत्त्व छ। तर सभोपदेशकका बुद्धिमान् लेखकले हाम्रो आफ्नो दृष्टिबाट देखिने जीवनबारे एउटा कुरा याद गरे: नतिजा हाम्रो सीप र प्रयासमा मात्र भर पर्दैन।

मैले सूर्यमुनि अर्को एउटा कुरा देखेको छु: न त दौड चाँडो दगुर्नेको निम्ति हुन्छ, अथवा न त युद्ध बलियाका निम्ति नै हुन्छ, न बुद्धिमान्‌ले भोजन पाउँछ; न त प्रतिभाशालीले धनसम्पत्ति; वा ज्ञानी पुरुषले कृपादृष्‍टि नै पाउँछ; तर ती सबै जनाले समय र मौका पाउँदछन्।
( उपदेशक 9:11 )

सफलता कहिल्यै पूर्ण रूपमा हाम्रो हातमा हुँदैन। अनि येशूले एउटा सान्त्वनादायी विचार थप्नुहुन्छ। जीवनका सबैभन्दा सानो कुराहरू पनि पिताको नजरबाट उम्कँदैनन्:

के एक पैसामा दुई भँगेरा बिक्दैनन्? तापनि तीमध्ये तिमीहरूका पिताको इच्छाविना एउटा पनि भुइँमा खस्दैन।
( मत्ती 10:29 )

त्यसो भए के हाम्रा उपलब्धिहरू साँच्चै हाम्रा होइनन् भन्ने हो? येशूले दाखको बोट र त्यसका हाँगाहरूको चित्र प्रयोग गरेर जवाफ दिनुहुन्छ। हाँगाले आफ्नो जीवन आफैँ बनाउँदैन। यसले बोटबाट पाउँछ, र त्यो जोडाइबाट फल फल्छ। हामीले नचुकाऊँ भनेर उहाँले त्यही कुरा अलि फरक शब्दमा दुई पटक दोहोर्‍याउनुहुन्छ:

ममा रहो, र म तिमीहरूमा रहनेछु। कुनै पनि हाँगा दाखको बोटमा रहिरहेन भने आफैँ फल फलाउन सक्दैन। त्यसै गरी ममा रहिरहेनौ भने तिमीहरूले पनि फल फलाउन सक्दैनौ।
( यूहन्‍ना 15:4 )
“दाखको बोट म नै हुँ; अनि तिमीहरू हाँगाहरू हौ। यदि कुनै मानिस ममा रहन्छ, र म त्यसमा रहन्छु भने त्यसले धेरै फल फलाउँछ। मबाट अलग रहेर तिमीहरूले केही गर्न सक्दैनौ।
( यूहन्‍ना 15:5 )

यसले हाम्रो प्रयासलाई सानो देखाउन खोजेको होइन। यसको अर्थ हाम्रा क्षमता, विचार र शक्ति उपहार हुन्। बाइबलले यो स्पष्टसँग भन्छ:

तिमीहरूले आफ्नो मनमा सोचौला, “मेरा आफ्ना हातका शक्ति र मेरा हातका बलले आफ्ना निम्ति यो धन कमाएको हुँ।” तर याहवेह तिमीहरूका परमेश्‍वरलाई स्मरण गर; किनकि उहाँले नै तिमीहरूलाई धन कमाउने क्षमता दिनुभएको छ। अनि उहाँले तिमीहरूका पुर्खाहरूसँग शपथद्वारा गर्नुभएको करार निश्‍चित गर्नुहुन्छ, जसरी आजको दिनसम्म गर्नुभएको छ।
( व्यवस्था 8:17-18 )

विश्‍वास: परमेश्‍वरमा अडेस लाग्नु

अहङ्कारले भन्छ, "मैले यो एक्लै गरेँ।" विश्‍वासले भन्छ, "धन्यवाद, तपाईँ बिना मैले यो गर्न सक्ने थिइनँ।" विश्‍वास भरोसा हो, र भरोसाले नरम रूपमा आत्मनिर्भरताको ठाउँ लिन्छ:

तिम्रो सम्पूर्ण हृदयले याहवेहमाथि भरोसा राख र तिम्रो आफ्नै समझशक्तिमाथि भर नपर! आफ्ना सबै मार्गहरू उहाँलाई सुम्प, र उहाँले तिम्रा मार्गहरू सीधा तुल्याइदिनुहुनेछ।
( हितोपदेश 3:5-6 )

यसले चिन्ताको ठाउँ पनि लिन्छ। सबै कुरा एक्लै बोक्न छोडेपछि हामीले अचम्म लाग्ने शान्ति पाउँछौँ:

कुनै पनि कुराको निम्ति चिन्तित नहोओ, तर हरेक अवस्थामा प्रार्थना र अन्तर्बिन्तीद्वारा धन्यवादसाथ तिमीहरूको माग परमेश्‍वरमा जाहेर गरिऊन्।
( फिलिप्पी 4:6 )

अनि यसले हामीलाई खुसी मनाउने नयाँ तरिका दिन्छ। हामी आफ्नो कामबारे खुसी हुन र श्रेय बाँड्न स्वतन्त्र छौँ:

यसकारण चाहे तिमीहरू खाओ वा पिओ अथवा जेसुकै गर, सबै कुरा परमेश्‍वरका महिमाको निम्ति गर।
( 1 कोरिन्थी 10:31 )
यसकारण धर्मशास्त्रमा यसरी लेखिएको छ, “घमण्ड गर्नेले प्रभुमा नै घमण्ड गरोस्।”
( 1 कोरिन्थी 1:31 )

त्यसैले हामी आफ्ना सीमाहरू लाज नमानी स्वीकारौँ, र येशूमा अडेस लाग्न सकिन्छ भन्ने जानेर सान्त्वना लिऔँ। हरेक कठिनाइमा उहाँ हामीसँग हिँड्नुहुन्छ। सबै कुरा आफैँले गर्नुपर्छ भनेर अहङ्कारले कानमा भन्दा हामी जवाफ दिन सक्छौँ: भरोसा गर्न सकिने एक जना हुनुहुन्छ।