رفتن به محتوای اصلی

نقش غرور و ایمان حقیقی

مردی با فروتنی و شگفتی به خوشه‌ای انگور می‌نگرد که بر تاکی پربار روییده است؛ نمادی از تعلیم عیسی که ایمان راستین و ثمربخشی روحانی از پیوند ما با خدا برمی‌آید، نه از دستاوردها یا غرور خودمان.

همهٔ ما می‌خواهیم احساس کنیم که مورد احترام و ارزشمند هستیم. این امری طبیعی است و ریشهٔ عزت‌نفس ماست. غرور خویشاوند نزدیک این خواسته است. وقتی می‌خواهیم دیگران آنچه را کرده‌ایم و آنچه شده‌ایم ببینند، غرور رشد می‌کند. جای تعجب نیست که کتاب‌مقدس این‌قدر دربارهٔ غرور سخن می‌گوید. ما معمولاً این آیات را سرسری می‌خوانیم و گمان می‌کنیم دربارهٔ کس دیگری هستند. بیایید نگاهی ملایم‌تر و دقیق‌تر بیندازیم. در اینجا سه آیهٔ کوتاه برای شروع آمده است:

32اگر از روی حماقت مغرور شده‌ای و اگر نقشه‌های پلید در سر پرورانده‌ای، به خود بیا و از این کارت دست بکش.
( امثال 30:32 )
5خدا اشخاص مغرور را پست گردانیده و شهر مستحکم آنان را با خاک یکسان کرده است.
( اشعیا 26:5 )
17او را از گناه و تکبر باز دارد.
( ایوب 33:17 )

به آخرین آیه توجه کنید. خدا آنان را «از غرور باز می‌دارد» و این کار را با سخن گفتن مکرر با مردم انجام می‌دهد، درست مانند پدر یا مادری دلسوز.

دو نوع غرور

در زندگی روزمره ما این واژه را به دو شکل به کار می‌بریم. یکی انتقادی است: «این شخص آن‌قدر مغرور بود که کمک نکرد.» دیگری گرم و صمیمی است: «آفرین، من به تو افتخار می‌کنم!» دومی در خانواده‌ها رایج است، جایی که والدین فرزندان را تشویق می‌کنند به راهشان ادامه دهند و رشد کنند. تعریف‌های معمول این است:

  1. احساس شادی و رضایت عمیق ناشی از دستاوردهای خود، دستاوردهای کسانی که با آنان پیوند نزدیک داریم، یا ویژگی‌ها و دارایی‌هایی که به‌طور گسترده مورد تحسین‌اند.
  2. آگاهی از شأن و منزلت خویش.

شادی از موفقیت فرزند چیز خوبی است و هیچ چیز در کتاب‌مقدس آن را منع نمی‌کند. آنچه کتاب‌مقدس از آن هشدار می‌دهد نوع خاصی از غرور است: این باور که «من این کار را خودم کردم و به هیچ‌کس نیاز ندارم.» این غروری است که به جای خدا و دیگران بر خودمان تکیه می‌کند:

10تکبر باعث نزاع می‌شود، ولی شخص دانا نصیحت را می‌پذیرد.
( امثال 13:10 )

خدا دربارهٔ این نوع غرور چه می‌گوید

آیات زیر توصیف می‌کنند که خدا چگونه واکنش نشان می‌دهد. توجه کنید که این بیشتر دربارهٔ فاصله است تا مجازات. وقتی فقط به خودمان تکیه می‌کنیم، جای کمی برای او باقی می‌گذاریم:

12فریاد برمی‌آورند و کمک می‌طلبند اما خدا پاسخی نمی‌دهد، زیرا متکبر و شرور هستند.
( ایوب 35:12 )
28تو افتادگان را نجات می‌دهی،
اما متکبران را سرنگون می‌کنی.
( دوم سموئیل 22:28 )
6اگرچه خداوند متعال است، اما به افراد فروتن توجه می‌نماید و کارهای متکبران از نظر او پوشیده نیست.
( مزامیر 138:6 )

رسول، یعقوب، توضیح می‌دهد که چرا خدا با غرور مخالفت می‌کند: چون می‌خواهد بیشتر به ما ببخشد.

6اما نباید از یاد ببریم که خدا برای ایستادگی در برابر چنین خواسته‌های شریرانه‌ای، فیض بیشتری به ما می‌بخشد. از این رو، کتب مقدّس می‌فرماید: «خدا در برابر متکبران می‌ایستد، اما به فروتنان فیض می‌بخشد.»
( یعقوب 4:6 )

پادشاهی که گفت: «من این کار را کردم»

پیش از آنکه نتیجه‌ای بگیریم، بیایید به داستانی نگاه کنیم. نبوکدنصر پادشاه نیرومند بابل بود. او خوابی نگران‌کننده دید و دانیال نبی توضیح داد که خدا به او هشدار می‌دهد. دانیال درخواستی مهرآمیز نیز افزود:

27پس، ای پادشاه، به نصیحت من گوش کن. از گناه کردن دست بردار و هر چه راست و درست است انجام بده و به رنجدیدگان احسان کن تا شاید در امان بمانی.»
( دانیال 4:27 )

یک سال کامل گذشت، سالی از شکیبایی. سپس یک روز، در حالی که پادشاه به شهر خود می‌نگریست، گفت:

30و در وصف بابِل گفت: «چه شهر بزرگ و زیبایی! من با قدرت خود این شهر را برای مقر سلطنتم بنا کردم تا شکوه و عظمت خود را به دنیا نشان دهم.»
( دانیال 4:30 )

هشدار تقریباً بی‌درنگ تحقق یافت:

31سخنان او هنوز تمام نشده بود که صدایی از آسمان گفت: «ای نِبوکَدنِصَّر پادشاه، این پیام برای توست: قدرت سلطنت از تو گرفته می‌شود. 32از میان انسانها رانده می‌شوی و با حیوانات صحرا به سر می‌بری و مانند گاو علف می‌خوری. هفت سال به این ترتیب می‌گذرد تا بدانی دنیا در تسلط خدای متعال است و او حکومت بر ممالک دنیا را به هر که اراده کند می‌بخشد.»
( دانیال 4:31-32 )

نبوکدنصر هر آنچه به آن مغرور بود از دست داد. اما ببینید داستان چگونه پایان می‌یابد. پس از این مدت، او به بالا نگاه کرد و دریافت چه کسی پشت دستاوردهای اوست:

34در پایان هفت سال، من که نِبوکَدنِصَّر هستم وقتی سرم را بلند کردم و به آسمان چشم دوختم عقلم به من بازگشت. آنگاه خدای متعال را پرستش کردم و آن وجود ابدی را که سلطنت می‌کند و سلطنتش جاودانی است، ستایش نمودم. 35تمام مردم دنیا در برابر او هیچ شمرده می‌شوند. او در میان قدرتهای آسمانی و در بین آدمیان خاکی آنچه می‌خواهد می‌کند. هیچ‌کس نمی‌تواند مانع او شود و یا او را مورد بازخواست قرار دهد.
37اکنون من، نِبوکَدنِصَّر، فرمانروای آسمانها را که تمام اعمالش درست و بر حق است حمد و سپاس می‌گویم و نام او را به بزرگی یاد می‌کنم. او قادر است آنانی را که متکبرند، پست و خوار سازد.
( دانیال 4:34-35,37 )

پادشاه درس ارزشمندی آموخت و شکوه او بازگردانده شد. شاید ما بتوانیم همین درس را با ملایمت بیشتر بیاموزیم، فقط با تأمل در داستان او.

دربارهٔ تلاش خودمان چه؟

بیشتر ما پادشاه نیستیم. اما اغلب می‌گوییم: «این خانه را با دستان خودم ساختم»، «این شرکت را من راه انداختم» یا «من این مسابقه را بردم.» آیا وقتی برای چیزی که برایمان مهم بوده، مانند شغلی خوب، خانواده‌ای استوار یا یک مسابقه، سخت کوشیده‌ایم، احساس افتخار کردن منصفانه نیست؟

البته تلاش مهم است. اما نویسندهٔ حکیم کتاب جامعه دربارهٔ زندگی، آن‌گونه که از دید ما دیده می‌شود، نکته‌ای را دریافت: نتایج فقط به مهارت و تلاش ما بستگی ندارد.

11من متوجه چیز دیگری نیز شدم و آن این بود که در دنیا همیشه سریعترین دونده، برندهٔ مسابقه نمی‌شود و همیشه قویترین سرباز در میدان جنگ پیروز نمی‌گردد. اشخاص دانا همیشه شکمشان سیر نیست و افراد عاقل و ماهر همیشه به ثروت و نعمت نمی‌رسند، بلکه در همگی دست زمان و حادثه در کار است.
( جامعه 9:11 )

موفقیت هرگز کاملاً در دست ما نیست. و عیسی اندیشه‌ای آرامش‌بخش می‌افزاید. حتی کوچک‌ترین جزئیات زندگی از نگاه پدر پنهان نمی‌ماند:

29قیمت دو گنجشک چقدر است؟ یک پول سیاه10‏:29 «پول سیاه» ترجمۀ واژۀ یونانی «اَسَریون» است.. اما حتی یک گنجشک هم بدون آگاهی پدر شما بر زمین نمی‌افتد.
( متی 10:29 )

پس آیا این بدان معناست که دستاوردهای ما واقعاً از آنِ ما نیست؟ عیسی با تصویر تاک و شاخه‌هایش پاسخ می‌دهد. شاخه خودش زندگی نمی‌سازد. آن را از تاک می‌گیرد و میوه از همین پیوند می‌روید. او همین اندیشه را دو بار با کلماتی اندکی متفاوت تکرار می‌کند تا آن را از دست ندهیم:

4در من بمانید و بگذارید من هم در شما بمانم. زیرا وقتی شاخه از درخت جدا شود، دیگر نمی‌تواند میوه بدهد. شما نیز جدا از من نمی‌توانید بارور و مفید باشید.
( یوحنا 15:4 )
5«بله، من تاک هستم، شما نیز شاخه‌های من. هر که در من بماند و من نیز در او، میوهٔ فراوان می‌دهد، چون جدا از من هیچ کاری از شما ساخته نیست.
( یوحنا 15:5 )

منظور این نیست که تلاش ما را ناچیز جلوه دهد. منظور این است که توانایی‌ها، ایده‌ها و نیروی ما هدیه هستند. کتاب‌مقدس این را به روشنی می‌گوید:

17او چنین کرد تا شما هیچگاه تصور نکنید که با قدرت و توانایی خودتان ثروتمند شدید. 18همیشه به خاطر داشته باشید که خداوند، خدایتان است که توانایی ثروتمند شدن را به شما می‌دهد. او این کار را می‌کند تا وعده‌ای را که با سوگند به پدرانتان داد، بجا آورد.
( تثنیه 8:17-18 )

ایمان: تکیه بر خدا

غرور می‌گوید: «من این کار را خودم کردم.» ایمان می‌گوید: «سپاسگزارم، بدون تو نمی‌توانستم این کار را بکنم.» ایمان اعتماد است و اعتماد به آرامی جای خودکفایی را می‌گیرد:

5با تمام دل خود به خداوند اعتماد کن و بر عقل خود تکیه منما. 6در هر کاری که انجام می‌دهی خدا را در نظر داشته باش و او در تمام کارهایت تو را موفق خواهد ساخت.
( امثال 3:5-6 )

همچنین جای نگرانی را می‌گیرد. وقتی دیگر همه چیز را تنها به دوش نمی‌کشیم، آرامشی می‌یابیم که ما را شگفت‌زده می‌کند:

6برای هیچ چیز نگران نباشید. در عوض، در هر شرایطی، با دعا و التماس، همراه با شکرگزاری، درخواستهای خود را به پیشگاه خدا ببرید.
( فیلیپیان 4:6 )

و به ما شیوه‌ای تازه برای شادی کردن می‌بخشد. آزادیم که از کار خود شاد باشیم و افتخار آن را با دیگران قسمت کنیم:

31جواب سؤال شما این است: تمام کارهای شما، حتی خوردن و نوشیدنتان، همه باید برای جلال و بزرگی خدا باشد.
( اول قرنتیان 10:31 )
31در کتب مقدّس آمده است: «اگر کسی می‌خواهد به چیزی افتخار کند، به کاری که خداوند انجام داده است، افتخار کند.»
( اول قرنتیان 1:31 )

پس بیایید محدودیت‌های خود را بدون شرم بپذیریم و از دانستن اینکه می‌توانیم به عیسی تکیه کنیم، آرامش بگیریم. او در هر دشواری همراه ماست. وقتی غرور نجوا می‌کند که باید همه چیز را تنها انجام دهیم، می‌توانیم پاسخ دهیم: کسی هست که می‌توانیم به او اعتماد کنیم.

کتاب مقدس، ترجمۀ معاصر (PCB)