บทบาทของความหยิ่งผยองและศรัทธาที่แท้จริง
เราทุกคนอยากรู้สึกว่าได้รับความเคารพและเห็นคุณค่า นี่เป็นเรื่องธรรมชาติ และเป็นรากฐานของความภาคภูมิใจในตนเอง ความหยิ่งผยองเป็นญาติใกล้ชิดของความปรารถนานี้ มันเติบโตขึ้นเมื่อเราอยากให้คนอื่นสังเกตเห็นสิ่งที่เราทำและสิ่งที่เรากลายเป็น จึงไม่น่าแปลกใจที่พระคัมภีร์พูดถึงความหยิ่งผยองบ่อยมาก เรามักอ่านข้อเหล่านั้นอย่างรวดเร็วและคิดว่าเป็นเรื่องของคนอื่น ลองมองให้อ่อนโยนและใกล้ชิดขึ้นกันเถิด นี่คือพระคัมภีร์สามข้อสั้น ๆ เพื่อเริ่มต้น:
32ถ้าเจ้าเป็นคนโง่ยกย่องตนเอง หรือคิดแผนการชั่วร้าย จงเอามือปิดปากของเจ้าเสียเถิด( สุภาษิต 30:32 )
5เพราะพระองค์ทรงให้ชาวเมืองที่สูงส่งนั้น คือเมืองที่สูงส่งนั้นต่ำลง พระองค์ทรงให้มันต่ำลง พระองค์ทรงให้มันต่ำลง ต่ำลงถึงดิน พระองค์ทรงให้มันลงที่ผงคลี( หนังสืออิสยาห์ 26:5 )
17เพื่อว่าพระองค์จะได้หันให้มนุษย์กลับจากเป้าหมายของเขา และตัดความเย่อหยิ่งออกเสียจากมนุษย์( โยบ 33:17 )
สังเกตข้อสุดท้าย พระเจ้า “ทรงยับยั้งพวกเขาจากความหยิ่งผยอง” และพระองค์ทรงทำเช่นนั้นโดยตรัสกับผู้คนครั้งแล้วครั้งเล่า เหมือนพ่อแม่ที่ห่วงใย
ความภาคภูมิใจสองแบบ
ในชีวิตประจำวันเราใช้คำนี้สองแบบ แบบหนึ่งเป็นการตำหนิ: “คนนี้ถือตัวเกินกว่าจะช่วยเหลือ” อีกแบบหนึ่งอบอุ่น: “เก่งมาก แม่ภูมิใจในตัวลูกจริง ๆ!” แบบที่สองพบได้บ่อยในครอบครัว ที่พ่อแม่ให้กำลังใจลูกให้เดินต่อไปและเติบโต นี่คือนิยามที่ใช้กันทั่วไป:
- ความรู้สึกยินดีและพอใจอย่างลึกซึ้งที่เกิดจากความสำเร็จของตนเอง ความสำเร็จของผู้ที่ใกล้ชิดกับตน หรือจากคุณสมบัติหรือสิ่งของที่คนทั่วไปชื่นชม
- การตระหนักถึงศักดิ์ศรีของตนเอง
ความยินดีในความสำเร็จของลูกเป็นสิ่งดี และไม่มีข้อใดในพระคัมภีร์ห้ามไว้ สิ่งที่พระคัมภีร์เตือนคือความหยิ่งผยองชนิดหนึ่ง คือความเชื่อที่ว่า “ฉันทำสิ่งนี้ด้วยตัวเอง และฉันไม่ต้องการใคร” นั่นคือความหยิ่งผยองที่พึ่งพาตนเองแทนที่จะพึ่งพระเจ้าและผู้อื่น:
10เพราะความทะนงตัวเท่านั้นการวิวาทจึงเกิดขึ้น แต่ปัญญาอยู่กับบรรดาผู้ที่รับคำแนะนำ( สุภาษิต 13:10 )
พระเจ้าตรัสอย่างไรเกี่ยวกับความหยิ่งผยองแบบนี้
พระคัมภีร์ต่อไปนี้บรรยายว่าพระเจ้าทรงตอบสนองอย่างไร สังเกตว่าเป็นเรื่องของระยะห่างมากกว่าการลงโทษ เมื่อเราพึ่งตนเองเพียงอย่างเดียว เราก็เหลือที่ว่างให้พระองค์น้อยมาก:
12เขาร้องทุกข์ ณ ที่นั่น แต่ไม่มีผู้ใดตอบเขา เหตุความเย่อหยิ่งของคนชั่ว( โยบ 35:12 )
28พระองค์ทรงช่วยประชาชนที่ลำบากให้รอดพ้น แต่พระองค์ทอดพระเนตรผู้ที่ยโสเพื่อนำเขาให้ต่ำลง( 2 ซามูเอล 22:28 )
6ถึงแม้พระเยโฮวาห์นั้นสูงยิ่ง พระองค์ก็ทรงเห็นแก่คนต่ำต้อย แต่พระองค์ทรงทราบคนโอหังได้แต่ไกล( เพลงสดุดี 138:6 )
อัครทูตยากอบอธิบายว่าทำไมพระเจ้าทรงต่อต้านความหยิ่งผยอง คือเพราะพระองค์ทรงประสงค์จะประทานแก่เรามากขึ้น
6แต่พระองค์ได้ทรงประทานพระคุณเพิ่มขึ้นอีก เหตุฉะนั้นพระองค์จึงตรัสว่า ‘พระเจ้าทรงต่อสู้ผู้ที่หยิ่งจองหอง แต่ทรงประทานพระคุณแก่คนที่ใจถ่อม’( ยากอบ 4:6 )
กษัตริย์ผู้กล่าวว่า “ข้าทำสิ่งนี้”
ก่อนจะสรุปอะไร ลองดูเรื่องราวหนึ่ง เนบูคัดเนสซาร์เป็นกษัตริย์ผู้ทรงอำนาจแห่งบาบิโลน พระองค์ทรงฝันที่ทำให้กังวล และผู้เผยพระวจนะดาเนียลอธิบายว่าพระเจ้าทรงเตือนพระองค์ ดาเนียลเสริมด้วยคำวิงวอนอย่างรักใคร่:
27โอ ข้าแต่กษัตริย์ เพราะฉะนั้นขอทรงรับคำกราบทูลของข้าพระองค์ ขอพระองค์ทรงเลิกทำบาปเสียด้วยการกระทำความชอบธรรม และเลิกทำความชั่วช้าด้วยสำแดงความกรุณาต่อคนจน เผื่อว่าความผาสุกของพระองค์อาจจะยืดยาวไปอีกได้”( ดาเนียล 4:27 )
ผ่านไปครบหนึ่งปี เป็นปีแห่งความอดทน แล้ววันหนึ่ง ขณะที่กษัตริย์มองดูเมืองของพระองค์ ก็ตรัสว่า:
30และกษัตริย์ตรัสว่า “นี่เป็นมหาบาบิโลนมิใช่หรือ ซึ่งเราได้สร้างไว้เพื่อวงศ์วานแห่งอาณาจักรนี้ด้วยอำนาจใหญ่ยิ่งของเรา และเพื่อเป็นศักดิ์ศรีอันสูงส่งของเรา”( ดาเนียล 4:30 )
คำเตือนนั้นเป็นจริงเกือบจะทันที:
31เมื่อกษัตริย์ตรัสยังไม่ทันขาดพระวาทะ ก็มีเสียงตกลงมาจากฟ้าสวรรค์ว่า “โอ กษัตริย์เนบูคัดเนสซาร์ เราลั่นวาจาไว้กับเจ้าแล้วว่า ราชอาณาจักรได้พรากไปเสียจากเจ้าแล้ว 32และเจ้าจะถูกขับไล่ไปจากท่ามกลางมนุษย์ และเจ้าจะอยู่กับสัตว์ในทุ่งนา และเจ้าจะต้องกินหญ้าอย่างกับวัว จะเป็นอยู่อย่างนั้นจนครบเจ็ดวาระ จนกว่าเจ้าจะเรียนรู้ได้ว่า ผู้สูงสุดปกครองอยู่เหนือราชอาณาจักรของมนุษย์ และประทานราชอาณาจักรนั้นแก่ผู้ที่พระองค์ทรงปรารถนา”( ดาเนียล 4:31-32 )
เนบูคัดเนสซาร์สูญเสียทุกสิ่งที่พระองค์เคยภาคภูมิใจ แต่ดูว่าเรื่องจบอย่างไร หลังจากเวลานั้น พระองค์เงยพระพักตร์ขึ้น และเข้าพระทัยว่าใครอยู่เบื้องหลังความสำเร็จของพระองค์:
34เมื่อสิ้นสุดวาระนั้นแล้ว ตัวเราเนบูคัดเนสซาร์ก็แหงนหน้าดูฟ้าสวรรค์และจิตปกติของเราคืนมา และเราก็สาธุการแด่ผู้สูงสุดนั้น และสรรเสริญถวายเกียรติยศแด่พระองค์ผู้ดำรงอยู่เป็นนิตย์ เพราะราชอาณาจักรของพระองค์เป็นราชอาณาจักรนิรันดร์ และอาณาจักรของพระองค์ดำรงอยู่ทุกชั่วอายุ 35สำหรับพระองค์ชาวพิภพทั้งสิ้นนับว่าไม่มีค่า ท่ามกลางกองทัพแห่งสวรรค์นั้นพระองค์ทรงกระทำตามชอบพระทัยพระองค์ และท่ามกลางชาวพิภพด้วย และไม่มีผู้ใดยับยั้งพระหัตถ์ของพระองค์ได้ หรือตรัสถามพระองค์ได้ว่า “พระองค์ทรงกระทำสิ่งใด”37บัดนี้ตัวเราคือเนบูคัดเนสซาร์ ขอสรรเสริญ ยกย่องและถวายพระเกียรติแด่พระมหากษัตริย์แห่งสวรรค์ เพราะว่าพระราชกิจของพระองค์ก็ถูกต้อง และพระมรรคาของพระองค์ก็เที่ยงธรรม บรรดาผู้ดำเนินอยู่ในความเย่อหยิ่ง พระองค์ก็ทรงสามารถให้ต่ำลง( ดาเนียล 4:34-35,37 )
กษัตริย์ได้เรียนรู้สิ่งล้ำค่า และพระเกียรติของพระองค์ก็ได้รับการฟื้นฟู บางทีเราอาจเรียนรู้บทเรียนเดียวกันได้อย่างอ่อนโยนกว่านั้น เพียงแค่ใคร่ครวญเรื่องราวของพระองค์
แล้วความพยายามของเราเองล่ะ
พวกเราส่วนใหญ่ไม่ใช่กษัตริย์ แต่เรามักพูดว่า “ฉันสร้างบ้านหลังนี้ด้วยมือของฉันเอง” “ฉันก่อตั้งบริษัทนี้” หรือ “ฉันชนะการแข่งขันครั้งนี้” การรู้สึกภูมิใจเมื่อเราทำงานหนักกับสิ่งที่สำคัญต่อเรา เช่น งานที่ดี ครอบครัวที่เข้มแข็ง หรือการแข่งขัน เป็นเรื่องสมควรมิใช่หรือ
แน่นอนว่าความพยายามสำคัญ แต่ผู้เขียนหนังสือปัญญาจารย์ผู้ฉลาดสังเกตเห็นบางอย่างเกี่ยวกับชีวิตเมื่อมองจากฝั่งของเรา คือผลลัพธ์ไม่ได้ขึ้นอยู่กับทักษะและความพยายามของเราเพียงอย่างเดียว
11ข้าพเจ้าได้เห็นภายใต้ดวงอาทิตย์อีกว่า คนเร็วไม่ชนะในการวิ่งแข่งเสมอไป หรือฝ่ายมีกำลังไม่ชนะสงครามเสมอไป หรือคนฉลาดไม่รับประทานเสมอไป หรือคนมีความเข้าใจไม่ร่ำรวยเสมอไป หรือผู้ที่เชี่ยวชาญไม่ได้รับความโปรดปรานเสมอไป แต่วาระและโอกาสมีมาถึงเขาทุกคน( หนังสือปัญญาจารย์ 9:11 )
ความสำเร็จไม่เคยอยู่ในมือของเราอย่างสมบูรณ์ และพระเยซูทรงเพิ่มความคิดที่ปลอบประโลม แม้รายละเอียดเล็กที่สุดของชีวิตก็ไม่พ้นสายพระเนตรของพระบิดา:
29นกกระจอกสองตัวเขาขายบาทหนึ่งมิใช่หรือ แต่ถ้าพระบิดาของท่านไม่ทรงเห็นชอบ นกนั้นแม้สักตัวเดียวจะตกลงถึงดินก็ไม่ได้( มัทธิว 10:29 )
แล้วนั่นหมายความว่าความสำเร็จของเราไม่ใช่ของเราจริง ๆ หรือ พระเยซูทรงตอบด้วยภาพของเถาองุ่นกับกิ่ง กิ่งไม่ได้สร้างชีวิตของตัวเอง แต่รับมาจากเถา และผลก็งอกจากการเชื่อมต่อนั้น พระองค์ตรัสแนวคิดเดียวกันซ้ำสองครั้งด้วยถ้อยคำที่ต่างกันเล็กน้อย เพื่อไม่ให้เราพลาด:
4จงเข้าสนิทอยู่ในเรา และเราเข้าสนิทอยู่ในท่าน กิ่งจะออกผลเองไม่ได้นอกจากจะติดอยู่กับเถาฉันใด ท่านทั้งหลายจะเกิดผลไม่ได้นอกจากท่านจะเข้าสนิทอยู่ในเราฉันนั้น( ยอห์น 15:4 )
5เราเป็นเถาองุ่น ท่านทั้งหลายเป็นกิ่ง ผู้ที่เข้าสนิทอยู่ในเราและเราเข้าสนิทอยู่ในเขา ผู้นั้นจะเกิดผลมาก เพราะถ้าแยกจากเราแล้วท่านจะทำสิ่งใดไม่ได้เลย( ยอห์น 15:5 )
นี่ไม่ได้หมายความว่าความพยายามของเราเล็กน้อย แต่หมายความว่าความสามารถ ความคิด และกำลังของเราเป็นของประทาน พระคัมภีร์กล่าวไว้อย่างชัดเจนว่า:
17เกรงว่าท่านจะนึกในใจว่า ‘กำลังและเรี่ยวแรงของข้านำทรัพย์มีค่านี้มาให้’ 18ท่านทั้งหลายจงจำพระเยโฮวาห์พระเจ้าของท่านทั้งหลาย เพราะว่าพระองค์ทรงเป็นผู้ให้กำลังแก่ท่านที่จะได้ทรัพย์สมบัตินี้ เพื่อว่าพระองค์จะทรงดำรงพันธสัญญาซึ่งพระองค์ทรงกระทำโดยปฏิญาณต่อบรรพบุรุษของท่าน ดังวันนี้( หนังสือพระราชบัญญัติ 8:17-18 )
ศรัทธา: การพิงพระเจ้า
ความหยิ่งผยองพูดว่า “ฉันทำสิ่งนี้ด้วยตัวเอง” ศรัทธาพูดว่า “ขอบพระคุณ ลูกคงทำสิ่งนี้ไม่ได้ถ้าไม่มีพระองค์” ศรัทธาคือความไว้วางใจ และความไว้วางใจเข้ามาแทนที่การพึ่งตนเองอย่างอ่อนโยน:
5จงวางใจในพระเยโฮวาห์ด้วยสุดใจของเจ้า และอย่าพึ่งพาความเข้าใจของตนเอง 6จงยอมรับรู้พระองค์ในทุกทางของเจ้า และพระองค์จะทรงกระทำให้วิถีของเจ้าราบรื่น( สุภาษิต 3:5-6 )
มันยังเข้ามาแทนที่ความกังวลด้วย เมื่อเราหยุดแบกทุกอย่างไว้คนเดียว เราก็พบสันติสุขที่ทำให้เราประหลาดใจ:
6อย่าทุกข์ร้อนในสิ่งใดๆเลย แต่จงทูลเรื่องความปรารถนาของท่านทุกอย่างต่อพระเจ้า ด้วยการอธิษฐาน การวิงวอน กับการขอบพระคุณ( ฟีลิปปี 4:6 )
และมันให้วิธีใหม่ในการเฉลิมฉลองแก่เรา เราเป็นอิสระที่จะยินดีกับงานของเรา และแบ่งปันเกียรติยศนั้น:
31เหตุฉะนั้นเมื่อท่านจะรับประทาน จะดื่ม หรือจะทำอะไรก็ตาม จงกระทำเพื่อเป็นการถวายพระเกียรติแด่พระเจ้า( 1 โครินธ์ 10:31 )
31เพื่อให้เป็นไปตามที่เขียนว่า ‘ให้ผู้โอ้อวด อวดองค์พระผู้เป็นเจ้า’( 1 โครินธ์ 1:31 )
ดังนั้นขอให้เรายอมรับข้อจำกัดของเราโดยไม่ละอาย และรับการปลอบโยนจากการรู้ว่าเราพิงพระเยซูได้ พระองค์ทรงเดินกับเราผ่านทุกความยากลำบาก เมื่อความหยิ่งผยองกระซิบว่าเราต้องทำทุกอย่างคนเดียว เราตอบได้ว่า มีผู้หนึ่งที่เราไว้วางใจได้