رفتن به محتوای اصلی

چرا خدا خواست حیوانات را برای قربانی و هدیه‌ٔ گناه بکشند؟

مردی فروتن با سر خمیده کنار یک مذبح سنگی که بره‌ای قربانی روی آن است زانو زده است؛ تصویری که نشان می‌دهد خدا دلی صمیمی و فروتن را بیش از قربانی‌های آیینی ارزشمند می‌شمارد.

وقتی دستورهای مفصل کتاب‌مقدس دربارهٔ قربانی‌های حیوانی بر مذبح را می‌خوانیم، بسیاری از ما احساس ناراحتی می‌کنیم. دشوار است بفهمیم چگونه مرگ حیوانات بی‌گناه می‌تواند خدا را خشنود کند، یا چرا بخشش باید به این موضوع ربطی داشته باشد. این‌ها پرسش‌هایی صادقانه‌اند و شایسته است با آرامی و بی‌شتاب به آن‌ها نگاه کنیم.

از انسان‌ها آغاز شد

نخستین قربانی‌ها در کتاب‌مقدس از قابیل و هابیل است. متن نمی‌گوید که خدا از آن‌ها خواسته باشد چیزی بیاورند. آن‌ها از پیش خود هدیه‌هایی آوردند:

3پس از مدتی، قائن هدیه‌ای از حاصلِ زمینِ خود را به حضور خداوند آورد. 4هابیل نیز چند رأس از نخست‌زادگان گلهٔ خود را ذبح کرد و بهترین قسمت گوشت آنها را به خداوند تقدیم نمود. خداوند هابیل و هدیه‌اش را پذیرفت،
( پیدایش 4:3-4 )

به‌آسانی می‌توان از این نتیجه گرفت که خدا حیوان را بر میوه ترجیح می‌دهد. اما ببینید خدا پس از آن به قابیل چه می‌گوید. او دربارهٔ نوع هدیه سخن نمی‌گوید. او با مهربانی راستین به دل قابیل سخن می‌گوید:

7اگر درست عمل کنی، آیا پذیرفته نمی‌شوی؟ اما اگر درست رفتار نکنی، بدان که گناه در کمین توست و می‌خواهد بر تو مسلط شود، ولی تو باید بر آن چیره شوی.»
( پیدایش 4:7 )

آنچه اهمیت داشت این بود که هر یک چگونه به حضور خدا آمدند. هابیل «بهترین» چیزی را که داشت آورد و قابیل «مقداری» از محصولش را.

آنچه خدا همیشه خواسته است

در سراسر کتاب‌مقدس، خدا دربارهٔ قربانی‌ها بارها همین را می‌گوید. او به دنبال دلی است که پشت آن‌هاست. او این را از زبان هوشع نبی می‌گوید:

6من از شما محبت می‌خواهم نه قربانی. من از هدایای شما خشنود نیستم بلکه خواهان آنم که مرا بشناسید.
( هوشع 6:6 )

داوود پادشاه نیز پس از یک لغزش جدی، هنگام دعا همین را آموخت:

16تو از من قربانی حیوانی نخواستی، و گرنه آن را تقدیم می‌کردم. 17قربانی من این قلب شکسته و این روح توبه‌کار من است که به تو تقدیم می‌کنم؛ خدایا، می‌دانم که این هدیهٔ مرا خوار نخواهی شمرد.
( مزامیر 51:16-17 )

اشعیای نبی توضیح می‌دهد که وقتی قربانی‌ها بدون دلی فروتن آورده شوند چه می‌شود. خدا بیش از هدیه، به کسی اهمیت می‌دهد که «از کلام من می‌لرزد»:

2دست من تمام این هستی را آفریده است. من نزد کسی ساکن می‌شوم که فروتن و توبه‌کار است و از کلام من می‌ترسد.
3«اما من از آنان که به راههای خود می‌روند و گناهان خود را دوست می‌دارند، دور هستم و قربانیهایشان را قبول نمی‌کنم. این گونه افراد وقتی بر مذبح من گاوی قربانی می‌کنند، مانند آنست که انسانی را می‌کشند، و هنگامی که گوسفندی را ذبح می‌کنند، مانند آنست که سگی را قربانی می‌کنند. وقتی هدیه‌ای به من تقدیم می‌کنند مثل آنست که خون خوک را تقدیم می‌کنند، و وقتی بخور می‌سوزانند مانند آنست که بت را می‌پرستند.
( اشعیا 66:2-3 )

و مردم میکاه پرسش را بلند می‌پرسند. چه چیزی بیاوریم؟ هزاران قوچ؟ فرزندان خودمان را؟ پاسخ خدا ساده و مهربان است:

7اگر هزاران گوسفند و ده‌ها هزار نهر پر از روغن زیتون به او تقدیم کنیم او از ما خشنود خواهد گردید؟ آیا اگر فرزند ارشد خود را برای گناه خود قربانی کنیم او گناه ما را خواهد بخشید؟ 8خداوند به ما فرموده است که از ما چه می‌خواهد. آنچه او از ما می‌خواهد این است که رحم و انصاف داشته باشیم و با کمال فروتنی احکامش را بجا آوریم.
( میکاه 6:7-8 )

اصلاً چرا خون؟

اگر خدا قربانی‌ها را به خودی خود نمی‌خواست، پس چرا این نظام وجود داشت؟ کتاب‌مقدس توضیح می‌دهد که این نظام برای نشان دادن این بود که گناه چقدر جدی است و چه بهایی دارد، و در عین حال نشان می‌داد خدا چگونه راهی فراهم می‌کند تا انسان با او به آشتی برسد:

11زیرا جان هر موجودی در خون اوست و من خون را به شما داده‌ام تا برای کفارهٔ جانهای خود، آن را بر روی مذبح بپاشید. خون است که برای جان کفاره می‌کند.
( لاویان 17:11 )

در عین حال، کتاب‌مقدس صادقانه می‌گوید که این نظام محدودیت داشت. می‌توانست به بخشش اشاره کند، اما کار را به پایان نمی‌رساند:

9این تصویری است از زمان حاضر. زیرا هدایا و قربانی‌هایی که کاهن تقدیم می‌کند قادر نیست وجدان عبادت‌کننده را کاملاً پاک سازد.
( عبرانیان 9:9 )
3در حالی که می‌بینیم این قربانیها همه ساله، به جای آنکه وجدان مردم را آسوده کند، خاطرهٔ تلخ نافرمانی‌ها و گناهانشان را به یادشان می‌آورد. 4زیرا محال است که خون گاوها و بزها واقعاً لکه‌های گناه را پاک سازد.
( عبرانیان 10:3-4 )

قربانی‌های حیوانی مانند سایه‌ای بودند، یادآوری گناه سال پس از سال. آن‌ها نمی‌توانستند دل انسان را تغییر دهند.

راهی بهتر، از روی محبت

پس خدا کاری شگفت‌انگیز کرد. او از ما نخواست چیز بیشتری بیاوریم. او خودش چیزی بخشید:

16زیرا خدا به قدری مردم جهان را دوست دارد که یگانه پسر خود را فرستاده است، تا هر که به او ایمان آورد، هلاک نشود بلکه زندگی جاوید بیابد.
( یوحنا 3:16 )
8اما ببینید خدا چقدر ما را دوست داشت که با وجود اینکه گناهکار بودیم، مسیح را فرستاد تا در راه ما فدا شود.
( رومیان 5:8 )

عیسی دربارهٔ این موضوع مَثَلی گفت. صاحب‌زمینی پسر عزیزش را نزد کسانی که زمین او را اجاره کرده‌اند می‌فرستد، به این امید که او را احترام کنند. این تصویری است از اینکه خدا چگونه عیسی را فرستاد و بعد چه شد:

13«صاحب باغ با خود گفت: حال چه باید کرد؟ فهمیدم چه کنم! پسر عزیزم را خواهم فرستاد. بدون شک به او احترام خواهند گذاشت.
14«اما باغبانها وقتی پسر او را دیدند، با هم مشورت کرده، گفتند: ”او وارث است؛ پس بیایید او را بکشیم تا باغ مال ما شود.“
( لوقا 20:13-14 )

در نظام قدیم، کاهن ابتدا برای گناهان خودش و سپس برای گناهان مردم قربانی می‌کرد. عیسی بی‌گناه بود. او نیازی نداشت برای خود چیزی تقدیم کند و خون حیوانات بی‌گناه را نخواست. او خود را، در هماهنگی کامل با اراده پدر، یک بار برای همیشه داد:

27او هرگز احتیاج ندارد مانند سایر کاهنان، هر روز ابتدا برای گناهان خود و بعد برای گناهان قوم، قربانی کند؛ زیرا وقتی بر روی صلیب، خود را در راه ما قربانی کرد، برای همیشه به تمام قربانیها پایان داد.
( عبرانیان 7:27 )
12او یکبار و برای همیشه به مقدّسترین جایگاه وارد شد و خون قربانی را بر تخت رحمت پاشید، اما نه خون بز یا گوساله، بلکه خون خود را، که با آن نجات ابدی ما را فراهم ساخت.
( عبرانیان 9:12 )

معنای این برای ما

سنگینی‌ای که در این داستان‌ها حس می‌کنیم نشان می‌دهد بهای گناه واقعاً چقدر گران است. این به معنای بی‌رحمی خدا نیست. این بهایی است که او خودش پذیرفت بر دوش بکشد، تا ما مجبور نباشیم آن را تنها حمل کنیم.

پس دعوت، دعوتی ملایم است. ما می‌توانیم همان‌گونه که هستیم نزد خدا بیاییم و صادقانه به او بگوییم کجا خطا کرده‌ایم:

9اما اگر گناهان خود را به او اعتراف کنیم، او که امین و عادل است، گناهان ما را می‌آمرزد و از هر ناراستی پاکمان می‌سازد.
( اول یوحنا 1:9 )

اگر چنین کنیم، درمی‌یابیم که قربانی پیشاپیش برای ما تقدیم شده است، و آنچه او می‌جوید دلی است که مشتاق بازگشت به خانه باشد.

کتاب مقدس، ترجمۀ معاصر (PCB)