Kwa nini Mungu aliomba wanyama wauawe kuwa dhabihu na sadaka kwa ajili ya dhambi?
Tunaposoma maagizo ya kina ya Biblia kuhusu sadaka za wanyama madhabahuni, wengi wetu hujisikia vibaya. Ni vigumu kuona jinsi Mungu angeweza kufurahishwa na kifo cha wanyama wasio na hatia, au kwa nini msamaha uhusiane na jambo hilo. Haya ni maswali ya kweli, na yanastahili kutazamwa kwa upole na bila haraka.
Ilianza na watu
Sadaka za kwanza katika Biblia zinatoka kwa Kaini na Abeli. Maandishi hayasemi kwamba Mungu aliwaomba walete chochote. Waliileta zawadi zao wenyewe:
3Baada ya muda, Kaini akaleta baadhi ya mazao ya shamba ikiwa sadaka kwa Bwana. 4Lakini Abeli akaleta fungu nono kutoka baadhi ya wazaliwa wa kwanza wa mifugo yake. Bwana akamkubali Abeli pamoja na sadaka yake,( Mwanzo 4:3-4 )
Ni rahisi kuhitimisha kutokana na hili kwamba Mungu anapendelea wanyama kuliko matunda. Lakini tazama anachomwambia Kaini baadaye. Hazungumzi kuhusu aina ya zawadi. Anazungumza na moyo wa Kaini, kwa upole wa kweli:
7Ukifanya lililo sawa, je, hutakubalika? Lakini usipofanya lililo sawa, dhambi inakuvizia mlangoni mwako, ikikutamani wewe, lakini inakupasa uishinde.”( Mwanzo 4:7 )
Kilichokuwa muhimu ni jinsi kila mmoja wao alivyomjia Mungu. Abeli alileta "bora" ya alichokuwa nacho, naye Kaini alileta "baadhi" ya mazao yake.
Kile ambacho Mungu amekitaka siku zote
Katika Biblia nzima, Mungu anaendelea kusema jambo lilelile kuhusu sadaka. Anatafuta moyo ulio nyuma yake. Anasema hivi kupitia nabii Hosea:
6 Kwa maana nataka rehema, wala si dhabihu,na kumkubali Mungukuliko sadaka za kuteketezwa.( Hosea 6:6 )
Mfalme Daudi alijifunza jambo hilohilo alipoomba baada ya kuanguka vibaya:
16 Wewe hupendezwi na dhabihu, au ningeileta;hufurahii sadaka za kuteketezwa.17 Bali dhabihu za Mungu ni roho iliyovunjika;moyo uliovunjika wenye toba,ee Mungu, hutaudharau.( Zaburi 51:16-17 )
Nabii Isaya anaeleza kinachotokea sadaka zinapoletwa bila moyo wa unyenyekevu. Mungu anamjali zaidi mtu "atetemekaye kwa neno langu" kuliko zawadi:
2 Je, mkono wangu haukuumba vitu hivi vyote,hivyo vikapata kuwepo?”asema Bwana.“Mtu huyu ndiye ninayemthamini:yeye ambaye ni mnyenyekevuna mwenye roho yenye toba,atetemekaye asikiapo neno langu.3 Lakini yeyote atoaye dhabihu ya fahalini kama yeye auaye mtu,na yeyote atoaye sadaka ya mwana-kondoo,ni kama yule avunjaye shingo ya mbwa.Yeyote atoaye sadaka ya nafaka,ni kama yule aletaye damu ya nguruwe,na yeyote afukizaye uvumba wa kumbukumbu,ni kama yule aabuduye sanamu.Wamejichagulia njia zao wenyewe,nazo nafsi zao zinafurahia machukizo yao.( Isaya 66:2-3 )
Na watu wa Mika wanauliza swali hilo waziwazi. Tulete nini? Maelfu ya kondoo dume? Watoto wetu wenyewe? Jibu la Mungu ni rahisi na la fadhili:
7 Je, Bwana atafurahishwa na kondoo dume elfu,au mito elfu kumi ya mafuta?Je, nimtoe mzaliwa wangu wa kwanzakwa ajili ya kosa langu,mtoto wangu mwenyewekwa ajili ya dhambi ya nafsi yangu?8 Amekuonesha yaliyo mema, ee mwanadamu.Bwana anataka nini kwako?Ila kutenda kwa haki na kupenda rehema,na kwenda kwa unyenyekevu na Mungu wako.( Mika 6:7-8 )
Kwa nini damu hata kidogo?
Kama Mungu hakutaka sadaka kwa ajili ya sadaka zenyewe, kwa nini mfumo huo ulikuwepo? Biblia inaeleza kwamba ulikusudiwa kuonyesha jinsi dhambi ilivyo nzito na inavyogharimu, huku ukionyesha pia jinsi Mungu anavyotoa njia ya kupatanishwa naye:
11Kwa kuwa uhai wa kiumbe uko ndani ya damu, nami nimewapa hiyo damu ili mfanyie upatanisho kwa ajili yenu wenyewe juu ya madhabahu; damu ndiyo ifanyayo upatanisho kwa ajili ya maisha ya mtu.( Walawi 17:11 )
Wakati huohuo, Biblia ni ya kweli kwamba mfumo huu ulikuwa na mipaka. Ungeweza kuelekeza kwenye msamaha, lakini haukuweza kumaliza kazi:
9Huu ulikuwa mfano kwa ajili ya wakati wa sasa, kuonesha kwamba sadaka na dhabihu zilizokuwa zikitolewa hazikuweza kusafisha dhamiri ya mtu anayeabudu.( Waebrania 9:9 )
3Lakini zile dhabihu zilikuwa ukumbusho wa dhambi kila mwaka, 4kwa sababu haiwezekani damu ya mafahali na mbuzi kuondoa dhambi.( Waebrania 10:3-4 )
Dhabihu za wanyama zilikuwa kama kivuli, ukumbusho wa dhambi mwaka baada ya mwaka. Hazikuweza kubadilisha moyo wa mwanadamu.
Njia bora zaidi, iliyotolewa kwa upendo
Basi Mungu alifanya jambo la ajabu. Hakutuomba tuleta kitu zaidi. Yeye mwenyewe alitoa kitu:
16 “Kwa maana jinsi hii Mungu aliupenda ulimwengu hata akamtoa Mwanawe wa pekee, ili kila mtu amwaminiye asipotee, bali awe na uzima wa milele.( Yohana 3:16 )
8Lakini Mungu anaudhihirisha upendo wake kwetu kwamba: Tulipokuwa tungali wenye dhambi, Kristo alikufa kwa ajili yetu.( Warumi 5:8 )
Yesu alisimulia mfano kuhusu jambo hili. Mwenye shamba anamtuma mwanawe mpendwa kwa watu wanaokodi shamba lake, akitumaini kwamba watamheshimu. Ni picha ya jinsi Mungu alivyomtuma Yesu, na ya yaliyotokea baadaye:
13 “Basi yule mwenye shamba la mizabibu akasema, ‘Nifanye nini? Nitamtuma mwanangu mpendwa, huenda yeye watamheshimu.’14“Lakini wale wapangaji walipomwona, wakasemezana wao kwa wao. Wakasema, ‘Huyu ndiye mrithi. Basi na tumuue ili urithi uwe wetu.’( Luka 20:13-14 )
Katika mfumo wa zamani, kuhani kwanza alitoa sadaka kwa ajili ya dhambi zake mwenyewe kisha kwa ajili ya watu. Yesu hakuwa na dhambi. Hakuhitaji kutoa chochote kwa ajili yake mwenyewe, wala hakuomba damu ya wanyama wasio na hatia. Alijitoa mwenyewe, kwa kukubaliana kikamilifu na mapenzi ya Baba, mara moja tu kwa wakati wote:
27Yeye hahitaji kutoa dhabihu siku kwa siku kwa ajili ya dhambi, kwanza kwa ajili ya dhambi zake mwenyewe, kisha kwa ajili ya dhambi za watu kama wale makuhani wakuu wengine. Yeye alitoa dhabihu kwa ajili ya dhambi zao mara moja tu, alipojitoa mwenyewe.( Waebrania 7:27 )
12Hakuingia kupitia kwa damu ya mbuzi na ya ndama; lakini aliingia Patakatifu pa Patakatifu mara moja tu kwa damu yake mwenyewe, akiisha kupata ukombozi wa milele.( Waebrania 9:12 )
Maana yake kwetu
Uzito tunaouhisi katika hadithi hizi unaonyesha jinsi gharama ya dhambi ilivyo nzito kweli. Haimaanishi kwamba Mungu ni mkatili. Ni gharama aliyochagua kuibeba Yeye mwenyewe, ili sisi tusilazimike kuibeba peke yetu.
Kwa hiyo mwaliko ni wa upole. Tunakaribishwa kumjia Mungu kama tulivyo, na kumwambia kwa uaminifu mahali tulipokosea:
9Tukiziungama dhambi zetu, yeye ni mwaminifu na wa haki, atatusamehe dhambi zetu na kutusafisha kutokana na udhalimu wote.( 1 Yohana 1:9 )
Tukifanya hivyo, tunagundua kwamba dhabihu tayari imetolewa kwa ajili yetu, na kwamba anachotafuta ni moyo ulio tayari kurudi nyumbani.
Biblica® Cross Reference System | Copyright © 2025 by Biblica, Inc. | Used with permission. All rights reserved worldwide.