Die rol van trots en ware geloof
Mense wil van nature gerespekteer en gewaardeer voel, en dit vorm die grondslag van hul selfbeeld. Trots is 'n algemene gevoel wat mense laat wil spog met hul prestasies en bydraes in die lewe. Dit is dus nie verbasend dat die Bybel talle verwysings na die woord “trots” bevat nie. Ons ignoreer sulke verwysings dikwels en skuif hul betekenis eenkant asof dit nie op ons van toepassing is nie. Kom ons kyk egter van nader daarna.
As jy dwaas gewees het deur jou te verhef, of as jy vooraf nagedink het--die hand op die mond!( Spreuke 30:32 )
Want Hy het die bewoners van die hoogte neergewerp, die steil vesting; Hy het dit afgegooi, afgegooi tot by die grond, dit laat kom tot in die stof.( Jesaja 26:5 )
om die mens terug te hou van sy onderneming en trotsheid vir die man te verberg;( Job 33:17 )
In ons daaglikse lewe onderskei ons tussen twee soorte trots: 'n negatiewe soort, uitgedruk in frases soos “hierdie persoon was te trots om te help”, en 'n positiewe soort, uitgedruk in frases soos “Mooi so, ek is so trots op jou!” Laasgenoemde uitdrukking kom oral in die gesinslewe voor, waar ouers hul kinders probeer motiveer om vol te hou, vordering te maak en tot gerespekteerde mense te ontwikkel. Ongeag of ons lof of veroordeling uitspreek, het albei soorte trots 'n gemeenskaplike grondslag. Kom ons kyk na die mees algemene definisies van trots:
- 'n Gevoel van diep genot of tevredenheid wat voortspruit uit 'n mens se eie prestasies, die prestasies van diegene met wie jy nou verbonde is, of uit eienskappe of besittings wat algemeen bewonder word
- Bewustheid van 'n mens se eie waardigheid.
Albei definisies hierbo deel 'n gemeenskaplike grondslag wat rondom selfgesentreerde eienskappe draai. “Trots” weerspieël eie vermoëns of eie prestasies, eerder as afhanklikheid van ander se hulp.
Vermetelheid gee net getwis af; maar by die wat hulle laat raai, is wysheid.( Spreuke 13:10 )
Soos ons kan sien, word sulke selfgesentreerde trots herhaaldelik sterk in die Bybel veroordeel. Hier is net 'n paar voorbeelde:
Dan roep hulle, maar Hy antwoord nie, vanweë die trotsheid van die kwaaddoeners.( Job 35:12 )
En U verlos die verdrukte volk, maar u oë is teen die hoogmoediges; U verneder hulle.( 2 Samuel 22:28 )
Want die HERE is verhewe; nogtans sien Hy die nederige aan, en die hoogmoedige ken Hy uit die verte.( Psalms 138:6 )
Voordat ons enige gevolgtrekking maak, kom ons kyk na die Bybelverhaal van die Babiloniese koning Nebukadnesar, wat trots geword het op die resultate van die werk wat hy gedoen het.
het die koning aangehef en gesê: Is dit nie die groot Babel wat ek opgebou het tot 'n koninklike verblyf, deur die sterkte van my vermoë, en tot verheerliking van my majesteit nie?( Daniël 4:30 )
Hoewel die meeste van ons nie konings is nie en ons prestasies dalk nie grootse is nie, sê of dink ons dikwels: “Ek het hierdie huis met my eie hande gebou”, of “Ek het so 'n wonderlike maatskappy geskep”, of “Ek het hierdie wedstryd teen iemand anders gewen”, en is ons trots op ons pogings. Is dit nie regverdig om trots te voel wanneer ons soveel moeite gedoen het vir iets wat vir ons baie belangrik is nie, of dit nou 'n goeie werk is, 'n sterk gesin of die wen van 'n wedloop?
Die skrywer van die bekende Bybelse wysheidsboek, “Prediker”, het besef dat persoonlike eienskappe en vaardighede nie alleen die uitkoms van gebeure in die lewe bepaal nie.
Weer het ek onder die son gesien dat die wedloop nie is vir die vinniges en die oorlog nie vir die helde nie; en ook die brood is nie vir die wyse of ook rykdom vir die slimmes of ook guns vir die verstandiges nie; want tyd en lotgeval tref hulle almal.( Prediker 9:11 )
Dit blyk dat sukses nie gewaarborg is vir diegene wat baie moeite doen met werk, opleiding of oefening nie. As ons vorentoe spring na die tyd van die Nuwe Testament, verklaar Jesus dat niks God se aandag ontgaan nie, ongeag hoe belangrik of onbelangrik 'n gebeurtenis mag lyk:
Word twee mossies nie vir 'n stuiwer verkoop nie? En nie een van hulle sal op die aarde val sonder julle Vader nie.( Matteus 10:29 )
Kom ons keer terug na Nebukadnesar en kyk wat gebeur het nadat hy sy trotse woorde oor sy prestasies uitgespreek het:
Terwyl die woord nog in die mond van die koning was, val daar 'n stem uit die hemel: Koning Nebukadnésar, jou word aangesê--die koningskap word jou ontneem; en hulle sal jou uit die mensdom verstoot, en jou woning sal saam met die diere van die veld wees; hulle sal jou plante laat eet soos die beeste, en sewe tydperke sal oor jou heengaan, totdat jy erken dat die Allerhoogste mag het oor die koningskap van die mens en dit gee aan wie Hy wil.( Daniël 4:31-32 )
In 'n oomblik het koning Nebukadnesar alles verloor waarop hy trots was, en hy het moeilike tye beleef, net soos voorspel is. Die koning het sy troon, sy trots en sy waardigheid verloor – 'n noodsaaklike ervaring om die les te verstaan en te leer. Na 'n ruk het Nebukadnesar besef wie werklik agter al sy prestasies was:
En ná verloop van tyd het ek, Nebukadnésar, my oë na die hemel opgeslaan, en my verstand het in my teruggekeer, en ek het die Allerhoogste geloof en Hom wat ewig lewe, geprys en geëer, wie se heerskappy 'n ewige mag en wie se koningskap van geslag tot geslag is. En al die aardbewoners word as niks geag nie, en na sy wil handel Hy met die leër van die hemel en die bewoners van die aarde, en daar is niemand wat sy hand kan afslaan en vir Hom kan sê: Wat doen U nie? Nou prys ek, Nebukadnésar, en ek roem en eer die Koning van die hemel: al sy werke is waarheid en sy paaie is reg, en Hy kan verneder die wat in hulle trotsheid wandel.( Daniël 4:34-35,37 )
Uiteindelik het Nebukadnesar 'n waardevolle les oor trots geleer. Kan ons ook hierdie les op die makliker manier leer deur oor Nebukadnesar se verhaal na te dink?
Beteken hierdie verhaal dat ons prestasies nie werklik ons s'n is nie? Wat kan ons heeltemal op ons eie bereik? 'n Vers uit die Evangelie van Johannes, waarin Jesus aangehaal word, gee hieronder die antwoord. Let op dat Jesus dieselfde woorde herhaal en hulle subtiel anders stel om hul belangrikheid te beklemtoon.
Bly in My, soos Ek in julle. Net soos die loot geen vrug kan dra van homself as dit nie in die wynstok bly nie, so julle ook nie as julle in My nie bly nie.( Johannes 15:4 )
Ek is die wynstok, julle die lote. Wie in My bly, en Ek in hom, hy dra veel vrug; want sonder My kan julle niks doen nie.( Johannes 15:5 )
Dit is God wat ons bemagtig en ons in staat stel om wedstryde te wen of goeie werk te kry. God is die bron van kreatiewe idees wanneer ons ingewikkelde probleme aanpak, en Hy gee krag om vol te hou en te voltooi wat ons begin het. Wanneer ons hierdie dinge erken, word die ware aard van God en Sy rol in ons lewe openbaar, en dit bring ons nader aan Hom.
Vertrou op die HERE met jou hele hart en steun nie op jou eie insig nie. Ken Hom in al jou weë, dan sal Hy jou paaie gelykmaak.( Spreuke 3:5-6 )
Wees oor niks besorg nie, maar laat julle begeertes in alles deur gebed en smeking met danksegging bekend word by God.( Filippense 4:6 )
Of julle dan eet of drink of enigiets doen, doen alles tot verheerliking van God.( 1 Korintiërs 10:31 )
Kom ons erken ons beperkings en vind troos in die wete dat afhanklikheid van Jesus gemoedsrus bring, ons deur uitdagings dra en ons lei in hoe ons met gevoelens van trots en waardigheid omgaan.