घमण्ड र साँचो विश्वासको भूमिका
मानिसहरू स्वाभाविक रूपमा सम्मानित र मूल्यवान् महसुस गर्न चाहन्छन्, र यही नै उनीहरूको आत्मसम्मानको आधार बन्छ। घमण्ड एउटा सामान्य भावना हो, जसले मानिसहरूलाई जीवनमा आफ्ना उपलब्धि र योगदान देखाउन मन लगाउँछ। त्यसैले बाइबलमा “घमण्ड” शब्दको धेरै उल्लेख हुनु अचम्मको कुरा होइन। प्रायः हामी यस्ता उल्लेखहरूलाई बेवास्ता गर्छौं र तिनको अर्थ हामीमा लागू हुँदैन भनी पन्छाइदिन्छौं। तर आउनुहोस्, यसलाई अझ नजिकबाट हेरौँ।
“तिमी मूर्ख भएर आफूलाई उच्च पार्यौ भने, अथवा तिमीले दुष्ट युक्ति रच्यौ भने, तिम्रो मुखमाथि हात राख!( हितोपदेश 30:32 )
उहाँले उच्चमा बस्नेहरूलाई नम्र तुल्याउनुहुन्छ, उहाँले विशाल सहरलाई तल खसाल्नुहुन्छ; उहाँले त्यसलाई जमिनमा मिलाइदिनुहुन्छ, र धुलोमा फालिदिनुहुन्छ।( यशैया 26:5 )
मानिसहरूलाई गलत काम गर्नदेखि फर्काउन र तिनीहरूलाई घमण्डदेखि टाढा राख्न,( इयोब 33:17 )
हाम्रो दैनिक जीवनमा हामी दुई प्रकारको गर्वलाई छुट्याउँछौं: एउटा नकारात्मक, जुन “यो व्यक्ति मदत गर्न निकै घमण्डी थियो” जस्ता वाक्यमा व्यक्त हुन्छ, र अर्को सकारात्मक, जुन “स्याबास, मलाई तिमीमाथि धेरै गर्व छ!” जस्ता वाक्यमा व्यक्त हुन्छ। दोस्रो अभिव्यक्ति पारिवारिक जीवनमा जताततै पाइन्छ, जहाँ आमाबुबाले आफ्ना छोराछोरीलाई धैर्य राख्न, प्रगति गर्न र सम्मानित व्यक्ति बन्न प्रेरित गर्न खोज्छन्। हामी प्रशंसा गरौँ वा निन्दा, दुवै प्रकारको गर्वको आधार एउटै हुन्छ। आउनुहोस्, गर्वका सबैभन्दा प्रचलित परिभाषाहरू हेरौँ:
- आफ्नै उपलब्धिहरू, आफूसँग नजिकको सम्बन्ध भएका मानिसहरूका उपलब्धिहरू, वा व्यापक रूपमा प्रशंसा गरिने गुण वा सम्पत्तिबाट प्राप्त हुने गहिरो आनन्द वा सन्तुष्टिको भावना
- आफ्नै मर्यादाको चेतना।
माथिका दुवै परिभाषाको आधार आत्मकेन्द्रित गुणहरूमा टिकेको छ। “गर्व” ले अरूको सहायतामा भर पर्नुको सट्टा आफ्नै क्षमता वा आफ्नै उपलब्धिलाई झल्काउँछ।
अहङ्कारले झगडा मात्र उब्जाउँछ; तर सरसल्लाह लिनेहरूले बुद्धि पाइन्छ।( हितोपदेश 13:10 )
हामीले देख्न सक्छौं, यस्तो आत्मकेन्द्रित घमण्डलाई बाइबलमा बारम्बार कडा रूपमा निन्दा गरिएको छ। यहाँ केही उदाहरणहरू मात्र छन्:
दुष्ट मानिसहरूको घमण्डको कारण उनीहरूले पुकार गर्दा उहाँले जवाफ दिनुहुन्न।( इयोब 35:12 )
तपाईं नम्रहरूलाई बचाउनुहुन्छ; तर जसका आँखामा अहङ्कार छ, तिनीहरूलाई होच्याउनुहुन्छ।( 2 शमूएल 22:28 )
याहवेह उच्चमा हुनुभए तापनि उहाँले नम्रहरूमाथि दयाले हेर्नुहुन्छ; तर अहङ्कारीहरूलाई भने उहाँले टाढैबाट चिन्नुहुन्छ।( भजनसंग्रह 138:6 )
कुनै निष्कर्षमा पुग्नुअघि, आफूले गरेको कामको परिणाममा घमण्डी भएका बेबिलोनका राजा नबूकदनेसरको बाइबलको कथा हेरौँ।
तब तिनले भने, “हेर, के मैले राजकीय वासस्थानको रूपमा मेरो महान् शक्तिद्वारा मेरै ऐश्वर्य र कीर्तिका निम्ति मैले बनाएको महान् बेबिलोन यही होइन र?”( दानिएल 4:30 )
हामीमध्ये धेरैजना राजा होइनौं, र हाम्रा उपलब्धिहरू भव्य नहुन सक्छन्, तापनि हामी प्रायः “यो घर मैले आफ्नै हातले बनाएँ,” वा “मैले यति ठूलो कम्पनी खडा गरेँ,” वा “मैले अरूलाई हराएर यो खेल जितेँ” भनेर भन्छौं वा सोच्छौं, र आफ्नो प्रयासमा गर्व गर्छौं। राम्रो जागिर पाउनु होस्, बलियो परिवार बनाउनु होस् वा दौड जित्नु होस्, हाम्रो लागि महत्त्वपूर्ण कुनै कुरामा यति धेरै मेहनत लगाएपछि गर्व महसुस गर्नु उचित होइन र?
बाइबलको प्रसिद्ध ज्ञानको पुस्तक “उपदेशक” का लेखकले जीवनका घटनाहरूको परिणाम व्यक्तिगत गुण र सीपले मात्र निर्धारण गर्दैनन् भन्ने कुरा बुझेका थिए।
मैले सूर्यमुनि अर्को एउटा कुरा देखेको छु: न त दौड चाँडो दगुर्नेको निम्ति हुन्छ, अथवा न त युद्ध बलियाका निम्ति नै हुन्छ, न बुद्धिमान्ले भोजन पाउँछ; न त प्रतिभाशालीले धनसम्पत्ति; वा ज्ञानी पुरुषले कृपादृष्टि नै पाउँछ; तर ती सबै जनाले समय र मौका पाउँदछन्।( उपदेशक 9:11 )
काम, तालिम वा अभ्यासमा धेरै मेहनत गर्नेहरूलाई सफलताको ग्यारेन्टी हुँदैन जस्तो देखिन्छ। हामी अगाडि बढेर नयाँ करारको समयमा पुग्यौं भने, येशू दृढतापूर्वक भन्नुहुन्छ कि कुनै घटना जतिसुकै महत्त्वपूर्ण वा तुच्छ देखिए पनि, केही पनि परमेश्वरको ध्यानबाट उम्कँदैन:
के एक पैसामा दुई भँगेरा बिक्दैनन्? तापनि तीमध्ये तिमीहरूका पिताको इच्छाविना एउटा पनि भुइँमा खस्दैन।( मत्ती 10:29 )
आउनुहोस्, फेरि नबूकदनेसरतिर फर्कौं र उनले आफ्ना उपलब्धिहरूबारे घमण्डका शब्द बोलेपछि के भयो हेरौँ:
यी शब्दहरू राजाले बोलिसक्दानसक्दै स्वर्गबाट एउटा आवाज आयो, “राजा नबूकदनेसर, तेरो निम्ति यस्तो उर्दी छ, अब मैले तेरो राजकीय अधिकार तँबाट खोसेको छु। तँ मानिसहरूबाट धपाइनेछस्, र जङ्गली जनावरहरूसित बस्नेछस्; तैँले गाईबस्तुले झैँ घाँस खानेछस्। सर्वोच्च परमेश्वर नै पृथ्वीका मानिसहरूका सबै राज्यहरूमाथि सार्वभौम हुनुहुन्छ, र उहाँले आफूले इच्छा लागेका जोसुकैलाई पनि ती राज्य दिन सक्नुहुन्छ भनेर तैँले स्वीकार नगरेसम्म सात काल बितिजानेछन्।”( दानिएल 4:31-32 )
एकै क्षणमा राजा नबूकदनेसरले आफूले घमण्ड गरेका सबै कुरा गुमाए, र भविष्यवाणी गरिएझैँ कठिन समयको सामना गरे। राजाले आफ्नो सिंहासन, घमण्ड र मर्यादा गुमाए; पाठ बुझ्न र सिक्नका लागि यो अनुभव आवश्यक थियो। केही समयपछि नबूकदनेसरले आफ्ना सबै उपलब्धिहरूका पछाडि वास्तवमा को हुनुहुन्थ्यो भन्ने कुरा बुझे:
त्यस सात कालको अन्त्यमा, म नबूकदनेसरले मेरा आँखा स्वर्गतिर उठाएँ, तब मेरो समझ पहिलेजस्तै स्वस्थ र ठिक भयो। तब मैले सर्वोच्च परमेश्वरको प्रशंसा गरेँ; मैले सदासर्वदै रहनुहुने परमेश्वरलाई आदर र महिमा दिएँ। उहाँको राज्य अनन्तको राज्य हो; उहाँको राज्य पुस्तादेखि पुस्तौँसम्म रहिरहन्छ। पृथ्वीका सबै मानिसहरू उहाँको सामु तुच्छ गनिन्छन्। स्वर्गका स्वर्गदूतहरूसँग र पृथ्वीका मानिसहरूसँग उहाँले आफ्नो इच्छा लागेअनुसार गर्नुहुन्छ। उहाँका हात कसैले पनि रोक्न सक्दैन, न त कसैले उहाँलाई यसरी भन्न सक्छ, “तपाईंले के गर्नुभएको?” अहिले म, नबूकदनेसरले स्वर्गको राजालाई प्रशंसा दिन्छु, उच्च पार्छु र महिमा दिन्छु; किनकि उहाँले गर्नुहुने सबै कुरा ठिक छन्, र उहाँका सबै मार्गहरू न्यायसङ्गत छन्। अनि उहाँले घमण्ड गरेर हिँड्नेहरूलाई नम्र तुल्याउन सक्नुहुन्छ।( दानिएल 4:34-35,37 )
अन्ततः नबूकदनेसरले घमण्डबारे एउटा मूल्यवान् पाठ सिके। के हामी पनि नबूकदनेसरको कथामाथि मनन गरेर यो पाठ सजिलो तरिकाले सिक्न सक्छौं?
के त्यो कथाले हाम्रा उपलब्धिहरू वास्तवमा हाम्रा होइनन् भन्ने संकेत गर्छ? हामी पूर्ण रूपमा आफ्नै बलमा के हासिल गर्न सक्छौं? येशूका वचन उद्धृत गर्ने यूहन्नाको सुसमाचारको एउटा पदले तल यसको जवाफ दिन्छ। ध्यान दिनुहोस्, येशूले तिनै शब्दहरू दोहोर्याउनुहुन्छ र तिनको महत्त्वमा जोड दिन सूक्ष्म रूपमा फरक ढङ्गले भन्नुहुन्छ।
ममा रहो, र म तिमीहरूमा रहनेछु। कुनै पनि हाँगा दाखको बोटमा रहिरहेन भने आफैँ फल फलाउन सक्दैन। त्यसै गरी ममा रहिरहेनौ भने तिमीहरूले पनि फल फलाउन सक्दैनौ।( यूहन्ना 15:4 )
“दाखको बोट म नै हुँ; अनि तिमीहरू हाँगाहरू हौ। यदि कुनै मानिस ममा रहन्छ, र म त्यसमा रहन्छु भने त्यसले धेरै फल फलाउँछ। मबाट अलग रहेर तिमीहरूले केही गर्न सक्दैनौ।( यूहन्ना 15:5 )
परमेश्वर नै हुनुहुन्छ जसले हामीलाई शक्ति दिनुहुन्छ, जसले गर्दा हामी खेलमा सफल हुन्छौं वा राम्रो जागिर पाउँछौं। जटिल समस्याहरू समाधान गर्दा सिर्जनशील विचारहरूको स्रोत परमेश्वर नै हुनुहुन्छ, र हामीले सुरु गरेको काम धैर्यपूर्वक पूरा गर्न उहाँले नै बल दिनुहुन्छ। यी कुराहरू स्वीकार गर्दा परमेश्वरको साँचो स्वभाव र हाम्रो जीवनमा उहाँको भूमिका प्रकट हुन्छ, र हामी उहाँको अझ नजिक आउँछौं।
तिम्रो सम्पूर्ण हृदयले याहवेहमाथि भरोसा राख र तिम्रो आफ्नै समझशक्तिमाथि भर नपर! आफ्ना सबै मार्गहरू उहाँलाई सुम्प, र उहाँले तिम्रा मार्गहरू सीधा तुल्याइदिनुहुनेछ।( हितोपदेश 3:5-6 )
कुनै पनि कुराको निम्ति चिन्तित नहोओ, तर हरेक अवस्थामा प्रार्थना र अन्तर्बिन्तीद्वारा धन्यवादसाथ तिमीहरूको माग परमेश्वरमा जाहेर गरिऊन्।( फिलिप्पी 4:6 )
यसकारण चाहे तिमीहरू खाओ वा पिओ अथवा जेसुकै गर, सबै कुरा परमेश्वरका महिमाको निम्ति गर।( 1 कोरिन्थी 10:31 )
आउनुहोस्, हामी आफ्ना सीमितताहरू स्वीकार गरौँ र येशूमा भर पर्दा मनको शान्ति मिल्छ भन्ने बुझेर सान्त्वना पाऔँ; उहाँले चुनौतीहरूमा हामीलाई सहारा दिनुहुन्छ र गर्व तथा मर्यादाका भावनाहरू सम्हाल्न हामीलाई डोर्याउनुहुन्छ।