Nafasi ya kiburi na imani ya kweli

Kwa asili, watu hutaka kujisikia kuheshimiwa na kuthaminiwa, na hilo ndilo msingi wa kujithamini kwao. Kiburi ni hisia ya kawaida inayowafanya watu watake kujionyesha kwa mafanikio na michango yao maishani. Haishangazi kwamba Biblia inataja neno “kiburi” mara nyingi. Mara nyingi tunapuuza mafungu hayo, tukiona maana yake kuwa haituhusu. Hata hivyo, hebu tuliangalie jambo hili kwa karibu zaidi.

32 “Ikiwa umefanya upumbavu na ukajitukuza mwenyewe,

au kama umepanga mabaya,

basi funika mdomo wako kwa mkono wako.

( Mithali 30:32 )

5 Huwashusha wale wajikwezao,

huushusha chini mji wenye kiburi,

huushusha hadi ardhini

na kuutupa chini mavumbini.

( Isaya 26:5 )

17 ili kumgeuza mtu kutoka kutenda mabaya

na kumwepusha na kiburi,

( Ayubu 33:17 )

Katika maisha ya kila siku tunatofautisha aina mbili za fahari: moja hasi, inayoonyeshwa kwa maneno kama “mtu huyu alijiona sana kiasi cha kukataa kusaidia,” na nyingine chanya, inayoonyeshwa kwa maneno kama “Hongera, ninajivunia sana wewe!” Maneno haya ya pili ni ya kawaida sana katika maisha ya familia, ambapo wazazi hutaka kuwatia moyo watoto wao wavumilie, waendelee mbele na wakue kuwa watu wanaoheshimika. Iwe tunatoa sifa au lawama, aina zote mbili za fahari zina msingi mmoja. Hebu tuangalie maana zinazotolewa mara nyingi kwa neno fahari au kiburi:

1. Hisia ya furaha kubwa au kuridhika inayotokana na mafanikio ya mtu mwenyewe, mafanikio ya watu aliohusiana nao kwa karibu, au sifa au mali zinazovutiwa na watu wengi
2. Kujitambua kuwa na hadhi yako mwenyewe.

Maana zote mbili hapo juu zina msingi mmoja unaozunguka sifa zinazojikita kwenye nafsi. “Kiburi” huonyesha uwezo wa mtu mwenyewe au mafanikio yake mwenyewe, badala ya kutegemea msaada wa wengine.

10 Kiburi huzalisha magomvi tu,

bali hekima hupatikana kwa wale wanaozingatia ushauri.

( Mithali 13:10 )

Kama tunavyoona, kiburi hicho cha kujiona kinalaaniwa vikali katika Biblia tena na tena. Hii hapa ni mifano michache tu:

12 Yeye hajibu wakati watu waliapo

kwa sababu ya kiburi cha watu waovu.

( Ayubu 35:12 )

28 Wewe huwaokoa wanyenyekevu,

lakini macho yako ni juu ya wenye kiburi

ili uwashushe.

( 2 Samweli 22:28 )

6 Ingawa Bwana yuko juu,

humwangalia mnyonge,

bali mwenye kiburi

yeye anamjua kutokea mbali.

( Zaburi 138:6 )

Kabla hatujafikia hitimisho lolote, hebu tuangalie habari ya Biblia kuhusu Nebukadneza, mfalme wa Babeli, aliyejivuna kwa matokeo ya kazi aliyoifanya.

30alisema, “Je, huu si Babeli mji mkuu nilioujenga uwe makao ya kifalme, kwa uwezo wangu mkubwa, na kwa ajili ya utukufu wa enzi yangu?”

( Danieli 4:30 )

Ingawa wengi wetu si wafalme na mafanikio yetu huenda si makubwa sana, mara nyingi tunasema au kufikiri, “Nimejenga nyumba hii kwa mikono yangu mwenyewe,” au “Nimeanzisha kampuni nzuri sana,” au “Nimemshinda mwingine katika mchezo huu,” tukijivunia juhudi zetu. Je, si haki kujivunia tunapokuwa tumeweka juhudi nyingi katika jambo lililo muhimu kwetu, iwe ni kupata kazi nzuri, kujenga familia imara au kushinda mbio?

Mwandishi wa kitabu maarufu cha hekima katika Biblia, “Mhubiri,” alitambua kwamba sifa na ujuzi wa mtu peke yake haviamui matokeo ya mambo maishani.

11 Nimeona kitu kingine tena chini ya jua:

Si wenye mbio washindao mashindano

au wenye nguvu washindao vita,

wala si wenye hekima wapatao chakula

au wenye akili nyingi wapatao mali,

wala wenye elimu wapatao upendeleo,

lakini fursa huwapata wote.

( Mhubiri 9:11 )

Inaonekana kwamba mafanikio hayana uhakika hata kwa wale wanaoweka juhudi kubwa katika kazi, mafunzo au mazoezi. Tukisonga mbele hadi nyakati za Agano Jipya, Yesu anasema kwamba hakuna kinachompita Mungu bila kukiona, bila kujali tukio hilo linaonekana kuwa muhimu au dogo kiasi gani:

29Je, shomoro wawili hawauzwi kwa senti moja tu? Lakini hakuna hata mmoja wao atakayeanguka chini pasipo Baba yenu kujua.

( Mathayo 10:29 )

Hebu turudi kwa Nebukadneza tuone kilichotokea baada ya kusema maneno yake ya kiburi kuhusu mafanikio yake:

31 Maneno hayo yalikuwa bado katika midomo yake wakati sauti ilipokuja kutoka mbinguni, ikisema, “Mfalme Nebukadneza, hiki ndicho kilichoamriwa kwa ajili yako: Mamlaka yako ya ufalme yameondolewa kwako. 32Utafukuzwa mbali na wanadamu, ukaishi pamoja na wanyama pori, na utakula nyasi kama ngʼombe. Nyakati saba zitapita juu yako, hadi utakapokubali kuwa Yeye Aliye Juu Sana ndiye anayetawala katika falme zote za wanadamu, naye humtawaza yeyote amtakaye.”

( Danieli 4:31-32 )

Mara moja, Mfalme Nebukadneza alipoteza kila kitu alichokuwa akijivunia na akakabiliwa na nyakati ngumu, kama ilivyotabiriwa. Mfalme alipoteza kiti chake cha enzi, fahari yake na heshima yake, uzoefu uliohitajika ili aelewe na kujifunza somo. Baada ya muda, Nebukadneza alitambua ni nani hasa aliyekuwa nyuma ya mafanikio yake yote:

34 Mwisho wa wakati huo, mimi Nebukadneza niliinua macho yangu kuelekea mbinguni, nazo fahamu zangu zikanirudia. Ndipo nikamsifu Yeye Aliye Juu Sana, nikamheshimu na kumhimidi yeye aishiye milele.

Utawala wake ni utawala wa milele;

ufalme wake hudumu kizazi hadi kizazi.

35 Mataifa yote ya dunia

yanahesabiwa kuwa si kitu.

Hufanya kama atakavyo

kwa majeshi ya mbinguni,

na kwa mataifa ya dunia.

Hakuna anayeweza kuuzuia mkono wake

au kumwambia, “Umefanya nini wewe?”

37Basi mimi, Nebukadneza, humhimidi, na humtukuza na kumsifu Mfalme wa mbinguni, kwa sababu kila kitu anachofanya ni haki, na njia zake zote ni adili. Nao wanaoenda kwa kiburi anaweza kuwashusha.

( Danieli 4:34-35,37 )

Mwishowe, Nebukadneza alijifunza somo la thamani kuhusu kiburi. Je, nasi tunaweza kujifunza somo hili kwa njia rahisi zaidi, kwa kutafakari habari ya Nebukadneza?

Je, habari hiyo inamaanisha kwamba mafanikio yetu si yetu kweli? Tunaweza kutimiza nini peke yetu kabisa? Mstari kutoka Injili ya Yohana, unaonukuu maneno ya Yesu, unatoa jibu hapa chini. Angalia kwamba Yesu anarudia maneno yale yale, akiyaeleza kwa namna tofauti kidogo ili kusisitiza umuhimu wake.

4Kaeni ndani yangu, nami nikae ndani yenu. Kama vile tawi lisivyoweza kuzaa matunda lisipokaa ndani ya mzabibu, vivyo hivyo ninyi msipokaa ndani yangu hamwezi kuzaa matunda.

( Yohana 15:4 )

5 “Mimi ni mzabibu, ninyi ni matawi. Akaaye ndani yangu, nami ndani yake, huyo huzaa sana; maana pasipo mimi ninyi hamwezi kufanya jambo lolote.

( Yohana 15:5 )

Ni Mungu anayetupa nguvu, anayetuwezesha kushinda michezo au kupata kazi nzuri. Mungu ndiye chanzo cha mawazo ya ubunifu tunapokabiliana na matatizo magumu, na hutupa nguvu ya kuvumilia na kukamilisha kile tulichoanza. Kutambua mambo haya hutufunulia asili halisi ya Mungu na nafasi yake katika maisha yetu, na hutuleta karibu zaidi naye.

5 Mtumaini Bwana kwa moyo wako wote

wala usizitegemee akili zako mwenyewe;

6 katika njia zako zote mkiri yeye,

naye atayanyoosha mapito yako.

( Mithali 3:5-6 )

6Msijisumbue kwa jambo lolote, bali katika kila jambo kwa kuomba na kusihi pamoja na kushukuru, haja zenu na zijulikane na Mungu.

( Wafilipi 4:6 )

31 Basi, lolote mfanyalo, kama ni kula au kunywa, fanyeni yote kwa utukufu wa Mungu.

( 1 Wakorintho 10:31 )

Hebu tukiri mipaka yetu na tupate faraja kwa kuelewa kwamba kumtegemea Yesu huleta amani moyoni, hututegemeza katika changamoto na hutuongoza jinsi ya kushughulikia hisia za fahari na heshima.