Роля гонару і сапраўдная вера
Людзі па сваёй натуры хочуць адчуваць, што іх паважаюць і цэняць, і гэта стварае аснову іх самаацэнкі. Гонар — распаўсюджанае пачуццё, якое выклікае ў чалавека жаданне паказаць свае дасягненні і свой унёсак у жыццё. Не дзіўна, што ў Бібліі шмат разоў сустракаецца слова «пыха». Часта мы не звяртаем увагі на такія месцы, лічачы, што іх сэнс нас не тычыцца. Аднак давайце разгледзім гэта бліжэй.
32Калі ты ў задавацтве тваім зрабіў глупства і падумаў ліхое, дык пакладзі руку на вусны;( ВЫСЛОЎІ 30:32 )
5Ён скінуў тых, што жылі на вышыні, высока пастаўлены горад; разваліў яго, абярнуў на зямлю, шпурнуў яго ў пыл.( ІСАІ 26:5 )
17каб адвесьці чалавека ад якой-небудзь задумы і адвесьці ад яго пыху,( ЁВА 33:17 )
У штодзённым жыцці мы адрозніваем два віды гонару: адмоўны, які выяўляецца ў словах накшталт «гэты чалавек быў занадта ганарлівы, каб дапамагчы», і станоўчы, які гучыць у словах накшталт «Малайчына, я так табой ганаруся!». Апошні выраз вельмі пашыраны ў сямейным жыцці, дзе бацькі імкнуцца матываваць дзяцей быць настойлівымі, рабіць поспехі і вырастаць паважанымі людзьмі. Незалежна ад таго, хвалім мы ці асуджаем, абодва віды гонару маюць агульную аснову. Паглядзім на найбольш распаўсюджаныя азначэнні гонару:
- Пачуццё глыбокай радасці або задавальнення, якое паходзіць ад уласных дасягненняў, дасягненняў блізкіх людзей або ад якасцяў ці набыткаў, што выклікаюць шырокае захапленне
- Усведамленне ўласнай годнасці.
Абодва прыведзеныя азначэнні маюць агульную аснову — якасці, сканцэнтраваныя на сабе. «Гонар» адлюстроўвае ўласныя здольнасці або ўласныя дасягненні, а не спадзяванне на дапамогу іншых.
10Ад пыхі паходзіць разлад, а ў тых, што раяцца, - мудрасьць.( ВЫСЛОЎІ 13:10 )
Як бачым, такая эгацэнтрычная пыха шмат разоў сурова асуджаецца ў Бібліі. Вось толькі некалькі прыкладаў:
12Там яны лямантуюць, і Ён не адказвае ім, з прычыны гонару ліхіх людзей.( ЁВА 35:12 )
28Людзей прыгнечаных Ты ратуеш і позіркам Сваім прыніжаеш пыхлівых.( 2 ЦАРСТВАЎ 22:28 )
6Высокі Гасподзь: і пакорнага бачыць, і гардзея здалёк пазнае.( ПСАЛТЫР 137:6 )
Перш чым рабіць якія-небудзь высновы, разгледзім біблейскую гісторыю пра вавілонскага цара Навухаданосара, які заганарыўся вынікамі сваёй працы.
27цар сказаў: «ці ня гэта велічны Вавілон, які пабудаваў я домам царства моцай маёй магутнасьці і на славу маёй велічы!»( ДАНІІЛА 4:27 )
Хоць большасць з нас не цары і нашы дасягненні могуць быць не такімі грандыёзнымі, мы часта кажам або думаем: «Я пабудаваў гэты дом уласнымі рукамі», «Я стварыў такую выдатную кампанію» ці «Я перамог іншага ў гэтай гульні», ганарачыся сваімі намаганнямі. Хіба не справядліва адчуваць гонар, калі мы ўклалі столькі сіл у тое, што для нас вельмі важна, — будзь то добрая праца, моцная сям'я ці перамога ў спаборніцтве?
Аўтар вядомай біблейскай кнігі мудрасці «Эклезіяст» разумеў, што асабістыя якасці і ўменні самі па сабе не вызначаюць, як складуцца падзеі ў жыцці.
11І зноў я пабачыў пад сонцам, што ня ўвішным пасьпяховы бег дастаецца, не адважным - перамога, ня мудрым - хлеб, і не ў разумных - багацьце, і ня ўмельцам - прыхільнасьць, а ад пары й нагоды залежаць яны.( ЭКЛЕЗІЯСТА 9:11 )
Выглядае, што поспех не гарантаваны нават тым, хто ўкладае шмат намаганняў у працу, навучанне ці трэніроўкі. Калі перанесціся ў часы Новага Запавету, Ісус сцвярджае, што нішто не ўтойваецца ад Божай увагі, якой бы важнай ці нязначнай ні здавалася падзея:
29Ці ж ня дзьве маленькія птушкі прадаюцца за асарый? І ніводная зь іх не ўпадзе на зямлю бяз волі Айца вашага;( МАЦЬВЕЯ 10:29 )
Вернемся да Навухаданосара і паглядзім, што адбылося пасля таго, як ён вымавіў ганарлівыя словы пра свае дасягненні:
28Яшчэ гэтыя словы былі на вуснах у цара, калі быў зь неба голас: «табе кажуць, цару Навухаданосар: царства адышло ад цябе!29І адлучаць цябе ад людзей, і будзе пражываньне тваё з польнай зьвярыною; травою карміцьмуць цябе, як вала, і сем часінаў пройдуць над табою, аж пакуль ня ўведаеш, што Ўсявышні валадарыць над царствам чалавечым і дае яго, каму хоча!»( ДАНІІЛА 4:28-29 )
У адно імгненне цар Навухаданосар страціў усё, чым ганарыўся, і сутыкнуўся з цяжкімі часамі, як і было прадказана. Цар страціў трон, гонар і годнасць — гэта быў неабходны вопыт, каб зразумець і засвоіць урок. Праз нейкі час Навухаданосар усвядоміў, Хто ў сапраўднасці стаяў за ўсімі яго дасягненнямі:
31А як скончыліся тыя дні, я, Навухаданосар, узьвёў вочы мае да неба, і мой розум вярнуўся да мяне; і дабраславіў я Ўсявышняга, пахваліў і праславіў Вечнаіснага, валадарства Якога - валадарства вечнае і царства Якога - у роды і роды.32І ўсе жывыя на зямлі ня значаць нічога; па волі Сваёй Ён чыніць як у нябесным войску, так і сярод жывых на зямлі, і няма нікога, хто мог бы ўсупрацівіцца Ягонай руцэ і сказаць Яму: што Ты зрабіў?34Цяпер я, Навухаданосар, слаўлю, узношу і вялічаю Цара Нябеснага, у Якога ўсе дзеі ў ісьціне і шляхі праведныя, і Які Мае сілу ўпакорыць тых, якія ходзяць ганарыста».( ДАНІІЛА 4:31-32,34 )
У рэшце рэшт Навухаданосар атрымаў каштоўны ўрок пра пыху. Ці можам і мы засвоіць гэты ўрок прасцейшым шляхам, разважаючы над гісторыяй Навухаданосара?
Ці азначае гэтая гісторыя, што нашы дасягненні насамрэч не нашы? Што мы можам зрабіць цалкам самі? Адказ дае верш з Евангелля ад Яна са словамі Ісуса, прыведзены ніжэй. Звярніце ўвагу, што Ісус паўтарае тыя самыя словы, крыху змяняючы іх, каб падкрэсліць іх значнасць.
4Заставайцеся ўва Мне, і Я ў вас. Як галіна ня можа радзіць плоду сама сабою, калі ня будзе на лазе, так і вы, калі ня будзеце ўва Мне.( ЯНА 15:4 )
5Я - Лаза, а вы галіны; хто застаецца ўва Мне, і Я ў ім, той родзіць многа плоду, бо безь Мяне ня можаце рабіць нічога.( ЯНА 15:5 )
Менавіта Бог дае нам сілы і дазваляе перамагаць у гульнях ці знаходзіць добрую працу. Бог — крыніца творчых ідэй, калі мы вырашаем складаныя задачы, і Ён дае сілу трываць і даводзіць пачатае да канца. Усведамленне гэтага адкрывае сапраўдную прыроду Бога і Яго ролю ў нашым жыцці, набліжаючы нас да Яго.
5Спадзявайся на Госпада ўсім сэрцам тваім і не кладзі надзеі на розум твой.6На ўсіх дарогах тваіх спазнавай Яго, і Ён выпрастуе шляхі твае.( ВЫСЛОЎІ 3:5-6 )
6Ня турбуйцеся ні пра што, а заўсёды ў малітве і прашэньні з падзякаваньнем адкрывайце свае жаданьні Богу, -( ПІЛІПЯНАЎ 4:6 )
31Дык жа, ці ясьце, ці п'яце, ці (іншае) што робіце, усё рабеце на славу Божую.( 1 КАРЫНФЯНАЎ 10:31 )
Давайце прызнаем свае абмежаванні і знойдзем суцяшэнне ў разуменні таго, што спадзяванне на Ісуса дае спакой душы, падтрымлівае нас у выпрабаваннях і вучыць правільна абыходзіцца з пачуццямі гонару і годнасці.