गर्व आणि खऱ्या विश्वासाची भूमिका

लोकांना स्वाभाविकपणे आदर मिळावा आणि आपली किंमत केली जावी असे वाटते, आणि यावरच त्यांचा आत्मसन्मान आधारलेला असतो. गर्व ही एक सामान्य भावना आहे, जिच्यामुळे माणसांना आयुष्यातील आपली कामगिरी आणि योगदान इतरांना दाखवावेसे वाटते. त्यामुळे बायबलमध्ये “गर्व” या शब्दाचे अनेक उल्लेख आहेत यात आश्चर्य नाही. बऱ्याचदा आपण अशा उल्लेखांकडे दुर्लक्ष करतो आणि त्यांचा अर्थ आपल्याला लागू होत नाही असे समजून बाजूला ठेवतो. पण चला, याकडे अधिक बारकाईने पाहू या.

32जर तू गर्वाने ताठ होण्याचे मूर्खत्व केले

किंवा दुष्टता योजिली तर आपला हात आपल्या मुखावर ठेव.

( नीति. 30:32 )

5कारण जे अभिमानाने राहतात त्यांना तो खाली आणील, तो उंच गढांना, खाली आणणार, तो तिला भूमीपर्यंत खाली नीच करणार, तो तिला धुळीस मिळवणार.

( यश. 26:5 )

17मनुष्यास त्यांना पापाच्या हेतूपासून मागे ओढण्यासाठी,

आणि गर्व न करण्याचेही सांगतो.

( ईयो. 33:17 )

आपल्या दैनंदिन जीवनात आपण दोन प्रकारच्या गर्वात फरक करतो: एक नकारात्मक, जो “ही व्यक्ती मदत करायला खूपच गर्विष्ठ होती” अशा वाक्यांतून व्यक्त होतो, आणि दुसरा सकारात्मक, जो “छान केलंस, मला तुझा खूप अभिमान वाटतो!” अशा वाक्यांतून व्यक्त होतो. दुसरी अभिव्यक्ती कौटुंबिक जीवनात सर्वत्र आढळते, जिथे आईवडील आपल्या मुलांना चिकाटी धरण्यास, प्रगती करण्यास आणि आदरणीय व्यक्ती बनण्यास प्रेरित करू पाहतात. आपण स्तुती करत असो वा निंदा, या दोन्ही प्रकारच्या गर्वाचा पाया एकच असतो. चला, गर्वाच्या सर्वात प्रचलित व्याख्या पाहू या:

1. स्वतःच्या कर्तृत्वातून, आपल्याशी जवळचा संबंध असलेल्या लोकांच्या कर्तृत्वातून, किंवा सर्वांकडून वाखाणल्या जाणाऱ्या गुणांतून अथवा मालमत्तेतून मिळणारी खोल आनंदाची किंवा समाधानाची भावना
2. स्वतःच्या प्रतिष्ठेची जाणीव.

वरील दोन्ही व्याख्यांचा पाया स्वकेंद्रित गुणांभोवती आहे. “गर्व” हा इतरांच्या मदतीवर अवलंबून राहण्याऐवजी स्वतःच्या क्षमता किंवा स्वतःच्या कर्तृत्वाचे प्रतिबिंब असतो.

10गर्वामुळे भांडण मात्र उत्पन्न होतात,

पण जो चांगला सल्ला ऐकतो त्याच्याजवळ ज्ञान असते.

( नीति. 13:10 )

जसे आपण पाहतो, अशा स्वकेंद्रित गर्वाचा बायबलमध्ये वारंवार कडक निषेध केला आहे. येथे फक्त काही उदाहरणे आहेत:

12त्यामुळे त्यांनी देवाकडे मदत मागितली तरी देव त्यांना उत्तर देणार नाही

कारण ते लोक अतिशय गर्विष्ठ आहेत.

( ईयो. 35:12 )

28परमेश्वरा, दीनांना तू मदत करतोस, गर्विष्ठांना धडा शिकवतोस.

( 2 शमु. 22:28 )

6कारण परमेश्वर थोर आहे तरी तो दीनांकडे लक्ष देतो,

पण गर्विष्ठाला दुरून ओळखतो.

( स्तोत्र. 138:6 )

कोणताही निष्कर्ष काढण्यापूर्वी, बाबेलचा राजा नबुखद्नेस्सर याची बायबलमधील कथा पाहू या, जो आपल्या कामाच्या फळाबद्दल गर्विष्ठ झाला.

30“काय ही महान बाबेल नगरी, जी मी माझ्या राज निवासासाठी आणि माझ्या गौरवासाठी बांधली.”

( दानि. 4:30 )

आपल्यापैकी बहुतेक जण राजे नाहीत, आणि आपली कामगिरी कदाचित भव्यदिव्य नसेल, तरीही आपण अनेकदा म्हणतो किंवा मनात विचार करतो, “हे घर मी माझ्या स्वतःच्या हातांनी बांधले,” किंवा “मी इतकी मोठी कंपनी उभी केली,” किंवा “मी हा खेळ दुसऱ्याला हरवून जिंकला,” आणि आपल्या प्रयत्नांचा अभिमान बाळगतो. चांगली नोकरी मिळवणे, मजबूत कुटुंब घडवणे किंवा शर्यत जिंकणे असो, आपल्यासाठी महत्त्वाच्या गोष्टीत आपण इतके परिश्रम घेतले असताना अभिमान वाटणे योग्य नाही का?

बायबलमधील सुप्रसिद्ध ज्ञानग्रंथ “उपदेशक” याच्या लेखकाने ओळखले होते की जीवनातील घटनांचे परिणाम केवळ वैयक्तिक गुण आणि कौशल्यांवर ठरत नाहीत.

11मी सूर्याच्या खालती काही कुतुहलाच्या गोष्टी पाहिल्या.

वेगाने धावणारा शर्यत जिंकत नाही,

सर्वशक्तिमान लढाई जिंकतो असे नाही.

शहाण्याला अन्न खाता येते असे नाही.

समंजसास संपत्ती मिळते असे नाही,

आणि ज्ञान्यावरच अनुग्रह होतो असे नाही.

त्याऐवजी समय व संधी त्या सर्वावर परीणाम होतात.

( उप. 9:11 )

असे दिसते की जे काम, प्रशिक्षण किंवा सराव यात खूप परिश्रम घेतात त्यांना यश मिळेलच याची खात्री नाही. आपण पुढे नव्या कराराच्या काळात गेलो, तर येशू ठामपणे सांगतो की एखादी घटना महत्त्वाची वाटो किंवा क्षुल्लक, काहीही देवाच्या नजरेतून सुटत नाही:

29दोन चिमण्या एका नाण्याला विकत नाहीत काय? तरीही तुमच्या स्वर्गीय पित्याच्या इच्छेशिवाय त्यातील एकही जमिनीवर पडणार नाही.

( मत्त. 10:29 )

चला, पुन्हा नबुखद्नेस्सराकडे वळू या आणि त्याने आपल्या कर्तृत्वाबद्दल गर्वाचे शब्द उच्चारल्यानंतर काय घडले ते पाहू या:

31जेव्हा राजा हे बोलत होता. पाहा स्वर्गातून वाणी झाली, “राजा नबुखद्नेस्सरा, हे फर्मान ऐक, तुझ्या हातची राजसत्ता गेली आहे. 32तुला लोकातून काढून टाकण्यात येईल तुझी वस्ती वनपशूत होईल तुला बैलांसारखे गवत खावे लागेल आणि मानवी राज्यावर देवाची सत्ता आहे, तो ते पाहिजे त्यांना देतो, हे तुला ज्ञान होईपर्यंत सात वर्षे जातील.”

( दानि. 4:31-32 )

एका क्षणात राजा नबुखद्नेस्सराने ज्या सगळ्या गोष्टींचा त्याला गर्व होता ते सर्व गमावले, आणि भाकीत केल्याप्रमाणेच त्याला कठीण काळाला सामोरे जावे लागले. राजाने आपले सिंहासन, आपला गर्व आणि आपली प्रतिष्ठा गमावली; धडा समजून घेण्यासाठी आणि शिकण्यासाठी हा अनुभव आवश्यक होता. काही काळानंतर नबुखद्नेस्सराला उमगले की त्याच्या सर्व कर्तृत्वामागे खरे कोण होते:

34या दिवसाच्या शेवटी मी नबुखद्नेस्सराने माझे डोळे आकाशाकडे लावले, माझी बुद्धीमत्ता मला परत मिळाली,

मी सर्वोच्च देवाचे आभार मानले,

जो सदाजिवी देव त्याचा मी सन्मान केला आणि त्याची थोरवी गाईली,

कारण त्याचे प्रभूत्व कायमचे आणि त्याचे राज्य पिढ्यानपिढ्या राहणारे आहे.

35भूतलावरील सर्व रहीवासी त्यास शुन्यवत आहेत.

तो स्वर्गातील आपल्या सैन्याचे, भूतलावरील रहीवाश्यांचे पाहिजे ते करतो,

कोणीही त्यास थांबवू शकत नाही

किंवा विचारू शकत नाही की “तू हे का केले?”

37आता मी, नबुखद्नेस्सर, स्वर्गीय राजास गौरव देवून त्याची खूप स्तुती करतो, कारण त्याची सर्व कामे सभ्यतेची आणि त्याचे मार्ग न्यायाचे आहेत. जे गर्वाने चालतात त्यास तो नम्र करतो.

( दानि. 4:34-35,37 )

शेवटी नबुखद्नेस्सर गर्वाविषयी एक मोलाचा धडा शिकला. नबुखद्नेस्सराच्या कथेवर चिंतन करून आपणही हा धडा सोप्या मार्गाने शिकू शकतो का?

या कथेचा अर्थ असा आहे का, की आपले कर्तृत्व खरोखर आपले नाही? आपण पूर्णपणे स्वतःच्या बळावर काय साध्य करू शकतो? योहानाच्या शुभवर्तमानातील येशूचे शब्द उद्धृत करणारे एक वचन खाली याचे उत्तर देते. लक्षात घ्या की येशू तेच शब्द पुन्हा उच्चारतो आणि त्यांचे महत्त्व अधोरेखित करण्यासाठी ते सूक्ष्मपणे वेगळ्या प्रकारे मांडतो.

4तुम्ही माझ्यामध्ये राहा आणि मी तुम्हामध्ये राहीन. जसे फाटा वेलात राहिल्यावाचून त्यास आपल्याआपण फळ देता येत नाही, तसे माझ्यामध्ये राहिल्यावाचून तुम्हासही देता येणार नाही.

( योहा. 15:4 )

5मीच वेल आहे, तुम्ही फाटे आहा; जो माझ्यामध्ये राहतो आणि मी ज्याच्यामध्ये राहतो तो पुष्कळ फळ देतो, कारण माझ्यापासून वेगळे असल्यास तुम्हास काही करीता येत नाही.

( योहा. 15:5 )

देवच आपल्याला सामर्थ्य देतो, ज्यामुळे आपण खेळात यशस्वी होतो किंवा चांगली नोकरी मिळवतो. गुंतागुंतीच्या समस्या सोडवताना सर्जनशील कल्पनांचा उगम देवच असतो, आणि आपण सुरू केलेले काम चिकाटीने पूर्ण करण्यासाठी तोच बळ देतो. या गोष्टी ओळखल्याने देवाचे खरे स्वरूप आणि आपल्या जीवनातील त्याची भूमिका प्रकट होते, आणि आपण त्याच्या अधिक जवळ येतो.

5तू आपल्या सर्व अंतःकरणाने परमेश्वरावर विश्वास ठेव.

आणि तुझ्या स्वत:च्या ज्ञानावर अवलंबून राहू नकोस;

6तुझ्या सर्व मार्गात त्याची जाणीव ठेव,

आणि तो तुझ्या वाटा सरळ करील.

( नीति. 3:5-6 )

6कशा ही विषयाची काळजी करू नका पण प्रार्थना आणि विनंती करून आभारप्रदर्शनासह आपली मागणी देवाला कळवा;

( फिलि. 4:6 )

31म्हणून खाताना, पिताना किंवा काहीही करताना सर्वकाही देवाच्या गौरवासाठी करा.

( 1 करिं. 10:31 )

चला, आपल्या मर्यादा मान्य करू या आणि हे समजून सांत्वन मिळवू या की येशूवर अवलंबून राहिल्याने मनाला शांती मिळते; तो आपल्याला अडचणींमध्ये आधार देतो आणि गर्व व प्रतिष्ठेच्या भावना हाताळण्यासाठी मार्गदर्शन करतो.