देवाने अब्राहामला आपल्या मुलाला मारण्यास का सांगितले?

2नंतर देव म्हणाला, “तुझा एकुलता एक प्रिय पुत्र, ज्याच्यावर तू प्रीती करतोस त्या इसहाकाला घेऊन तू मोरिया देशात जा आणि तेथे मी तुला सांगेन त्या डोंगरावर माझ्यासाठी त्याचे होमार्पण कर.”

( उत्प. 22:2 )

हे सगळे कसे सुरू झाले…

देवाचे अभिवचन

चला भूतकाळात जाऊन अनेक वर्षांपूर्वी घडलेल्या घटना पाहू या. त्या वेळी देवाने अब्राहामला दिलेल्या अभिवचनांवर हे एक चिंतन आहे.

16मी तिला आशीर्वादित करीन, आणि मी तुला तिच्यापासून मुलगा देईन. मी तिला आशीर्वादीत करीन, आणि ती अनेक राष्ट्रांची माता होईल. लोकांचे राजे तिच्यापासून निपजतील.”

19देव म्हणाला, “नाही! परंतु तुझी पत्नी सारा हिलाच मुलगा होईल, आणि त्याचे नाव तू इसहाक असे ठेव. मी त्याच्याशी निरंतरचा करार करीन; तो करार त्याच्यानंतर त्याच्या वंशजांसोबत निरंतर असेल.

21परंतु मी इसहाकाबरोबर माझा करार स्थापीन, ज्याला सारा पुढल्या वर्षी याच वेळी जन्म देईल.”

( उत्प. 17:16,19,21 )

सारेपासून जन्मणाऱ्या एकुलत्या एका मुलाशी, इसहाकाशी, करार स्थापन करण्याचे देव वचन देतो. हे अभिवचन इसहाकाच्या जन्मापूर्वीच दिले गेले, यावरून इसहाकाचे जीवन जपण्याचा देवाचा स्पष्ट हेतू दिसून येतो. परंतु देवाच्या अभिवचनाला अब्राहामने कसा प्रतिसाद दिला ते पाहू या.

अब्राहाम देवाच्या संदेशावर विश्वासाची कमतरता दाखवतो.

17अब्राहामाने देवाला लवून नमन केले आणि तो हसला, तो मनात म्हणाला, “शंभर वर्षांच्या मनुष्यास मुलगा होणे शक्य आहे का? आणि सारा, जी नव्वद वर्षांची आहे, तिला मुलगा होऊ शकेल का?”

( उत्प. 17:17 )

अब्राहामच्या कृती देवावरील दृढ विश्वास दर्शवत नाहीत.

अब्राहाम अजूनही देवावर भरवसा ठेवत नाही.

नंतर देवाने अब्राहामला आपले अभिवचन पुन्हा सांगितले. या वेळी अब्राहामने कोणतीही शंका व्यक्त केली नाही, पण सारेने केली.

10त्यांच्यातील एक म्हणाला, “मी वसंतऋतूच्या वेळी तुझ्याकडे नक्की परत येईन, आणि पाहा तेव्हा तुझी पत्नी सारा हिला मुलगा होईल.” तेव्हा त्याच्यामागे असलेल्या तंबूच्या दारामागून सारेने हे ऐकले. 11आता अब्राहाम व सारा म्हातारे झाले होते, त्यांचे वय बरेच झाले होते, आणि स्त्रीला ज्या वयात मुले होऊ शकतात, ते साराचे वय निघून गेले होते. 12म्हणून सारा स्वतःशीच हसून म्हणाली, “मी म्हातारी झाली आहे, आणि माझा पतीही म्हातारा झाला आहे, आता मला ते सुख लाभेल काय?” 13परमेश्वर अब्राहामाला म्हणाला, “सारा का हसली? मी आता इतकी म्हातारी झाली असताना मला मुलगा होईल काय, असे ती का म्हणाली?

( उत्प. 18:10-13 )

अब्राहामचा खरोखर देवावर विश्वास आहे असे आपण आता म्हणू शकतो का? असता तर देवाला आपले अभिवचन पुन्हा सांगावे लागले नसते. शिवाय पुढील वचन दाखवते की अब्राहाम अजूनही देवावर भरवसा ठेवत नाही, कारण सारा आपली बहीण आहे असे खोटे सांगून तो गरारचा राजा अबीमलेख याला फसवतो. यावरून दिसते की आपल्या मृत्यूमुळे देवाच्या अभिवचनाची पूर्तता धोक्यात येईल अशी अब्राहामला भीती होती, कारण त्याच्याशिवाय इसहाक झाला नसता.

2अब्राहाम आपली पत्नी सारा हिच्याविषयी म्हणाला, “ती माझी बहीण आहे.” गराराचा राजा अबीमलेखाने आपली माणसे पाठवली आणि ते सारेला घेऊन गेले.

( उत्प. 20:2 )

11अब्राहाम म्हणाला, “या ठिकाणी देवाचे भय खात्रीने नाही, म्हणून ते माझ्या पत्नीकरीता मला ठार मारतील, असा विचार मी केला.

( उत्प. 20:11 )

एका वर्षानंतर देवाने आपले अभिवचन पूर्ण केले आणि खात्री दिल्याप्रमाणे अब्राहामला मुलगा दिला. या घटनेमुळे अब्राहामचा देवावरील विश्वास बदलला का?

अब्राहामचा देवावरील विश्वास अपवादात्मकरीत्या दृढ होता याचा पुरावा – आपल्या कल्पनेपलीकडचा.

अनेक वर्षांनी, इसहाक मोठा झाल्यावर, देवाने अब्राहामकडे एक धक्कादायक मागणी केली. आश्चर्य म्हणजे अब्राहामने लगेच प्रतिसाद दिला आणि देवाने आज्ञा दिल्याप्रमाणे नेमके केले. सारेपासून झालेला आपला एकुलता एक मुलगा इसहाक याच्यावर अब्राहामचे खोल प्रेम असूनही त्याने त्याला देवापासून राखून ठेवले नाही.

2नंतर देव म्हणाला, “तुझा एकुलता एक प्रिय पुत्र, ज्याच्यावर तू प्रीती करतोस त्या इसहाकाला घेऊन तू मोरिया देशात जा आणि तेथे मी तुला सांगेन त्या डोंगरावर माझ्यासाठी त्याचे होमार्पण कर.”

3तेव्हा अब्राहाम पहाटेस लवकर उठला, त्याने खोगीर घालून आपले गाढव तयार केले, आपला मुलगा इसहाक व त्याच्यासोबत दोन तरुण सेवकांना आपल्याबरोबर घेतले. त्याने होमार्पणाकरिता लाकडे फोडून घेतली आणि मग ते सर्व देवाने सांगितलेल्या ठिकाणी प्रवासास निघाले.

9देवाने सांगितलेल्या ठिकाणी जेव्हा ते जाऊन पोहचले, तेथे अब्राहामाने एक वेदी बांधली, त्याने वेदीवर लाकडे रचली. नंतर त्याने आपला पुत्र इसहाक याला बांधले, आणि वेदीवरील लाकडावर ठेवले.

10मग अब्राहामाने आपला हात पुढे करून आपल्या मुलाला मारण्यासाठी सुरा हातात घेतला.

( उत्प. 22:2,3,9,10 )

12तो म्हणाला, “तू आपल्या मुलावर हात टाकू नकोस, किंवा त्यास कोणत्याही प्रकारची इजा करू नकोस, कारण आता मला खात्रीने समजले की, तू देवाचे भय बाळगतोस, कारण तू माझ्यासाठी आपल्या एकुलत्या एका पुत्राला ही राखून ठेवले नाही.”

( उत्प. 22:12 )

बायबलमधील हा क्षण अतिशय महत्त्वाचा आहे, केवळ त्याच्या नैतिक पैलूंमुळे नव्हे, जे सहसा लोकांचे लक्ष वेधून घेतात.

सर्वप्रथम, ही मागणी करण्यापूर्वीच देव अब्राहामला पूर्णपणे ओळखत होता – त्याच्या क्षमता आणि मर्यादांसह. त्याचप्रमाणे, कोणतीही कृती किंवा शब्द घडण्यापूर्वीच देव प्रत्येकाला आधीपासून जाणतो.

2मी केव्हा बसतो आणि केव्हा उठतो ते तुला माहित आहे;

तुला माझे विचार खूप दुरुनही समजतात.

3तू माझे चालने आणि माझे झोपणे बारकाईने पाहतो;

तू माझ्या मार्गांशी परिचित आहेस.

4हे परमेश्वरा, माझ्या मुखातून निघणारा एकही शब्द

तुला पूर्णपणे माहित नाही असे मुळीच नाही.

( स्तोत्र. 139:2-4 )

त्याच वेळी अब्राहामचा देवावर अढळ विश्वास आहे आणि देवाची अभिवचने पूर्ण होतील याची त्याला खात्री आहे. इसहाक आणि त्याच्या वंशजांशी करार स्थापन करण्याचे आपले वचन देव पाळेल हे तो निःसंशय जाणतो. त्यामुळे अब्राहामच्या दृढ विश्वासानुसार इसहाक असाच नाश पावू शकत नाही. मृत्यू झालाच, तरी देव इसहाकाला पुन्हा जिवंत करू शकतो किंवा आपल्या अभिवचनाशी सुसंगत अशा प्रकारे हस्तक्षेप करू शकतो, असा अब्राहामला भरवसा आहे. आपण आणि इसहाक दोघेही परत येऊ असे सांगून अब्राहाम हा अढळ भरवसा व्यक्त करतो, आणि देव स्वतः आवश्यक यज्ञाची तरतूद करील अशी अपेक्षा ठेवतो.

5मग अब्राहाम आपल्या तरुण सेवकांना म्हणाला, “तुम्ही येथे गाढवाजवळ थांबा, आणि मी व मुलगा तिकडे जातो. आम्ही देवाची आराधना करू आणि तुम्हाकडे परत येऊ.”

( उत्प. 22:5 )

7इसहाक आपल्या पित्याला म्हणाला, “माझ्या बाबा.” अब्राहामाने उत्तर दिले, “मी येथे आहे, माझ्या मुला.” इसहाक म्हणाला, “मला लाकडे व अग्नी दिसतात, परंतु होमार्पणासाठी कोकरू कोठे आहे?” 8अब्राहाम म्हणाला, “माझ्या मुला, होमार्पणासाठी कोकरू देव स्वतः आपल्याला पुरवेल.” तेव्हा अब्राहाम व त्याचा मुलगा बरोबर निघाले.

( उत्प. 22:7-8 )

देवाने निवडलेल्या व्यक्तीच्या विश्वासाची खोली अधोरेखित करण्यासाठी अब्राहामच्या विश्वासाचे हे प्रदर्शन आपल्यासमोर, म्हणजे बायबलच्या वाचकांसमोर, ठेवले आहे. अब्राहामच्या कृतींचे आणि विश्वासाचे आपल्या सर्वांसाठी किती मोठे महत्त्व आहे हे ते ठळकपणे दाखवते.

18पृथ्वीवरील सर्व राष्ट्रे तुझ्या संततीद्वारे आशीर्वादित होतील, कारण तू माझा शब्द पाळला आहेस.”

( उत्प. 22:18 )

अब्राहामने आपल्या मुलाचा यज्ञ केला नाही; उलट देवानेच आपल्या पुत्राचा यज्ञ केला…

शेवटी आपला मुलगा जिवंत असेल असा अब्राहामचा विश्वास होता, तरी ते कसे आणि केव्हा हे त्याला माहीत नव्हते. एका अर्थाने, देवाने ठरवलेल्या डोंगराकडे जाण्याच्या तीन दिवसांच्या दीर्घ प्रवासात इसहाक अब्राहामसाठी “मेलेला” होता, आणि प्रवासाच्या शेवटी तिसऱ्या दिवशी “उठला”. हे हृदयस्पर्शी साम्य देवाचा पुत्र येशू याच्या वधस्तंभावरील मरणाची आणि पुनरुत्थानाची आठवण करून देते; त्याला वधस्तंभावर खिळले गेले आणि तो तिसऱ्या दिवशी उठला.

4तिसऱ्या दिवशी अब्राहामाने वर पाहिले आणि दूर अंतरावर ती जागा पाहिली.

( उत्प. 22:4 )

4त्यास पुरण्यात आले व शास्त्रलेखाप्रमाणे तिसऱ्या दिवशी त्यास पुन्हा उठविण्यात आले.

( 1 करिं. 15:4 )

आपल्या मुलाचा यज्ञ करण्यास अब्राहामला तयार करणारे खोल प्रेम आणि देवाचे भय समजून घेतल्याशिवाय, आपल्यावरील देवाचे प्रेम समजणे आपल्याला कठीण जाऊ शकते. देवानेही आपल्या तारणासाठी वधस्तंभ सहन करण्यास आपला एकुलता एक पुत्र दिला.

16 कारण देवाने जगावर एवढी प्रीती केली की, त्याने आपला एकुलता एक पुत्र दिला यासाठी की, जो कोणी त्याच्यावर विश्वास ठेवतो त्याचा नाश होऊ नये तर त्यास सार्वकालिक जीवन मिळावे.

( योहा. 3:16 )